Dita e Parë e Luftës: Hakmarrja e Iranit Trondit Lindjen e Mesme
Dita e Parë e Luftës: Hakmarrja e Iranit Trondit Lindjen e Mesme
Dita e Parë e Luftës: Hakmarrja e Iranit Trondit Lindjen e Mesme
Goditjet fillestare të asaj që mund të shndërrohet në konfliktin më të rëndësishëm të rajonit në dhjetëvjeçarë u shpalosën me një ashpërsi që pak planifikues ushtarakë ishin të gatshëm ta pranonin publikisht.
Njëzet e katër orët e para të luftës së hapur ndërmjet Iranit dhe koalicionit SHBA–Izrael kanë shpërbërë çdo optimizëm që ekzistonte në Uashington dhe Tel Aviv për një fushatë të shpejtë dhe kirurgjikale. Irani u kundërpërgjigj me forcë shumë më të madhe nga sa pritej — jo me shpërthime të izoluara, por me valë të qëndrueshme dhe të koordinuara që kanë lënë bazat amerikane në Gjirin Persik të dëmtuara rëndë dhe mbrojtjet ajrore izraelite të shtrira rrezikshëm deri në kufijtë e tyre. Shkalla e asaj që ndodhi në ato orë të para ende po qartësohet, por ajo që tashmë është e qartë është kjo: Lindja e Mesme ka ndryshuar në mënyrë themelore.
Prania Amerikane dhe Kostoja e Saj
Shtetet e Bashkuara, të kufizuara nga rrezja e goditjes së avionëve të bazuar në aeroplanmbajtëse, u mbështetën fuqishëm në inventarin e raketave lundruese Tomahawk për të shfaqur praninë e tyre mbi territorin iranian. Bazuar në pamjet që qarkullojnë nga burime të shumta — të paktën dy video të ndara, secila që tregon mbi 20 raketa të lëshuara — vlerësimet fillestare sugjerojnë se SHBA shpenzoi diku ndërmjet 10 dhe 15 për qind të stokut të saj total të Tomahawk-ëve vetëm në ditën e parë, duke goditur dhjetëra objektiva në të gjithë Iranin. Kjo nuk është një shpenzim i parëndësishëm për një konflikt që, sipas të gjitha treguesve, nuk është aspak pranë fundit.
Izraeli, ndërkohë, ishte dukshëm më agresiv. Dy valë të mëdha goditjesh në ditën e parë shënjestruan mbi 200 objektiva në territorin iranian. Por vlen të theksohet se çdo mision izraelit u zhvillua përmes hapësirës ajrore irakiane — një detaj që sinjalizon kujdes, jo guxim, nga ana e Jerusalemit. Mbrojtjet ajrore të Iranit, me sa duket, ende gëzojnë respektin e Izraelit.
Gjuetia e Radarëve dhe Loja e Maces me Miun
Irani veproi herët për të shënjestruar një nga asetet më të çmuara të koalicionit: sistemet radar AN/TPY-2, sensorë të vendosur përpara dhe kritikë për arkitekturën e mbrojtjes raketore. Ajo që funksionon në favor të Amerikës është fakti se këto sisteme janë realisht të lëvizshme — ekuipazhet mund t’i zhvendosin më shumë se një herë në ditë, duke i bërë jashtëzakonisht të vështira për t’u lokalizuar. Për t’i gjurmuar në mënyrë efektive, Irani do të kishte nevojë për mbështetje informative në kohë reale — një lloj ndihme që mund të vijë vetëm nga Pekini. Nëse kjo asistencë do të sigurohet, mbetet një nga pyetjet më të rëndësishme të hapura të këtij konflikti.
Të dy partnerët e koalicionit investuan ndjeshëm në zbulimin me dronë për të gjuajtur lëshuesit e lëvizshëm të raketave iraniane. Të paktën dy platforma të mëdha lëshimi u identifikuan dhe u shkatërruan, ndërsa goditje u drejtuan edhe ndaj daljeve të tuneleve malore për të vonuar dhe bllokuar lëvizjen e tyre. Edhe vendndodhjet e radarëve iranianë u shënjestruan, por jo në mënyrë gjithëpërfshirëse — Teherani duket se ka adoptuar taktika radarësh të stilit gueril, duke shpërndarë dhe fshehur asetet në mënyra që po e komplikojnë ciklin e shënjestrimit.
