> ## Content Index > Fetch the complete content index at: https://everteta.net/llms.txt > Use this file to discover other available public pages before exploring further. # Izraeli, Greqia, Serbët: Roli i tyre në masakrën e Srebrenicës - URL: https://everteta.net/izraeli-greqia-serbet-roli-i-tyre-ne-masakren-e-srebrenices/ - Published: 2026-09-05T15:46:58.000Z - Updated: 2026-09-05T15:46:58.000Z - Description: FLAMURI MBI SREBRENICË: GREQIA, IZRAELI DHE DOSJA QË ASNJË GJYKATË NUK DO TA HAPË - Author: Dorand Vojka - Tags: Europe, #Import 2026-09-17 02:13 FLAMURI MBI SREBRENICË: GREQIA, IZRAELI DHE DOSJA QË ASNJË GJYKATË NUK DO TA HAPË Në korrik të vitit 1995, kur Srebrenica kishte rënë dhe ekzekutimet kishin nisur nëpër pyjet përreth, radiot e Ushtrisë së Republikës Sërpska mbartën një urdhër të veçantë. Ai vinte nga gjenerali Ratko Mladiç, dhe nuk kishte të bënte me luftimet. Ai kërkonte që mbi qytet të ngrihej flamuri grek — “për të nderuar grekët e guximshëm që luftojnë në anën tonë”. Urdhri u përgjua, u regjistrua, dhe u përfshi më vonë, bashkë me pamjet filmike të flamurit që ngrihej, në raportin zyrtar të qeverisë holandeze mbi Srebrenicën — hetimin më të thelluar që është bërë ndonjëherë mbi rënien e qytetit. Faqja 2787. Mladiçi vdiq para nëntë ditësh, në një shtrat spitali në Hagë, duke vuajtur dënimin me burgim të përjetshëm për gjenocid. Flamuri mbi Srebrenicë ishte ideja e tij. Dhe njerëzit që e ngritën, dhe ata që i furnizuan me armë, janë historia që ai mori me vete — përveçse ajo nuk ishte e tija për ta marrë. KUSH ISHIN ATA Garda Greke e Vullnetarëve — Ελληνική Εθελοντική Φρουρά — u formua në mars të vitit 1995, me kërkesën e vetë Mladiçit. Ishin rreth njëqind burra me trajnim ushtarak, me bazë në Vllasenicë të Bosnjës qendrore, të rekrutuar hapur në Athinë, në Selanik dhe në Beograd. Rekrutimi nuk ishte i fshehtë: sipas hetimeve të BIRN-it, gazeta greke botonin numra telefoni për këdo që dëshironte të bashkohej. Një pjesë ishin mercenarë. Një pjesë tjetër shkuan me ideologji. Anëtari i Gardës Mihalis Mavrojanakis e tha vetë, pa asnjë hezitim: “Unë, si shumë vullnetarë të tjerë grekë, i përkas një ideologjie politike, konkretisht Agimit të Artë — dhe për këtë shkuam atje lart.” Radovan Karaxhiçi kishte vizituar Greqinë dhe kishte deklaruar para një tubimi: “Ne kemi vetëm Zotin dhe grekët në anën tonë.” Dy vjet më vonë, grekët ishin brenda strukturës ushtarake të serbëve të Bosnjës, nën komandën e Mladiçit. Dhe më 11 korrik 1995, kur Srebrenica ra, ata ishin aty. Në shtator 1995, dy muaj pas masakrës, Karaxhiçi i dekoroi katër prej tyre me Urdhrin e Shqiponjës së Bardhë. SHTETI PAS TYRE Kjo do të mund të mbetej një histori vullnetarësh — njëqind ekstremistë të një partie margjinale, të cilët një shtet nuk mund t’i kontrollojë. Por raporti holandez përmban një gjetje tjetër, që e shndërron vullnetarizmin në politikë. Sipas të njëjtit raport, qeveria greke dërgoi vetë dërgesa armësh të lehta dhe municionesh për Ushtrinë e Republikës Sërpska gjatë viteve 1994 dhe 1995. Gjatë embargos së Kombeve të Bashkuara. Gjatë rrethimit të Sarajevës. Në muajt para Srebrenicës. Dhe grekët nuk e dinin. Në dokumentarin holandez “Rruga greke”, drejtori i Agjencisë Gjysmëzyrtare të Lajmeve të Athinës, Nikollas Vulelis, e pranoi para kamerës: “Ndërhyrja redaksionale ishte diçka e mirëqenë.” Publiku grek nuk u informua për aleancën me forcat serbe të Bosnjës, sepse njerëzit që kishin për detyrë ta informonin ranë dakord të mos e bënin. DITARI Deri këtu, kjo është një histori greko-serbe. Ajo që e bën atë diçka më të madhe është një fjali e vetme, e shkruar me dorën