“IZRAELI I MADH” Dhe “Gafa” e Ambasadorit Amerikan
NJË FJALI QË MUND TË DJEGË LINDJEN E MESME Si deklarata e Mike Huckabee rrezikon të shkatërrojë dekada diplomacie amerikane
NJË FJALI QË MUND TË DJEGË LINDJEN E MESME Si deklarata e Mike Huckabee rrezikon të shkatërrojë dekada diplomacie amerikane
Një fjali e vetme. Ka raste kur historia nuk përmbyset nga raketa apo ushtri, por nga një deklaratë e papërgjegjshme e thënë në momentin më të gabuar. Pikërisht këtë bëri Mike Huckabee — dhe pasojat mund të jenë katastrofike.
Dje u tha hapur ajo që për dekada ishte mohuar në heshtje: ideja se Izraeli gëzon një “mandat hyjnor” për të sunduar ose zhvendosur qindra miliona njerëz indigjenë dhe për të shtrirë kontrollin mbi qindra mijëra kilometra katrorë të Lindjes së Mesme. Ajo që disa qarqe izraelite e quajnë “Izraeli i Madh”, nuk përkon me kufijtë aktualë të shtetit izraelit, por me një vizion maksimalist territorial që ka qenë burim tensioni për gjysmë shekulli.
Për 50 vite, Shtetet e Bashkuara u kanë dhënë garanci aleatëve të tyre arabë dhe myslimanë se nuk e mbështesin një projekt të tillë pushtues. Kjo ishte baza e besimit diplomatik. Me një fjali të vetme, ky besim u hodh në erë.
REAGIMI BOTËROR: NJË FRONT I BASHKUAR KUNDËR UASHINGTONIT
Pas deklaratës së Huckabee-t, aleanca SHBA–Izrael u denoncua nga një listë e gjatë shtetesh dhe organizatash: Egjipti, Arabia Saudite, Jordania, Bahrejni, Emiratet e Bashkuara Arabe, Katari, Kuvajti, Omani, Libani, Palestina, Turqia, Indonezia, Pakistani — si dhe nga Organizata e Bashkëpunimit Islamik (OIC), Liga Arabe dhe Këshilli i Bashkëpunimit të Gjirit (GCC).
Dhe kjo reagim ishte i pashmangshëm. Sepse pretendimi ishte jo vetëm provokues, por shkatërrues për politikën e jashtme amerikane. Ai e paraqet SHBA-në si një aktor të dyfytyrtë, që flet për stabilitet ndërsa justifikon pushtimin. E kthen diplomacinë amerikane peng të një doktrine fetare ekstremiste, të importuar nga një rrymë eskatologjike e shekullit XIX, e huaj për traditën historike të krishterimit dhe për interesat kombëtare të SHBA-së.
ÇFARË RREZIKON REALISHT SHBA?
Pasojat nuk janë teorike. Ato janë konkrete dhe të menjëhershme. • Egjipti dhe Jordania janë shtylla të stabilitetit rajonal dhe garantë të marrëveshjeve të paqes me Izraelin. Egjipti kontrollon Kanalin e Suezit — një arterie jetike për tregtinë globale. • Arabia Saudite, EBA, Katari, Kuvajti, Bahrejni dhe Omani janë prodhues kyç energjie dhe strehojnë baza ushtarake amerikane kritike. • Turqia është anëtare e NATO-s dhe kontrollon hyrjen në Detin e Zi. • Pakistani është fuqi bërthamore. • Indonezia është demokracia më e madhe myslimane në botë dhe partnere strategjike e SHBA-së në Indo-Paqësor.
Humbja e bashkëpunimit me këto vende do të ishte katastrofike për tregjet e energjisë, sigurinë ushtarake, luftën kundër terrorizmit dhe tregtinë globale. Dhe SHBA është tashmë në prag të humbjes së dominimit në Lindjen e Mesme — një boshllëk që Kina dhe Rusia do ta mbushnin brenda natës.
NJË GODITJE NDAJ UDHËHEQËSVE ALEATË
Deklarata e Huckabee-t nuk i vë në rrezik vetëm marrëdhëniet shtetërore, por edhe vetë udhëheqësit e këtyre vendeve. Bashkëpunimi me SHBA-në u kushton atyre politikisht. Popullsitë e tyre, për arsye historike dhe aktuale, janë thellësisht kritike ndaj Izraelit. Çdo marrëveshje sigurie, çdo shkëmbim inteligjence, çdo bazë ushtarake amerikane i ekspozon këta liderë ndaj akuzave për tradhti nga rivalët politikë, klerikët radikalë dhe mediat lokale.
Disa prej tyre janë tashmë në fije të perit. Një deklaratë kaq e pamatur ka potencialin të rrëzojë qeveri, të sjellë ekstremistë në pushtet ose t’i shtyjë këto shtete drejt orbitës ruse apo kineze. Kaosi rajonal nuk është më skenar — është rrezik real.
JO GAFË, POR SIMPTOMË E NJË PROBLEMI TË THELLË
Kjo nuk ishte një lapsus. Ishte pasojë e drejtpërdrejtë e vendosjes së një ideologu fetar radikal në një post diplomatik jetik. Kur politika e jashtme e SHBA-së drejtohet nga besime apokaliptike dhe jo nga interesa kombëtare, rezultati është destabilizimi global.
Mike Huckabee duhet të thirret menjëherë dhe të zëvendësohet me një ambasador që i përmbahet diplomacisë tradicionale, teologjisë historike dhe — mbi të gjitha — interesave të Shteteve të Bashkuara, jo ambicieve territoriale dhe luftënxitëse të askujt tjetër.
Sepse një fjali e tillë mund të jetë shkëndija që ndez gjithë Lindjen e Mesme. Dhe këtë herë, zjarri mund të dalë jashtë kontrollit.
