> ## Content Index
> Fetch the complete content index at: https://everteta.net/llms.txt
> Use this file to discover other available public pages before exploring further.

# Kabllot që Mbajnë Internetin e Botës Kalojnë nëpër Hormuz
- URL: https://everteta.net/kabllot-qe-mbajne-internetin-e-botes-kalojne-neper-hormuz/
- Published: 2026-03-22T00:26:44.000Z
- Updated: 2026-03-22T00:26:44.000Z
- Description: Ile de Batz nuk ka lëvizur prej dy javësh. Anija franceze për vendosjen e kabllove nënujore, e kontraktuar nga Alcatel Submarine Networks për të përfunduar segmentin e fundit të projektit 2Africa Pearls të Meta, qëndron ...
- Author: Dorand Vojka
- Tags: Bota, Europe, Kombi Shqiptar, Lindja e Mesme, ShBA, Te Fundit, #Import 2026-09-17 02:13

Ile de Batz nuk ka lëvizur prej dy javësh. Anija franceze për vendosjen e kabllove nënujore, e kontraktuar nga Alcatel Submarine Networks për të përfunduar segmentin e fundit të projektit 2Africa Pearls të Meta, qëndron e bllokuar pranë Dammam në Arabia Saudite, me trupin e saj të drejtuar nga një shtrat deti që nuk mund ta arrijë më në mënyrë të sigurt. Një pjesë e madhe e kabllos që ajo ishte paguar të vendoste ndodhet tashmë në fundin e oqeanit — e prerë, e mbështjellë dhe e palidhur me stacionet e uljes që do ta sillnin në jetë. Alcatel ka shpallur force majeure. Meta ka refuzuar të komentojë. Anija pret.

Nën sipërfaqen e Gjirit Persik, në të njëjtat ujëra ku Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) shpalli të mbyllur Ngushticën e Hormuzit më 3 mars, po zhvillohet një lloj tjetër ndërprerjeje. Jo naftë. Jo gaz. Të dhëna.

Ngushtica e Hormuzit është përshkruar gjithmonë si një pikë mbytëse e energjisë. Ky përkufizim, sado i saktë, ka fshehur vazhdimisht një dobësi të dytë që është ndërtuar gjatë dy dekadave dhe tani, për herë të parë, është realisht në rrezik kolapsi. Rreth 17 kabllo nënujore kalojnë përmes Detit të Kuq, duke transportuar pjesën më të madhe të trafikut të internetit midis Evropës, Azisë dhe Afrikës. Sisteme shtesë kabllosh kalojnë përmes Ngushticës së Hormuzit, duke lidhur Iranin, Irakun, Kuvajtin, Bahreinin dhe Katarin me rrjetet globale. Me të dy këto kalime tani praktikisht të mbyllura për anijet tregtare — Deti i Kuq pas sulmeve të reja të Houthi në solidaritet me Teheranin dhe Hormuzi pasi IRGC shpalli mbylljen më 3 mars duke kërcënuar të “djegë” çdo anije që tenton kalimin — bota përballet me diçka që nuk e ka modeluar kurrë më parë: mbylljen e njëkohshme të dy prej katër korridoreve kryesore të kabllove nënujore në botë.

Përgjigjja teknike është rirezervimi i trafikut. Trafiku mund të devijohet përmes linjave mesdhetare, përmes fibrës tokësore në Arabinë Saudite ose Turqi, përmes Starlink dhe konstelacioneve të tjera satelitore. Inxhinierët e rrjetit në Microsoft, Google dhe Amazon kanë bërë pikërisht këtë që nga fillimi i konfliktit dhe interneti nuk është errësuar. Por rirezervimi nuk është e njëjta gjë me funksionimin normal. Kompanitë përballen me aplikacione më të ngadalta, kosto më të larta operative dhe rreziqe potenciale biznesi. API-t në kohë reale, platformat e tregtimit, videokonferencat dhe sistemet ERP — të gjitha të ndjeshme ndaj kohës së kthimit të sinjalit — kanë përjetuar rritje të ndjeshme të vonesave pasi trafiku është detyruar të kalojë në rrugë më të gjata alternative. Në tregjet financiare, ku milisekondat përcaktojnë dritaret e arbitrazhit, kjo vonesë nuk është një bezdi. Është një ngjarje strukturore për tregun.

Ekspozimi financiar i përqendruar në Gjirin Persik është tronditës në mënyra që pothuajse nuk janë analizuar publikisht. Amazon, Microsoft dhe Google kanë kaluar vite duke ndërtuar qendra të të dhënave në Gjirin Persik, duke bastuar se rajoni do të bëhej qendra e ardhshme globale për inteligjencën artificiale. Kabllot nënujore që lidhin këto objekte me Afrikën, Azinë Jugore dhe Azinë Juglindore kalojnë nëpër dy kalime të ngushta: Detin e Kuq dhe Ngushticën e Hormuzit. Të dyja janë tani zona lufte. Disa qendra të të dhënave të Amazon Web Services raportohet se janë goditur nga dronë iranianë dhe Irani ka kërcënuar disa kompani teknologjike në Lindjen e Mesme. Bastet e “hyperscaler-ëve” mbi stabilitetin e Gjirit — të bëra me mirëbesim gjatë një dekade tensioni në rënie — janë ekspozuar si supozime gjeopolitike të maskuara si planifikim infrastrukture.

