> ## Content Index > Fetch the complete content index at: https://everteta.net/llms.txt > Use this file to discover other available public pages before exploring further. # KRIZA E FSHEHUR E USHQIMIT TË FËMIJËVE NË SHQIPËRI - URL: https://everteta.net/kriza-e-fshehur-e-ushqimit-te-femijeve-ne-shqiperi/ - Published: 2026-05-22T04:35:41.000Z - Updated: 2026-05-22T04:35:41.000Z - Description: Ja një fakt që duhet t’i japë fund çdo debati mbi faktin nëse qeveria shqiptare e merr seriozisht shëndetin e fëmijëve të saj: në tridhjetë vitet e fundit nuk ka pasur asnjë të dhënë të matshme mbi atë që shqiptarët hanë... - Author: Dorand Vojka - Tags: Kombi Shqiptar, Shendeti, #Import 2026-09-17 02:13 Ja një fakt që duhet t’i japë fund çdo debati mbi faktin nëse qeveria shqiptare e merr seriozisht shëndetin e fëmijëve të saj: në tridhjetë vitet e fundit nuk ka pasur asnjë të dhënë të matshme mbi atë që shqiptarët hanë realisht. Asnjë. Jo për fëmijët, jo për të rriturit, jo për askënd. Kjo nuk është as vlerësim dhe as provokim. Është përfundimi i qartë i të vetmit grup kërkimor që është përpjekur të masë marrjen ushqimore në Shqipëri — një ekip nga Departamenti i Shëndetit Publik në Universitetin e Mjekësisë në Tiranë, puna e të cilit u publikua në revistën *Public Health Nutrition*. Sipas njohurive të tyre, shkruanin ata, nuk kishte pasur të dhëna të matshme mbi marrjen ushqimore për të rinjtë apo për ndonjë grup tjetër popullsie në Shqipëri gjatë tre dekadave të fundit, përfshirë edhe të dhëna mbi konsumimin e ushqimeve ultra-të përpunuara. Vendi që supozohet të mbrojë fëmijët e tij nga një kërcënim i dokumentuar dhe i matshëm për shëndetin publik nuk e ka matur fare kërcënimin. Nuk mund të menaxhosh atë që nuk mat. Dhe Shqipëria nuk po mat. DIETA QË NDRYSHOI BRENDA NJË BREZI Për pjesën më të madhe të shekullit të njëzetë, shqiptarët konsumonin një nga dietat më të shëndetshme në botë pa e ditur. Dieta tradicionale shqiptare — e ndërtuar mbi vaj ulliri, perime, bishtajore, bukë, bulmet, fruta stinore dhe sasi modeste mishi — ishte një dietë mesdhetare në çdo aspekt, përveç emrit. Nuk ishte një zgjedhje e bërë për arsye shëndetësore. Ishte ajo që prodhonte toka dhe ajo që njerëzit mund të përballonin ekonomikisht. Varfëria dhe izolimi, në mënyrë paradoksale, i mbrojtën shqiptarët nga sëmundjet ushqimore që po shkatërronin kombet më të pasura. Pastaj sistemi që prodhoi atë izolim u shemb dhe ushqimi ndryshoi më shpejt se pothuajse çdo gjë tjetër në jetën shqiptare. Snack-u i paketuar, pijet me sheqer, produktet e importuara të përpunuara, ushqimi fast-food — të gjitha mbërritën në Shqipëri brenda një brezi të vetëm dhe u rrënjosën në jetën e përditshme me një shpejtësi të jashtëzakonshme. Një fëmijë i lindur në Tiranë në vitin 2010 u rrit në një mjedis ushqimor që nuk kishte pothuajse asnjë ngjashmëri me atë që njihnin gjyshërit e tij. Buka dhe vaji i ullirit nuk u zhdukën. Por krahas tyre erdhi një arkitekturë e tërë tregtare ushqimesh ultra-të përpunuara, të reklamuara në mënyrë agresive, lehtësisht të përballueshme dhe pothuajse tërësisht të parregulluara. Pasojat tani janë të matshme kudo, përveç statistikave zyrtare të Shqipërisë. Studimi i Universitetit të Mjekësisë në Tiranë zbuloi se të rinjtë shqiptarë konsumonin mesatarisht 846 kalori në ditë nga ushqimet ultra-të përpunuara dhe edhe 803 kalori të tjera nga ushqimet e përziera ultra-të përpunuara — së bashku duke përfaqësuar një pjesë të konsiderueshme të marrjes totale ditore të