> ## Content Index
> Fetch the complete content index at: https://everteta.net/llms.txt
> Use this file to discover other available public pages before exploring further.

# Grusht shteti në Poloni?
- URL: https://everteta.net/grusht-shteti-ne-poloni/
- Published: 2026-10-30T20:57:16.000Z
- Updated: 2026-10-30T20:57:16.000Z
- Description: Më 30 tetor, një gjyqtare e Gjykatës Kushtetuese të Polonisë nxori dy urdhra që pezullonin presidentin e asaj gjykate dhe zëvendësin e tij. Ligji mbi statusin e gjyqtarëve kushtetues nuk përmban asnjë kompetencë të tillë. Presidenti i vendit ktheu avionin nga Senegali.
- Author: Dorand Vojka
- Tags: Europe

**Presidenti i Gjykatës Kushtetuese polake u pezullua nga një gjyqtare e së njëjtës gjykatë**

**Dy persona pretendojnë tani autoritetin mbi gjykatën më të lartë kushtetuese të Polonisë. Gjykata Evropiane e Drejtësisë ka vendosur tashmë se ajo nuk plotëson kushtet e një gjykate të pavarur.**

Të premten më 30 tetor, gjyqtarja **Anna Korwin-Piotrowska** nxori dy urdhra që i hiqnin nga detyra për një muaj **Bogdan Święczkowskin**, president i Gjykatës Kushtetuese të Polonisë, dhe zëvendësin e tij **Bartłomiej Sochańskin**.

Njoftimi u publikua në faqen zyrtare të vetë Gjykatës rreth orës 18:00\. Faqja më pas doli nga funksionimi. Policia siguroi ndërtesën dhe tre persona u ndaluan, sipas raportimit të agjencisë Associated Press.

Presidenti i Polonisë, **Karol Nawrocki**, ktheu avionin në mes të fluturimit drejt Senegalit. "Në një moment si ky, Presidenti duhet të jetë në Poloni," shkroi ai në rrjetin X. "Po e ndërpres fluturimin. Po kthehem."

Të dy agjencitë ndërkombëtare që raportuan ngjarjen, Reuters dhe Associated Press, **nuk identifikojnë se kush i nxori urdhrat.** Atribuimi te Korwin-Piotrowska vjen nga mediat polake — televizioni TVN24, i cili thotë se i ka lexuar të dy urdhrat, si dhe gazeta Rzeczpospolita, portali prawo.pl, Polityka dhe RMF24.

**Si ndodhi**

Përplasja aktuale nisi gjashtëmbëdhjetë ditë më parë.

Më **14 tetor**, **Maciej Berek** — i zgjedhur gjyqtar kushtetues nga shumica qeverisëse dhe i përshkruar nga kryeministri Donald Tusk si "dora e tij e djathtë" — bëri betimin në zyrën e kryetarit të Sejmit, pa praninë e Presidentit. Ai ishte gjyqtari i pestë që vepronte kështu; katër të parët nuk janë lejuar të hyjnë në Gjykatë.

Nawrocki deklaroi po atë ditë se Bereku nuk është gjyqtar. Tusk tha se qeveria nuk do të tërhiqej "as një hap".

Më **16 tetor**, prokurori **Andrzej Piaseczny** hyri në selinë e Gjykatës i shoqëruar nga policia, duke kërkuar dokumente dhe pamje nga kamerat e sigurisë. Święczkowski tha se ia dorëzoi ato për të shmangur përshkallëzimin, ndërsa Gjykata deklaroi se një prokuror po përpiqej të kontrollonte selinë e një organi të pavarur të pushtetit gjyqësor. Piaseczny bën pjesë në një grup prokurorësh të ngritur nga **Waldemar Żurek**, i cili është njëkohësisht ministër i Drejtësisë dhe Prokuror i Përgjithshëm.

Më parë gjatë këtij viti, prokuroria kishte ngritur akuza ndaj drejtorit të kancelarisë së Gjykatës dhe komandantit të rojes së saj.

Pesë kërkesa për heqjen e imunitetit të Święczkowskit janë depozituar.

**Rrethanat fizike të ditës së premte mbeten të kontestuara.** Reuters raportoi se policia tha se oficerët hynë në ambientet e Gjykatës pasi ndaj tyre ishin hedhur objekte gjatë protestave. Një burim tjetër gjen policinë duke mohuar se ka hyrë, ndërsa portali Onet raporton se ishte Święczkowski ai që nuk arriti të hynte. Associated Press thotë se policia "siguroi ndërtesën". E Vërteta nuk ka arritur ta zgjidhë këtë kontradiktë.

**Pse pikërisht tani**

Organi që vendos nëse mund të hiqet imuniteti i një gjyqtari kushtetues në Poloni është **Asambleja e Përgjithshme e Gjyqtarëve të vetë Gjykatës Kushtetuese**.

Më **15 tetor 2025**, kjo asamble e refuzoi kërkesën e ministrit Żurek për heqjen e imunitetit të Święczkowskit. Në atë kohë ajo përbëhej tërësisht nga gjyqtarë të emëruar nën qeverinë e mëparshme.

