A kishte hapësirë të shantazhohej drejtoresha e Inteligjencës shqiptare?

Ligji shqiptar për informacionin e klasifikuar e përmend shantazhin me emër. Ai i kërkon shtetit të kontrollojë vazhdimisht nëse kushdo që mban sekretet e tij "do të paraqesë një dobësi përballë shantazhit". Më 22 shtator, drejtuesja e shërbimit sekret të Shqipërisë u vu nën arrest shtëpie. Asnjë institucion nuk ka thënë, as publikisht as në përgjigje të pyetjeve që i dërgoi E Vërteta, nëse e bëri ndonjëherë atë kontroll.

Vlora Hyseni drejtoi Shërbimin Informativ të Shtetit nga prilli 2023. Më 21 shtator 2026, Gjykata e Posaçme vendosi ndaj saj masën "arrest në shtëpi" dhe pezullimin nga detyra, me vendimin nr. 67. SPAK e heton për "përkrahje të autorit të krimit" dhe për "zbulim të akteve ose të të dhënave sekrete", në procedimin për biznesmenin Ergys Agasi, i cili ishte shpallur në kërkim që nga dhjetori 2025.

Po atë ditë që u bë publik vendimi, kryeministri Edi Rama njoftoi shkarkimin e saj dhe presidenti Bajram Begaj nënshkroi dekretin. Sipas policisë, të cituar nga AFP, ajo iu dorëzua autoriteteve në pikën kufitare të Morinës në mbrëmjen e 22 shtatorit.

Më 24 shtator, pas një seance prej më shumë se dy orësh, Gjykata e Posaçme e la në fuqi masën "arrest në shtëpi". Sipas njoftimit zyrtar të gjykatës, është i ndaluar publikimi i vendimit, i plotë ose i pjesshëm, deri në përfundim të hetimeve paraprake. Po atë ditë, sipas BIRN, dy të dyshuar të tjerë në këtë hetim, një zyrtar i Institutit të Policisë Shkencore dhe një punonjës i një kompanie private, mbetën në arrest me burg. Më 29 shtator, sipas Top Channel, mbrojtja e Hysenit e ankimoi masën në Gjykatën e Posaçme të Apelit.

Ndërkohë, sipas Euronews Albania, kompetencat e drejtorit të SHISH i ushtron përkohësisht Elvis Lila, deri atëherë drejtor i Departamentit Operativ.

Hyseni prezumohet e pafajshme deri në një vendim të formës së prerë. Ky shkrim nuk pyet nëse ajo është fajtore. Pyet diçka tjetër: kush kishte detyrë ta kontrollonte, dhe a e bëri?

Çfarë kërkon ligji

Në Shqipëri, kush ka qasje në informacion të klasifikuar duhet të ketë një certifikatë sigurie personale. Sipas ligjit nr. 10/2023 "Për informacionin e klasifikuar", këtë certifikatë e lëshon, e pezullon ose e heq Autoriteti Kombëtar për Sigurinë e Informacionit të Klasifikuar, AKSIK (neni 27).

Ligji përjashton nga verifikimi i sigurisë vetëm tre persona: presidentin, kryeministrin dhe kryetarin e Kuvendit (neni 28). Drejtuesja e SHISH nuk është në këtë listë.

Verifikimi nuk mbaron me lëshimin e certifikatës. Neni 27 thotë:

"Procesi i verifikimit të sigurisë vijon edhe pas pajisjes së aplikantit me CSP. Kjo përfshin vlerësim të vazhdueshëm sigurie për çdo ndryshim në sjelljen e individit, që e bën atë të cenueshëm nga pikëpamja e besnikërisë, besueshmërisë dhe e sigurisë së tij."

Neni 30 rendit arsyet për të cilat certifikata refuzohet ose revokohet. Një prej tyre është kur personi:

"manifeston në vijimësi sjellje/tendenca me prirje kriminale, të cilat në kompleksitetin e tyre tregojnë se personi do të paraqesë një dobësi përballë shantazhit apo do të influencohet seriozisht nga presione të ndryshme".