energjisë. Studimi zbuloi se ngrënia jashtë shtëpisë lidhej fort me konsum më të lartë të këtyre ushqimeve dhe me indeks më të lartë të masës trupore. Studiuesit përshkruan “një respektim jashtëzakonisht të dobët të standardeve dhe udhëzimeve të vendosura për shëndetin” dhe “praninë shqetësuese të rreziqeve ushqimore”. Ky ishte vlerësimi i parë i këtij lloji i kryer ndonjëherë në Evropën Juglindore. Në Shqipëri, ishte i pari në tridhjetë vjet. PAMJA GLOBALE — DHE VENDI KU NDODHET SHQIPËRIA Në shtator 2025, UNICEF publikoi një raport me një titull që e përshkruan problemin saktësisht: “Feeding Profit: How Food Environments are Failing Children” (“Ushqimi për Fitim: Si po dështojnë mjediset ushqimore ndaj fëmijëve”). Përfundimi kryesor i tij ishte një moment historik i llojit më të keq. Për herë të parë në historinë njerëzore, obeziteti ka kaluar në prevalencë nënpeshën si forma më e përhapur e kequshqyerjes tek fëmijët dhe adoleshentët e moshës shkollore. Një në dhjetë fëmijë në botë — 188 milionë — jeton tani me obezitet. Shkaku, sipas UNICEF-it, është ekspozimi masiv i fëmijëve ndaj marketingut të ushqimeve ultra-të përpunuara. Rekomandimet e UNICEF-it ishin specifike dhe lexohen si një listë e gjërave që Shqipëria nuk i ka bërë. Vendosja e masave të forta mbrojtëse për të mbrojtur politikat publike nga ndërhyrja e industrisë së ushqimeve ultra-të përpunuara. Forcimi i mbrojtjes sociale që familjet vulnerabël të mund të përballojnë ushqim të shëndetshëm. Zbatimi i politikave që ndihmojnë prindërit të sigurojnë ushqim të shëndetshëm për fëmijët e tyre. Këto nuk janë propozime radikale. Janë baza minimale e një qeverisjeje të përgjegjshme ushqimore në vitin 2025, dhe shumica e vendeve evropiane kanë zbatuar të paktën disa prej tyre. Pozicioni i Shqipërisë, sipas Federatës Botërore të Obezitetit, është i rrezikshëm. Vendi mban një rezultat kombëtar rreziku për obezitetin prej 7.5 nga 10 dhe një rezultat për obezitetin tek fëmijët që e vendos ndër vendet më të rrezikuara për të pasur një problem serioz të obezitetit infantil gjatë viteve 2020\. Raporti i vetë Komisionit Evropian për Shqipërinë në vitin 2022 theksonte “gjendjen kritike të kequshqyerjes” në vend dhe “nevojën urgjente për të zhvilluar një plan ushqimor”. Tre vjet më vonë, infrastruktura e të dhënave që do të lejonte hartimin dhe monitorimin e një plani të tillë ende nuk ekziston. DËSHTIMI I QEVERISË — SHTRESË PAS SHTRESE Mbrojtja që qeveria shqiptare do të ofronte — se i mungojnë burimet, se është një vend në zhvillim, se këto probleme kërkojnë kohë — nuk mbijeton përballë detajeve konkrete. Dështimet këtu nuk janë dështime kapaciteti. Janë dështime vullneti, dhe ndahen në kategori të qarta dhe të identifikueshme. Dështimi i parë është matja. Siç u theksua, Shqipëria nuk mbledh dhe nuk publikon në mënyrë sistematike të dhëna mbi marrjen ushqimore apo obezitetin infantil. Numrat që ekzistojnë për shëndetin e fëmijëve shqiptarë vijnë nga organizata ndërkombëtare — OBSH, UNICEF, Komisioni Evropian, Federata Botërore e Obezitetit dhe një ekip i vetëm kërkimor universitar me financim të kufizuar. Një qeveri që nuk mat një problem nuk mund të mbahet përgjegjëse për dështimin në zgjidhjen e tij, prandaj mosmatja është një zgjedhje politike dhe jo një kufizim teknik. Dështimi i dytë është etiketimi. Bashkimi Evropian po zbaton sisteme etiketimi ushqimor në pjesën e përparme të paketimit për t’u dhënë prindërve informacion të menjëhershëm dhe të kuptueshëm mbi përmbajtjen e ushqimeve