Dëmtimi i Bazave Amerikane
Ana tjetër e bilancit është më e zymtë. Përgjigjja e Iranit u përqendrua në instalimet ushtarake amerikane të shpërndara nëpër shtetet e Gjirit, me të paktën gjashtë deri në tetë baza që iu nënshtruan bombardimeve të rënda dhe të vazhdueshme. Vetëm dëmi financiar është marramendës — Baza Ajrore Al Udeid në Katar, e cila ka kushtuar rreth 10 miliardë dollarë për t’u ndërtuar dhe pajisur, ishte ndër objektivat e goditura. Vlerësimet fillestare e vendosin dëmin total tashmë në miliarda dollarë.
Më shqetësuese sesa shkatërrimi fizik është ajo që u zbulua për gjendjen e mbrojtjes ajrore amerikane në rajon. Deri në fund të ditës së parë, bateritë Patriot në këto instalime ishin kryesisht të shteruara. Pamjet që tashmë po qarkullojnë tregojnë sistemet duke funksionuar me efikasitet të reduktuar nën peshën e zjarrit të vazhdueshëm hyrës. Disa bateri thjesht nuk janë më operacionale.
Irani arriti gjithashtu të shkatërrojë një instalim radar AN/FPS-132 në Katar dhe një radom në Bahrein — me shumë gjasë që strehonte radarë me rreze të lartë ose pajisje komunikimi satelitor. Këto janë objektiva me vlerë të lartë dhe humbja e tyre është e dhimbshme.
Llogaritja e Iranit
Ajo që e bën përgjigjen iraniane kaq shqetësuese për analistët perëndimorë është dëshmia e një përgatitjeje institucionale serioze. Teherani duket se ka shpenzuar vite — jo muaj — duke decentralizuar strukturën e tij komanduese dhe duke inovuar taktikat e lëshimit në pritje të saktë të një sulmi të tillë nga koalicioni. Regjimi e kupton se mbijetesa e tij është në lojë, dhe ky kuptim ka prodhuar një përgjigje ushtarake më të egër nga sa kishin parashikuar Uashingtoni apo Jerusalemi në vlerësimet e tyre para luftës.
Implikimet janë të dyfishta dhe serioze. Së pari, koalicioni deri tani ka dështuar të degradojë në mënyrë domethënëse aftësinë e Iranit për të lëshuar raketa. Së dyti, me ritmin aktual të konsumimit të interceptorëve, rezervat që ishin projektuar të zgjasnin 15 deri në 20 ditë mund të shterojnë brenda 10 ditësh. Ky është lloji i aritmetikës që fillon të diktojë vendime politike — përfshirë, potencialisht, presionin mbi Shtetet e Bashkuara për të kërkuar një armëpushim në rrethana sa më të pafavorshme, duke pësuar një dëm të madh politik në proces.
Ky është realiteti i pakëndshëm: konsumimi i qëndrueshëm i raketave në ajër supozohej të ishte fusha ku Amerika dhe Izraeli mbanin avantazhe strukturore. Nëse konflikti zhvendoset në domenin detar — ku SHBA aktualisht ka vetëm një grup goditës aeroplanmbajtës në rajon — mjedisi strategjik bëhet shpejt shumë më pak i favorshëm.
Hija Detare
Gjatë natës, të gjitha nëndetëset izraelite u larguan në heshtje nga portet e tyre të brendshme. Analistët janë të ndarë nëse ato po ripozicionohen në ujëra të mbrojtura apo po kalojnë Kanalin e Suezit drejt Gjirit. Secili interpretim ka peshën e vet.
Ndërkohë, një fregatë iraniane u godit dhe u dëmtua ndërsa ishte ende në port — me sa duket nga një raketë detare ose një goditje e realizuar me dron. Kjo duket të jetë goditja e parë detare e luftës dhe ka gjasa të mos jetë e fundit.
Ngushtica e Hormuzit, siç pritej gjerësisht, tashmë është mbyllur. Efektet e kësaj mbylljeje — mbi tregjet e naftës, mbi llogaritjet strategjike të shteteve të Gjirit dhe mbi gatishmërinë e vendeve si Bahreini dhe Emiratet e Bashkuara Arabe për të përballuar ndëshkime pa reaguar — do të formësojnë fazën e ardhshme të këtij konflikti po aq sa çdo gjë që po ndodh në qiellin e rajonit.
E Vërteta