Një tjetër është bashkëpunimi me përfaqësues të "organizatave, shteteve të huaja, duke përfshirë këtu shërbimet e huaja të inteligjencës", përveç kur ky bashkëpunim është i autorizuar për shkak të detyrës. Këto janë kritere të përgjithshme të ligjit. E Vërteta nuk pretendon se ndonjë prej tyre vlen për Hysenin.

Pra, pyetja nëse drejtuesja e inteligjencës ishte e ekspozuar ndaj presionit nuk është spekulim. Është pikërisht pyetja që ligji i kërkon AKSIK-ut të bëjë, jo një herë, por vazhdimisht.

E shkarkuar në Prishtinë, e emëruar në Tiranë

Para se të vinte në Tiranë, Hyseni ishte zëvendësdrejtoreshe e Agjencisë Kosovare të Inteligjencës. Më 30 qershor 2021, presidentja Vjosa Osmani dhe kryeministri Albin Kurti nënshkruan shkarkimin e saj. Sipas BIRN, vendimi nuk jepte asnjë arsye publike. Ai i kujtonte vetëm se "zbulimi ose mosruajtja e informacionit të klasifikuar" është vepër penale.

Në mars 2023, Rama e propozoi atë për drejtimin e SHISH dhe e cilësoi një "garanci të plotë" për reformën e inteligjencës. Dekreti nr. 51 i presidentit Begaj erdhi më 3 prill 2023, 17 ditë pas propozimit. Sipas ligjit nr. 8391 për shërbimin informativ, drejtori emërohet nga presidenti me propozim të kryeministrit. Nuk ka votim në Kuvend, as seancë dëgjimi. E Vërteta e ka dokumentuar këtë procedurë.

Atëherë opozita kërkoi që presidenti të merrte nga Kosova informacionin e plotë për arsyet e shkarkimit. Nuk është bërë publike nëse ndonjë institucion shqiptar, as Presidenca as AKSIK, e kërkoi ndonjëherë atë informacion para se t'i jepte asaj qasje në sekretet e shtetit.

Letra e janarit

Më 5 dhjetor 2025, SPAK regjistroi Ergys Agasin në procedimin për tenderat e AKSHI-t. Më 15 dhjetor, gjykata urdhëroi arrestimin e tij dhe ai u shpall në kërkim, sipas njoftimit zyrtar të SPAK. Ai u kap më 26 gusht 2026, pas tetë muajsh arratie.

Gjatë atyre muajve, dikush e ngriti pyetjen publikisht. Në seancën e komisionit të Mbrojtjes më 22 shtator, deputeti i opozitës Klevis Balliu tha se i kishte dërguar drejtores së SHISH një letër, datë 26 janar 2026, ku e pyeste nëse kishte pasur kontakt me Agasin, sipas Top Channel. Përgjigjja e saj, nëse pati, nuk është bërë publike.

Një pyetje formale nga një deputet për kontaktet e drejtueses së inteligjencës me një person në kërkim është pikërisht lloji i sinjalit që neni 27 i ligjit për informacionin e klasifikuar duhet të kapte. Nuk dihet nëse AKSIK apo ndonjë institucion tjetër e rishikoi certifikatën e saj pas janarit.

Çfarë kishte në dorë

Pyetja nëse dikush e kontrolloi ka rëndësi për shkak të asaj që Hyseni kishte në dorë. Sipas njoftimeve të vetë SHISH, ajo u takua me drejtoreshen e Inteligjencës Kombëtare të SHBA-së Avril Haines në shkurt 2024, dhe me pasardhësen e saj Tulsi Gabbard e drejtorin e CIA-s John Ratcliffe në maj 2025. Në vitin 2025, sipas OCCRP, ajo kryesoi Komitetin e Inteligjencës Civile të NATO-s, ku mblidhen shërbimet e të gjitha vendeve anëtare.

Më 20 prill 2026, sipas BIRN, ajo ishte në delegacionin e Ramës në Abu Dhabi, në takimin me drejtorin ekzekutiv të G42. Grupi emiratas kontrollon Presight AI, kompaninë që po instalon sistemin "Smart City" me mijëra kamera në 20 qytete dhe 28 pika kufitare. Kryetar i G42 është Sheikh Tahnoon bin Zayed, të cilin Shtëpia e Bardhë e quan Këshilltar për Sigurinë Kombëtare të Emirateve. Qeveria nuk ka shpjeguar pse ishte e pranishme drejtuesja e SHISH.