e Mladiçit. Në ditarin e tij personal, të depozituar si provë në Tribunalin e Hagës dhe të cituar në një peticion para Gjykatës së Lartë të Izraelit, gjenerali shënoi: “Nga Izraeli — ata propozuan luftë të përbashkët kundër ekstremistëve islamikë. Ofruan të trajnojnë njerëzit tanë në Greqi dhe furnizim falas me pushkë snajperi.” Një fjali. Tre vende. Dhe raporti holandez e përmbledh se si e shihte Beogradi botën në ato vite: “Izraelin, Rusinë dhe Greqinë i konsideronte miqtë e vet më të mirë.” Lidhja midis tri vendeve, pra, nuk është një supozim i yni. E ka shkruar vetë i dënuari për gjenocid. MARRËVESHJA E FSHEHTË Izraeli i kishte rivendosur marrëdhëniet diplomatike me Jugosllavinë në vitin 1991, pas njëzet e katër vjetësh ndërprerjeje. Në fillim të vitit 1992 rihapi ambasadën në Beograd — disa muaj para se lufta në Bosnjë të shpërthente plotësisht. Sipas materialeve të paraqitura në peticionin para gjykatës izraelite, në vjeshtën e vitit 1991 — pak javë pas embargos së Kombeve të Bashkuara të shtatorit — Serbia mbylli një marrëveshje të fshehtë armësh me Izraelin. Në vitin 1992, një delegacion i Ministrisë izraelite të Mbrojtjes shkoi në Beograd dhe nënshkroi një marrëveshje për furnizimin me predha. Dëshmitarë që kishin qenë në Bosnjë dëshmuan për predha me mbishkrime hebraisht të përdorura në luftime, dhe për luftëtarë serbë të Bosnjës që mbanin armë Uzi. Në vitin 1995 u raportua se tregtarë armësh izraelitë, në bashkëpunim me partnerë francezë, kishin mbyllur një marrëveshje për furnizimin e Serbisë me raketa antitank LAW, dhe se tregtarë izraelitë kishin furnizuar drejtpërdrejt Ushtrinë e Republikës Sërpska. Dhe raporti holandez përmban një pretendim që, nëse është i vërtetë, i jep kësaj historie një peshë të veçantë morale: se Izraeli furnizoi me armë forcat serbe të Bosnjës në vitin 1992 në këmbim të lejimit që një pjesë e madhe e komunitetit hebre të Sarajevës të largohej nga qyteti i rrethuar. DOSJA E MBYLLUR Në vitin 2015, avokati izraelit i të drejtave të njeriut Eitay Mack dhe studiuesi i gjenocidit Yair Auron kërkuan, sipas ligjit izraelit për lirinë e informacionit, publikimin e të dhënave mbi licencat e eksportit të mbrojtjes drejt ish-Jugosllavisë në vitet 1990-1996\. Ata i paraqitën gjykatës dëshmi gazetarësh dhe punonjësish humanitarë që kishin qenë në Bosnjë, raportime publike dhe material historik. Një gjykatë e Tel Avivit refuzoi. Në dhjetor 2016, Gjykata e Lartë e Izraelit e konfirmoi refuzimin. Arsyetimi: publikimi do ta dëmtonte politikën e jashtme të Izraelit deri në atë masë sa ky dëm do të peshonte më rëndë se interesi publik për të ditur — dhe, me fjalët e vetë gjykatës, më rëndë se “ndjekja e mundshme penale e të përfshirëve”. Shteti nuk tha kurrë se eksportet nuk kishin ndodhur. Tha se të dish për to do të kushtonte tepër. Mack dhe Auron e lexuan vetë vendimin: nëse qeveria nuk kishte asgjë për të fshehur, dokumentet nuk do të përbënin asnjë kërcënim për marrëdhëniet e jashtme. Refuzimi për të mohuar, thanë ata, është pranim. Dhe një detaj që e vë në dukje inkoherencën: në vitin 2013, i njëjti Izrael nuk pati asnjë problem të ekstradonte drejt Bosnjë-Hercegovinës një shtetas që kishte emigruar atje shtatë vjet më parë dhe që kërkohej për dyshime përfshirjeje në krime lufte. Kur bëhej fjalë për një individ, drejtësia funksionoi. Kur bëhej fjalë për shtetin, dosja u mbyll. ÇFARE BËRI GREQIA ME KËTË Për dhjetë vjet, asgjë. Në vitin 2005, deputeti i pavarur Andreas Andrianopulos kërkoi hetim, dhe ministri i Drejtësisë Anastasios Papaligouras pranoi se përfshirja e vullnetarëve grekë “nuk mund të përjashtohej”. Po atë verë, njëqind