21 Orë Negociata, Asnjë Marrëveshje: Irani Refuzon Presionin

Irani Nuk Po E Humb Argumentin

Bisedimet në Islamabad përfundojnë pas 21 orësh pa marrëveshje. Arsyet tregojnë më shumë për supozimet amerikane sesa për dobësinë iraniane.

Të dielën në mëngjes, Zëvendëspresidenti JD Vance doli nga një sallë konferencash në Islamabad dhe u tha gazetarëve që prisnin në vapë se Shtetet e Bashkuara kishin ardhur në Pakistan, kishin kaluar 21 orë përballë zyrtarëve iranianë dhe ishin larguar pa asgjë.

“Lajmi i keq është se nuk kemi arritur një marrëveshje,” tha ai, duke shtuar se SHBA duhet të shohë një “angazhim themelor” nga Irani që të mos zhvillojë armë bërthamore dhe se një angazhim i tillë ende nuk është parë.

Ai e paraqiti këtë si refuzim të kushteve amerikane nga Irani. Ajo që nuk tha ishte se këto kushte nuk u negociuan — ato u paraqitën.

Bisedimet erdhën pas një armëpushimi dyjavor të rënë dakord në një konflikt që po përshkallëzohej dhe që ka ndërprerë rëndë tregtinë në Gjirin Persik dhe është përhapur edhe në vende të tjera të rajonit, përfshirë Libanin, të cilin Izraeli e ka pushtuar pjesërisht.

Vetë armëpushimi nuk u mbajt plotësisht. Brenda disa orësh nga njoftimi, ushtria izraelite tha se kishte identifikuar sulme me raketa balistike nga Irani; Emiratet e Bashkuara Arabe thanë se sistemet e tyre të mbrojtjes ajrore po përballeshin me sulme raketash dhe dronësh; dhe Arabia Saudite, Kuvajti, Bahreini dhe Katari gjithashtu lëshuan paralajmërime ose aktivizuan mbrojtjet e tyre.

Takimi në Islamabad u paraqit si bisedimet e para të drejtpërdrejta ballë për ballë mes zyrtarëve amerikanë dhe iranianë pas shumë vitesh. Disa vëzhgues e panë vendimin e minutës së fundit për ta vendosur Vance në krye të delegacionit amerikan si një shenjë të kujdesit të Iranit ndaj të dërguarit special Steve Witkoff dhe Jared Kushner, të cilët kishin drejtuar dy herë negociata indirekte.

Këto bisedime ishin ende në zhvillim kur Izraeli nisi një luftë 12-ditore kundër Iranit në qershor 2025, e cila përfundoi me sulme amerikane ndaj tre prej objekteve kryesore bërthamore të Iranit — dhe përsëri kur SHBA dhe Izraeli nisën luftën më të fundit më 28 shkurt.

Kryetari i parlamentit iranian, Mohammad Bagher Ghalibaf, i cili udhëtoi në Islamabad për negociatat, e bëri të qartë qëndrimin iranian edhe para se bisedimet të fillonin.

“Dy herë brenda më pak se një viti, në mes të negociatave, pavarësisht vullnetit të mirë të palës iraniane, ata na sulmuan dhe kryen krime të shumta lufte,” tha ai.

Në këtë kontekst, kërkesa ndaj Iranit për një “angazhim themelor” — kërkesa kryesore që Vance e përsëriti në konferencën për shtyp — është më pak një kusht paqeje sesa një kërkesë për kapitullim nga një palë që nuk është mundur.

Për të kuptuar pse Irani nuk ka kapitulluar dhe nëse vetëbesimi i tij është i justifikuar, duhet të shkojmë përtej gjuhës diplomatike dhe të shohim realitetin operacional.

Ngushtica që Vance Nuk e Përmendi

Në qendër të luftës dhe negociatave ndodhet Ngushtica e Hormuzit. Deri para luftës SHBA-Izrael kundër Iranit, kjo ngushticë ishte e hapur dhe rreth 25% e tregtisë botërore të naftës që transportohet me det dhe 20% e gazit natyror të lëngshëm në botë kalonin përmes saj.

Trupat e Gardës Revolucionare Islamike të Iranit (IRGC) e mbyllën atë brenda pak ditësh pas sulmeve të 28 shkurtit. Udhëheqësi i ri suprem i Iranit, Mojtaba Khamenei, nuk dha asnjë shenjë të tërheqjes, duke paralajmëruar se ngushtica do të mbetet e mbyllur si një “mjet presioni”.

Ndërsa ngushtica mbetet pothuajse e mbyllur për trafikun detar të lidhur me Perëndimin, nafta iraniane vazhdon të kalojë, sipas disa kompanive të inteligjencës detare — duke theksuar kontrollin e Teheranit mbi të.

Mbyllja doli të ishte më e qëndrueshme nga sa priste Uashingtoni — jo për shkak të epërsisë detare iraniane, por për shkak të një taktike që planifikimi ushtarak konvencional e ka të vështirë ta neutralizojë.