Një drejtuese inteligjence ka qasje në sekretet e vendit të vet dhe në ato që aleatët ndajnë me të. E pyetur nga Radio Evropa e Lirë, NATO nuk pranoi të komentonte rastin.

18 shtatori

Tre ditë para vendimit të gjykatës për Hysenin, qeveria ndryshoi drejtimin e institucionit që ligji e ngarkon me verifikimin e saj. Më 18 shtator 2026, Këshilli i Ministrave vendosi, sipas RTSH:

"Z. Altin Jani, drejtor i përgjithshëm i Autoritetit Kombëtar të Sigurisë së Informacionit të Klasifikuar, lirohet nga kjo detyrë."

Në vend të tij u emërua Ermal Jauri. Vendimi nuk jep asnjë arsye, dhe qeveria nuk ka dhënë shpjegim publik.

E Vërteta nuk ka asnjë dokument që e lidh largimin e Janit me rastin e Hysenit. Mund të jetë një rastësi kohore. Por kur drejtuesi i autoritetit që lëshon dhe heq certifikatat e sigurisë largohet pa shpjegim tre ditë para vendimit për arrestin e drejtueses së inteligjencës, qytetarët kanë të drejtë të dinë arsyen.

"Çështje individuale"

Kryeministri Rama, nga Nju Jorku, e cilësoi çështjen si individuale dhe tha se i takon drejtësisë, sipas BIRN. Më 28 shtator, presidenti Begaj mblodhi Këshillin e Sigurisë Kombëtare, me pjesëmarrjen e kryeministrit dhe të përfaqësuesve të Prokurorisë së Përgjithshme e të SPAK-ut. Deklarata e Presidencës pas mbledhjes tha:

"Çështjet individuale të mos kthehen në krizë besimi ndaj shtetit."

Po ajo deklaratë shtoi: "Detyra jonë është të forcojmë standardet, kontrollin, transparencën, llogaridhënien dhe bashkëpunimin institucional." Ajo nuk përmendi verifikimin e sigurisë, certifikatën e Hysenit apo AKSIK-un.

Por sipas ligjit 10/2023, kontrolli i atyre që mbajnë sekretet e shtetit nuk është çështje individuale. Është detyrë e një institucioni, AKSIK-ut, dhe duhet bërë vazhdimisht. Presidenca kërkoi që institucionet "t'u tregojnë qytetarëve se sistemi di të korrigjojë vetveten". Për ta bërë këtë, sistemi duhet të thotë së pari nëse e kontrolloi.

Pyetjet që mbesin

Kundërzbulimi ekziston për të zbuluar kur dikush në pozitë të ndjeshme është i ekspozuar ndaj presionit. Ligji 10/2023 nuk ka asnjë dispozitë të veçantë për verifikimin e drejtuesit të SHISH. I vetmi institucion i emërtuar është AKSIK. Deri më sot, asnjë institucion nuk u ka thënë shqiptarëve:

1. Kur u pajis Vlora Hyseni me certifikatë sigurie, dhe a u kërkua informacion nga Kosova për shkarkimin e saj të vitit 2021?
2. A u rishikua certifikata e saj pas letrës së deputetit Balliu të 26 janarit 2026?
3. A u pezullua certifikata e saj para 21 shtatorit, apo vetëm pas vendimit të gjykatës?
4. Pse u largua drejtori i AKSIK më 18 shtator 2026?
5. Në çfarë cilësie mori pjesë drejtuesja e SHISH në takimin me G42 më 20 prill 2026?

E Vërteta ua dërgoi këto pyetje me shkrim AKSIK-ut, Shërbimit Informativ të Shtetit, Zyrës së Kryeministrit dhe Presidencës. Deri në publikimin e këtij shkrimi, asnjëri prej tyre nuk u përgjigj. Do ta përditësojmë shkrimin nëse vijnë përgjigje.

Nëse këto kontrolle u bënë, shteti mund ta thotë. Nëse nuk u bënë, problemi nuk është një grua e vetme në arrest shtëpie. Është një sistem që nuk pa atë që ligji e detyronte të shihte.

E Vërteta — aty ku e vërteta gjithmonë fiton.