e gjashtëdhjetë e tre akademikë, gazetarë, politikanë dhe aktivistë grekë nënshkruan një thirrje që Greqia t’u kërkonte falje publikisht familjeve të viktimave të Srebrenicës, t’i ndiqte penalisht vullnetarët që “e kishin çnderuar flamurin grek duke e ngritur mbi kasaphanën”, dhe t’i gjente ata “gjoja të panjohur” që i kishin manipuluar. Hetimi u hap. Takis Mihas, gazetari libri i të cilit “Aleanca e pandershme: Greqia dhe Serbia e Millosheviqit” e kishte nxjerrë të gjithë historinë në dritë, u thirr të dëshmonte para një prokurori të Athinës. Në vitin 2011, prokurori propozoi të mos ngrihej akuzë ndaj shtatë grekëve për veprën e “vrasjes me dashje”, me arsyetimin se nuk ishte e mundur të përcaktohej pjesëmarrja e tyre konkrete. Dosja u mbyll. Ndërkohë Mihas u padit nga Stavros Vitalis, ish-oficer grek në Ushtrinë e Republikës Sërpska, i cili e konsideronte fjalën “paramilitar” fyerje për vullnetarët. Vitalis u tërhoq nga padia në prag të seancës. Reporterët pa Kufij e cilësuan të gjithë çështjen “surreale” dhe një rast të qartë ngacmimi gjyqësor, dhe e quajtën “befasuese dhe shqetësuese” vetëcensurën e klasës politike dhe mediatike greke. Vetë Mihas, tridhjetë vjet më vonë, e përmbledh gjendjen e shpirtit të vendit të tij me një fjali: “Mendimi mbizotërues është ende se Greqia veproi në interesin e vet kombëtar duke mbështetur serbët.” TRIDHJETË E PESË VJET MË VONË Dhe marrëdhënia që nisi me një marrëveshje të fshehtë në vjeshtën e vitit 1991 nuk përfundoi me luftën. Në vitin 2026, Beogradi dhe Jerusalemi nënshkruan një marrëveshje për shkëmbimin e të dhënave të inteligjencës dhe të mbrojtjes. Zyrtarë izraelitë i kontaktuan homologët serbë që më 8 tetor 2023, dhe Serbia, sipas shtypit izraelit, luajti një rol jetik në furnizimin e ushtrisë izraelite gjatë muajve të parë të luftës në Gaza. Jerusalem Post e quan sot Serbinë një nga aleatët më të ngushtë të Izraelit në Evropë. Në vitin 2025 u raportua një paketë armësh prej një miliard e gjashtëqind e tridhjetë milionë dollarësh. Kjo marrëdhënie nuk nisi pas luftës. Ajo nisi në fillim të vrasjeve, gjatë një embargoje, dhe nuk u ndal kurrë. ÇFARE MBETET Le ta themi me kujdes çfarë dihet dhe çfarë jo. Dihet, nga raporti zyrtar holandez, se qeveria greke furnizoi me armë forcat serbe të Bosnjës gjatë embargos, dhe se vullnetarë grekë ishin në Srebrenicë ditën që ajo ra. Dihet, nga ditari i Mladiçit, se Izraeli ofroi trajnim në Greqi dhe pushkë snajperi. Dihet, nga vendimi i vetë Gjykatës së Lartë izraelite, se dokumentet e eksporteve ekzistojnë dhe se hapja e tyre konsiderohet e rrezikshme. Nuk dihet vëllimi i eksporteve izraelite, sepse dosja është e mbyllur. Nuk mund të thuhet se armë izraelite u përdorën në vetë Srebrenicë, por vetëm se ato arritën në duart e ushtrisë që e kreu masakrën. Dhe shtatë grekët e hetuar nuk u dënuan kurrë, dhe nuk emërohen këtu. Por brenda këtyre kufijve, mbetet një pamje që kërkon të thuhet. Tre vende. Njëri anëtar i NATO-s dhe i Bashkimit Evropian. Tjetri shteti që e paraqet veten si rojtar i rajonit kundër ekstremizmit. I treti, i dënuar për gjenocid përmes gjeneralit të vet. Dhe e vetmja pasqyrë e plotë e asaj që kaloi midis tyre ndodhet në një raport holandez, në ditarin e një të vdekuri, dhe në një dosje që një gjykatë izraelite thotë se është tepër e rrezikshme për t’u hapur. Pyetja nuk është çfarë ndodhi në Srebrenicë. Atë e kanë zgjidhur gjykatat, dhe njeriu që e urdhëroi vdiq në burg. Pyetja është kush ndihmoi — dhe pse dy demokraci evropiane kanë kaluar tridhjetë vjet duke u siguruar që askush të mos mund të përgjigjet. E Vërteta — aty ku e vërteta gjithmonë fiton.