Zyrtarë amerikanë i thanë New York Times se Irani ka humbur gjurmët e vendndodhjes së disa minave detare të vendosura në Ngushticën e Hormuzit dhe nuk e di saktësisht ku janë vendosur të gjitha.

Irani përdori forca të decentralizuara gjatë konfliktit, me varka të vogla që vendosnin mina pa një zinxhir të qartë komandimi.

Si rezultat, për shkak të mungesës së trafikut, rreziku operacional në ngushticë mbetet pothuajse i pandryshuar dhe kalimi i anijeve vazhdon të varet nga miratimi i Iranit.

Të shtunën, ndërsa Vance po fluturonte drejt Islamabadit, Donald Trump shkroi në Truth Social se SHBA kishte filluar të “pastrojë” Ngushticën e Hormuzit si një favor për shumë vende të botës, përfshirë Kinën, Japoninë, Korenë e Jugut, Francën dhe Gjermaninë.

Fakti që Marina Amerikane po pastron mina në një rrugë detare që nuk e kontrollon është në vetvete një shenjë e ndikimit — që në këtë rast i përket Iranit.

Problemi i Raketave dhe Interceptorëve

Para armëpushimit, Irani kishte mbajtur për javë të tëra një breshëri sulmesh që testoi mbrojtjen ajrore amerikane dhe izraelite në shkallë të paparashikuar.

• Irani lëshoi mbi 3,000 dronë
• dhe rreth 1,000 raketa balistike

SHBA, Izraeli dhe partnerët rajonalë arritën të interceptojnë mbi 90% të tyre, por mungesa e interceptorëve dhe përdorimi i municioneve me shpërndarje nga Irani krijuan rrezik për përshkallëzim.

Problemi është strukturor. Gjatë luftës 12-ditore në qershor:

• SHBA lëshoi 100–150 raketa THAAD
• secila kushton rreth 12.7 milionë dollarë

Kjo përbënte rreth një të katërtën e rezervës amerikane të interceptorëve THAAD.

Ndërkohë, arsenali i raketave balistike të Iranit vlerësohet të jetë mbi 3,000 raketa, edhe pse sulmet ndaj lëshuesve kanë ulur numrin e sulmeve ditore me 86%.

Shkalla e sulmeve ka rënë. Arsenali nuk është zhdukur.

Uraniumi që Askush Nuk Mund Ta Gjejë

Justifikimi fillestar për sulmet ishte programi bërthamor i Iranit.

Por gjashtë javë pas fillimit të konfliktit, objektivi kryesor — eliminimi i këtij programi — mbetet i pazgjidhur.

Askush nuk mund të verifikojë aktualisht vendndodhjen e stokut të plotë të uraniumit shumë të pasuruar të Iranit.

Para luftës 12-ditore në qershor, IAEA vlerësonte se Irani kishte rreth 440 kilogramë uranium të pasuruar në 60%, potencialisht material për rreth 10 bomba bërthamore nëse pasurohej më tej.

Pas bombardimeve, vendndodhja e qindra kilogramëve mbetet e panjohur.

Trump sugjeroi madje në një postim se SHBA dhe Irani mund të punonin së bashku për të “gërmuar dhe hequr materialin bërthamor të varrosur thellë”.

Implikimi është i madh: objektivi kryesor i luftës është i paverifikueshëm.

Çfarë Po Tregojnë Tregjet e Energjisë

Mbyllja e Ngushticës së Hormuzit ka vendosur një “taksa energjie” mbi ekonominë globale.

Çmimet e naftës ranë pas armëpushimit në 96.41 dollarë për fuçi, por mbeten 43% më të larta se para luftës.

Konsumatorët amerikanë kanë paguar tashmë 8.4 miliardë dollarë më shumë për karburant në muajin pas fillimit të luftës.

Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë e përshkroi situatën si “ndërprerjen më të madhe të furnizimit në historinë e tregut global të naftës.”

Pyetja që Mbetet

Besimi i Iranit se ka levë në negociata nuk është i pabazë.

• Ngushtica e Hormuzit mbetet nën kontrollin e tij.
• Aleatët e tij në Jemen mund të kërcënojnë një chokepoint të dytë.
• Arsenali i raketave mbetet funksional.
• Vendndodhja e uraniumit të pasuruar është e panjohur.

Por realiteti më i vështirë është qëndrueshmëria.

Bombardimet e përditshme po shkatërrojnë infrastrukturë që do të duhen vite për t’u rindërtuar. Ekonomia iraniane ishte tashmë nën presion nga sanksionet dhe inflacioni mbi 40%.

Pyetja nuk është nëse Irani është i fortë.

Pyetja është nëse është mjaftueshëm i fortë për aq kohë sa Shtetet e Bashkuara të zgjedhin negociatat në vend të përshkallëzimit.

Pas 21 orësh bisedimesh në Islamabad, pa marrëveshje dhe me anije amerikane që pastrojnë mina në një ngushticë që nuk e kontrollojnë, kjo pyetje mbetet e hapur — dhe Vance u kthye në shtëpi pa një përgjigje.