Pranimi i gjyqtarëve të rinj do ta ndryshonte përbërjen e asaj asambleje.

**Një mbledhje e Asamblesë së Përgjithshme është planifikuar për 3 nëntor.**

**Baza ligjore**

Ligji i 30 nëntorit 2016 për statusin e gjyqtarëve të Gjykatës Kushtetuese — teksti i botuar nga vetë Gjykata dhe versioni i konsoliduar në bazën zyrtare të akteve normative — **nuk përmban asnjë kompetencë për pezullimin e një gjyqtari kushtetues.** Shprehja përkatëse nuk shfaqet në të.

Procedura disiplinore sipas atij ligji është e brendshme dhe gjyqësore: Gjykata vepron si gjykatë disiplinore e vetvetes, me trupa të përcaktuar me short. Rruga e vetme e Prokurorit të Përgjithshëm, sipas nenit 26, është t'i kërkojë **Presidentit të Republikës** të paraqesë njoftimin.

Urdhrat e së premtes, sipas TVN24-s, mbështeten në **nenin 130 të ligjit për organizimin e gjykatave të zakonshme**, si dhe në nenet 12(4) dhe 11(2) të ligjit të vitit 2016 për organizimin e Gjykatës Kushtetuese.

Paragrafi i dytë i nenit 130 përcakton se, kur gjyqtari në fjalë mban postin e presidentit të gjykatës, urdhërimi i ndërprerjes së detyrave **"i takon Ministrit të Drejtësisë"** — pra Żurekut, jo një gjyqtareje kolege.

*E Vërteta vëren gjithashtu një problem logjik në bazën e dytë.* Nenet 12(4) dhe 11(2), mbi të cilat mbështetet kompetenca e Korwin-Piotrowskës për të vepruar, zbatohen vetëm kur posti i presidentit është i lirë ose kur mbajtësi i tij nuk mund të ushtrojë detyrën. Autoriteti i saj për të nxjerrë urdhrin presupozon pikërisht gjendjen që urdhri krijoi. Ky është përfundim i E Vërtetës, jo i ndonjë gjykate.

Korwin-Piotrowska nuk është një nga gjyqtarët e kontestuar të vitit 2015\. Ajo u zgjodh nga shumica qeverisëse më **13 mars 2026**, me 236 vota pro dhe 185 kundër. Nawrocki betoi vetëm dy nga gjashtë gjyqtarët e zgjedhur atë ditë. Ajo bëri betimin në Sejm më 9 prill. **Święczkowski nuk e ka lejuar të hyjë në Gjykatë.** Masa e përkohshme e Gjykatës Evropiane të të Drejtave të Njeriut e datës 5 maj 2026 e përmend atë me emër.

Pretendimi i saj për të vepruar mbështetet në vjetërsinë. Ajo është gjyqtare që nga viti 1999.

**Çfarë vendosi Gjykata Evropiane e Drejtësisë**

Më **18 dhjetor 2025**, në çështjen C-448/23, Gjykata e Drejtësisë e Bashkimit Evropian vendosi se **Gjykata Kushtetuese e Polonisë "nuk i plotëson kërkesat e një gjykate të pavarur dhe të paanshme të themeluar me ligj".**

Vendimi konstatoi se emërimet e gjyqtarëve në dhjetor 2015 dhe **emërimi i presidentit të Gjykatës në dhjetor 2016** ishin "të cenuara nga shkelje të rregullave themelore mbi procedurat e emërimit në Poloni". Padia e Komisionit Evropian u pranua tërësisht.

Vetë Gjykata Kushtetuese kishte vendosur të njëjtën gjë më parë. Në vendimin K 34/15 të **3 dhjetorit 2015**, ajo konstatoi se Presidenti i Republikës është **"i detyruar ta marrë betimin menjëherë"**. Një javë më vonë, në K 35/15, ajo shtoi se mandati i një gjyqtari fillon me zgjedhjen nga Sejmi, sepse lidhja e tij me betimin "do të përbënte një përfshirje të tërthortë të pushtetit ekzekutiv".

Mosmarrëveshja e vitit 2015 kishte të bënte me **tre gjyqtarë, jo pesë.** Gjykata e shpalli të vlefshme zgjedhjen e tre prej tyre dhe të pavlefshme atë të dy të tjerëve.

Më **13 mars 2026**, Sejmi miratoi një rezolutë që e përmend Święczkowskin me emër, duke deklaruar se emërimi i tij "ka të njëjtat të meta" dhe se Gjykata "drejtohet faktikisht nga një person i paautorizuar". Rezoluta nuk i shpall të pavlefshme vendimet e mëparshme të Gjykatës.

**Çfarë thotë pala tjetër**

Kritikat ndaj metodave të qeverisë nuk vijnë vetëm nga opozita.