Situata e kabllos së Meta-s tregon sa plotësisht është rrëzuar kjo llogaritje. Zgjatimi 2Africa Pearls duhej të përfundonte në vitin 2026, duke e çuar gjatësinë totale të sistemit në rreth 45,000 kilometra — më shumë se perimetri i Tokës. Degëzimi Pearls nuk ishte një shtesë e vogël. Kur u njoftua në vitin 2021, Meta dhe Telecom Egypt thanë se do ta zgjeronte sistemin drejt Omanit, Emirateve të Bashkuara Arabe, Katarit, Bahreinit, Kuvajtit, Irakut, Pakistanit, Indisë dhe Arabisë Saudite — në thelb pjesa që e shndërron 2Africa nga një kabllo gjigante për Afrikën në një lidhje më të gjerë Afrikë-Evropë-Azi. Ajo lidhje tani qëndron e palidhur në fundin e një deti të kontestuar, ndërsa Ile de Batz mbetet e bllokuar në skajin e një zone konflikti, me ekuipazhin që pret një armëpushim që mund të mos vijë përpara se të fillojë sezoni i mbjelljeve.

Çështja e riparimit është po aq serioze sa ajo e ndërtimit të ri. Anijet e riparimit kanë nevojë për leje për të hyrë në ujërat territoriale. Konflikti mund të vonojë ose bllokojë plotësisht qasjen. Ekspertët e industrisë thonë se raketat e pashpërthyera dhe armët e tjera që kanë rënë në Gjirin Persik mund të paraqesin rrezik për inxhinierët që instalojnë kabllo në shtratin e detit. Bertrand Clesca, konsulent i kabllove nënujore në Pioneer Consulting, ka vënë në dukje se kabllot mund të dëmtohen nëse anijet e goditura nga raketat hedhin ankorat në fundin e detit — pikërisht ajo që ndodhi në Detin e Kuq gjatë operacioneve të mëparshme të Houthi-ve. Bllokimi i anijeve të riparimit, tashmë serioz përpara konfliktit, është bërë edhe më kritik: anijet e riparimit për kabllo nënujore janë të pakta dhe Deti i Kuq mbetet një zonë gjeopolitikisht e ndjeshme, duke e bërë çdo riparim fizik një proces të pashmangshëm të ngadaltë.

Pasojat politike shtrihen përtej operacioneve teknike. Teherani e ka kuptuar prej kohësh se leva e tij në çdo përballje me Shtetet e Bashkuara funksionon në disa akse njëkohësisht — naftë, gaz, miniera dhe tani të dhëna. Doktrina iraniane thekson konsumimin gradual, ku veprime të përsëritura me intensitet të ulët imponojnë kosto ekonomike dhe politike në rritje për kundërshtarët. Objektivi nuk është të mbyllet përgjithmonë Ngushtica e Hormuzit, por të ruhet aftësia e besueshme për ta ndërprerë atë sipas dëshirës. Prerja e kabllove nënujore — ose thjesht kërcënimi për ta bërë këtë — përshtatet me këtë doktrinë në mënyrë të përkryer. Veprimi nuk kërkon një goditje të vetme dramatike. Pasiguria mjafton.

Korniza ligjore që rregullon kabllot nënujore nuk është projektuar për këtë mjedis. Konventa e Parisit e vitit 1884 e bëri të dënueshme dëmtimin e kabllove nënujore. Konventa e OKB-së për të Drejtën e Detit e vitit 1982 sqaroi se si shtetet mund të rregullojnë kabllot pa penguar lidhjen globale. Asnjë nga këto instrumente nuk parashikonte një aktor shtetëror që prerjen e kabllove ta përdorte si pjesë të strategjisë ekonomike të luftës, as nuk krijuan mekanizma zbatimi që mund të funksionojnë ndërsa vetë anijet e riparimit nuk mund të hyjnë në ujë. Ligji ekziston. Kabllot jo.

Për vendet më të largëta nga konflikti — në Afrikë dhe Azinë Jugore — pasojat kanë një peshë të veçantë. Sistemi 2Africa ishte projektuar pikërisht për të sjellë lidhje të përballueshme dhe me shpejtësi të lartë për popullata që e kanë pritur për një dekadë. Kur të përfundohej, kablloja 2Africa pritej t’u shërbente rreth 3 miliardë njerëzve. Këta njerëz nuk janë palë në konfliktin Iran-SHBA. Ata nuk janë pjesë e mosmarrëveshjes mbi Hormuzin apo kushtet e një armëpushimi. Ata presin një anije kabllosh që është bllokuar pranë Dammamit, pranë një lufte që nuk e filloi.

Donald Trump ka deklaruar publikisht se pret që konflikti të zgjasë katër deri në pesë javë. Tregjet dhe industria e qendrave të të dhënave shpresojnë që ai të ketë të drejtë.

Ile de Batz nuk ka lëvizur prej dy javësh.