Infiltrimi Hebre ne Kishen Katolike dhe Nostra Aetate

NOSTRA AETATE: Dokumenti që ndryshoi Kishën Katolike – kush e shkroi, kush e shtyu dhe pse e vërteta u hesht. “Konvertimi” i çifuteve ne katolicizem dhe roli i tyre

Më 28 tetor 1965, Vatikani shpalli një dokument të vogël në përmasa, por shpërthyes në pasoja historike: Nostra Aetate. Me vetëm pesë paragrafë, ai ndryshoi rrënjësisht marrëdhëniet e Kishës Katolike me judaizmin.

Publikut iu servir si akt pajtimi moral. Por prapa tij fshihet një histori presioni të jashtëm, lobimi ideologjik dhe ndikimi të drejtpërdrejtë hebre në zemër të Vatikanit – një histori që rrallëherë tregohet plotësisht.

Gjithçka nisi nga një kërkesë çifute

Nostra Aetate nuk lindi nga një debat i brendshëm teologjik i Kishës.

Në qershor 1960, historiani çifut francez Jules Isaac u takua personalisht me Papa Gjonin XXIII. Ai i dorëzoi Papës një memorandum ku akuzonte mësimin e krishterë historik si burim të antisemitizmit evropian.

Pas këtij takimi: Papa urdhëroi kardinalin Augustin Bea të përgatiste një dokument mbi marrëdhëniet e Kishës me hebrenjtë.

Ky fakt është i dokumentuar në: • kujtimet e Jules Isaac • arkivat e Sekretariatit të Vatikanit • dëshmitë e vetë Bea-s

Pra, impulsi fillestar nuk erdhi nga Kisha, por nga një kërkesë e drejtpërdrejtë çifute.

Kardinali Bea dhe kontakti i drejtpërdrejtë me organizatat hebreje

Pasi mori mandatin, kardinali Bea bëri diçka historikisht të paprecedentë.

Ai: • zhvilloi takime të rregullta me American Jewish Committee • konsultoi World Jewish Congress • mbajti dialog privat me përfaqësues dhe intelektualë çifute

Këto kontakte janë të dokumentuara në: • arkivat e AJC-së • korrespondencën e Vatikanit • dosjet përgatitore të Koncilit II

Kush e shkroi realisht Nostra Aetate?

Zyrtarisht, dokumenti është i Koncilit të Dytë të Vatikanit. Praktikisht, pjesët mbi judaizmin u hartuan nga një rreth shumë specifik: • John M. Oesterreicher – prift katolik me origjinë hebreje, ish-student rabinik • Gregory Baum – teolog i lindur në familje hebreje, refugjat nga nazizmi

Fakt i pakontestueshëm akademik: Dokumenti që riformësoi qëndrimin e Kishës ndaj hebrenjve u hartua kryesisht nga konvertitë katolikë me origjinë hebreje.

Çfarë u hoq, çfarë u zbut dhe pse

Draftet e hershme të dokumentit përmbanin gjuhë më tradicionale katolike. Nën drejtimin e Bea-s, u hoqën: • çdo aludim për faj kolektiv hebre • çdo referencë për ndëshkim hyjnor • çdo gjuhë që mund të interpretohej si teologjikisht kritike ndaj Izraelit

Këto ndryshime pasqyrojnë drejtpërdrejt shqetësimet e ngritura nga përfaqësues hebrenj gjatë konsultimeve.

Rezistenca brenda Kishës

Shumë ipeshkvë, sidomos nga Lindja e Mesme, paralajmëruan se dokumenti: • po politizonte doktrinën • po reagonte ndaj presionit moral, jo zbulesës hyjnore • rrezikonte precedent të rrezikshëm

Pa ndërhyrjen personale të Bea-s, dokumenti do të ishte hequr ose neutralizuar plotësisht.

Gregory Baum: nga arkitekt i Vatikanit II në kritik i Kishës

Ironia historike është tronditëse.

Gregory Baum, një nga autorët kryesorë të Nostra Aetate: • përqafoi më vonë teologjinë e çlirimit me frymë marksiste • sulmoi autoritetin e Vatikanit • hodhi poshtë doktrinën tradicionale katolike • u largua nga urdhri augustinian

Një nga njerëzit që ndihmoi në riformësimin e mësimit katolik mbi judaizmin refuzoi më pas vetë Kishën që e autorizoi atë reformë.

Pyetjet që Vatikani nuk i përgjigjet

Nostra Aetate sot festohet si triumf moral. Por faktet historike ngrenë pyetje të rënda: • Kush e formëson doktrinën: tradita apo dialogu me aktorë të jashtëm? • A ishte kjo reformë shpirtërore apo përgjigje ndaj presionit historik? • Ku mbaron pajtimi dhe ku fillon rishkrimi i teologjisë?

Të shtrosh këto pyetje nuk është antisemitizëm. Nuk është as anti-katolicizëm. Është analizë historike.

Dhe për E Vërteta, historia nuk duhet të jetë e rehatshme — por e vërtete