**Komisioni Evropian**, në raportin e tij për sundimin e ligjit, konstaton se vendimet e Gjykatës Kushtetuese nuk botohen në Fletoren Zyrtare dhe se mosbotimi është i përgjithshëm që nga marsi 2024\. Komisioni **rekomandon formalisht ndarjen e dy posteve që mban Żureku.**

**Komisioni i Venecias**, në dhjetor 2024, deklaroi se të gjitha vendimet duhet të botohen dhe se kontrolli qeveritar mbi fuqinë e tyre detyruese do të ishte "në kundërshtim me shtetin e së drejtës". I njëjti dokument vlerësoi se **dymbëdhjetë nga pesëmbëdhjetë gjyqtarët ishin zgjedhur formalisht në mënyrë të ligjshme.**

Ministria e Drejtësisë, në një njoftim të 15 shtatorit 2025, deklaroi se e kishte anashkaluar Këshillin Kombëtar të Gjyqësorit sepse ekzekutivi e konsideron atë të përbërë në mënyrë të parregullt.

Argumenti më i fortë i mbrojtësve të qeverisë është ky: nëse vetëm gjykata e kapur mund të vendosë mbi kapjen e vetvetes, atëherë një kërkesë e rreptë ligjshmërie e bën kapjen të përhershme. Rruga ligjore kalon përmes kundërshtarit.

**Juristët**

Zëri më i papritur erdhi nga **Jerzy Stępień**, ish-president i Gjykatës Kushtetuese dhe kritik i njohur i partisë Ligj dhe Drejtësi. Të premten ai deklaroi se "sheh baza formale ligjore", megjithëse me rezervë.

Kundër u shprehën **prof. Marcin Matczak** dhe **dr hab. Jacek Zaleśny**, të dy nga Universiteti i Varshavës, të cilët thanë se nuk ekziston bazë ligjore për pezullimin. Matczak e parapriu deklaratën e tij duke e quajtur Święczkowskin mbajtësin më të keq të mundshëm të atij posti.

*Një saktësim i nevojshëm:* analiza e Matczakut kishte si premisë një pezullim të urdhëruar nga ministri i Drejtësisë. Dokumentacioni i disponueshëm tregon se të dy urdhrat i nxori një gjyqtare. Argumentet e tij të tjera nuk preken nga ky saktësim.

Shoqata e gjyqtarëve **Iustitia** u bëri thirrje "të gjitha forcave politike" dhe kishte ngritur më parë kundërshtim ndaj kualifikimeve të Berekut, kandidatit të vetë shumicës qeverisëse.

**Një precedent në Ukrainë**

[Kjo ka ndodhur më parë](https://everteta.net/a-po-copetohet-ukraina/), dhe përfundimi nuk është inkurajues.

Më **29 dhjetor 2020**, presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky nxori një dekret që pezullonte **Oleksandr Tupytskyin**, kryetar i Gjykatës Kushtetuese të Ukrainës, mbi bazën e një kërkese të prokurorisë.

Një muaj më vonë, studiuesja e së drejtës kushtetuese Olena Cherviatsova shkroi në platformën akademike Verfassungsblog se **as Kushtetuta dhe as ligji për Gjykatën Kushtetuese nuk parashikonin kompetencë për pezullimin e një gjyqtari kushtetues.**

Tupytskyi vazhdoi të punojë. Zëvendësi i tij thirrte seancat paralelisht. Situata u zgjidh vetëm kur i skadoi mandati, rreth shtatëmbëdhjetë muaj më vonë.

Precedentë të ngjashëm ekzistojnë edhe në vetë Poloninë — në vitin 2022, gjashtë nga pesëmbëdhjetë gjyqtarët i thanë presidentes së atëhershme Julia Przyłębska se mandati i saj kishte përfunduar, dhe çështja u mbyll vetëm me skadimin e mandatit të saj — si dhe në Izrael dhe në çështjen *Baka kundër Hungarisë* në Strasburg.

Për një president gjykate kushtetuese të pezulluar nga një gjyqtar i vetëm i së njëjtës gjykatë nuk u gjet asnjë precedent i afërt.

Procedura e nenit 7 të Traktatit për Bashkimin Evropian ndaj Polonisë **u mbyll më 29 maj 2024** dhe nuk është rihapur. Raporti i Komisionit për sundimin e ligjit i korrikut 2026 nuk e përmend atë.

**Asnjë fond evropian nuk po i mbahet Polonisë** për arsye që lidhen me sundimin e ligjit. Mbi 75 miliardë euro u çliruan në shkurt 2024.

Rruga e vetme aktive mbetet vendosja e gjobave sipas nenit 260(2) të Traktatit për Funksionimin e Bashkimit Evropian, për moszbatimin e vendimit të dhjetorit. Vendimin për ta nisur atë e merr vetëm Komisioni.

Deri në mbrëmjen e së premtes, sipas Associated Press, **nuk kishte asnjë reagim nga Bashkimi Evropian apo Këshilli i Evropës.**

Kush e kontrollon faktikisht ndërtesën e Gjykatës. Si janë ndarë gjyqtarët e tjerë. Nëse policia hyri apo jo. Dhe nëse Asambleja e Përgjithshme e 3 nëntorit do të mblidhet, dhe kush do të lejohet të marrë pjesë në të.

*E Vërteta — aty ku e vërteta gjithmonë fiton.*