të paketuara. Shqipëria, një vend kandidat për në BE që pretendon se po përafron rregulloret e saj me acquis communautaire evropian, nuk ka një sistem të krahasueshëm. Një prind shqiptar në supermarket nuk ka një mënyrë të thjeshtë për të kuptuar nëse produkti që po blen për fëmijën e tij është i arsyeshëm apo i dëmshëm. Dështimi i tretë janë shkollat. Në pjesën më të madhe të Evropës ekzistojnë politika kombëtare që kufizojnë shitjen dhe marketingun e ushqimeve të pashëndetshme brenda dhe rreth shkollave — kufizime për automatet, standarde për ushqimin në mensa, kufizime reklamash pranë institucioneve arsimore. Shqipëria nuk ka një politikë kombëtare gjithëpërfshirëse të këtij lloji. Ambienti shkollor, që duhet të ishte vendi i vetëm ku një fëmijë mbrohet nga marketingu më agresiv i industrisë ushqimore, është territor i hapur. Dështimi i katërt është marketingu. OBSH ka nxjerrë udhëzime të qarta për kufizimin e reklamimit të ushqimeve ultra-të përpunuara ndaj fëmijëve — në televizion, në platformat digjitale dhe në reklamat fizike. Shqipëria nuk i ka zbatuar ato në asnjë formë kuptimplote. Reklamimi i pijeve me sheqer, snack-eve të paketuara dhe fast-food-it për fëmijët shqiptarë funksionon pothuajse pa asnjë kufizim, pikërisht në fazën zhvillimore kur krijohen preferencat ushqimore që zgjasin gjithë jetën. Dështimi i pestë është ai që shpjegon katër të tjerët. Industria ushqimore në Shqipëri — importuesit, distributorët, shitësit me pakicë, zinxhirët fast-food — përbën një grup të rëndësishëm tregtar dhe politik. UNICEF e përmendi drejtpërdrejt këtë dinamikë kur kërkoi masa mbrojtëse “për të mbrojtur proceset e politikave publike nga ndërhyrja e industrisë së ushqimeve ultra-të përpunuara”. Mosveprimi i qeverisë shqiptare nuk është rezultat i mungesës së dijes mbi problemin. Është rezultat i një mjedisi ku njerëzit që përfitojnë nga situata aktuale kanë më shumë qasje të vazhdueshme tek vendimmarrësit sesa pediatrit dhe prindërit që shohin pasojat e saj në dhomat e ekzaminimit dhe në tavolinat e kuzhinës. ÇFARË PO HUMBET Gjëja me ushqyerjen e fëmijëve është se dëmi i saj nuk shihet menjëherë dhe nuk është lehtësisht i kthyeshëm. Një fëmijë që rritet duke konsumuar një dietë të dominuar nga ushqime ultra-të përpunuara nuk bëhet thjesht një fëmijë më i rëndë. Ai bëhet një i rritur me një rrezik shumë më të lartë gjatë jetës për diabet të tipit 2, sëmundje kardiovaskulare, disa lloje kanceri dhe gjithë zinxhirin e çrregullimeve metabolike që pasojnë obezitetin. Modelet ushqimore të formuara në fëmijëri janë ndër sjelljet më të qëndrueshme që zhvillon njeriu. Mjedisi ushqimor që një vend krijon për tetëvjeçarët e tij është, në një kuptim real, një vendim mbi shëndetin e dyzetvjeçarëve të tij. Shqipëria po e merr aktualisht atë vendim në mënyrë pasive — duke mos matur, mos etiketuar, mos rregulluar, mos kufizuar dhe mos mbrojtur. Dieta tradicionale që i mbajti shqiptarët të shëndetshëm për breza të tërë nuk ishte kurrë produkt i politikave shtetërore. Ishte produkt i rrethanave. Tani që ato rrethana kanë ndryshuar dhe politika nuk ka ardhur për t’i zëvendësuar, vendi po zbulon çfarë ndodh kur një kulturë ushqimore e shëndetshme shkatërrohet nga tregu dhe askush nuk ndërton asgjë për të mbrojtur atë që e zëvendësoi. Studiuesit e Universitetit të Mjekësisë në Tiranë e përfunduan studimin e tyre me një thirrje që shërben edhe si aktakuzë: ata kërkuan “vendosjen dhe integrimin e ushqyerjes së të rinjve në sistemet kombëtare të mbikëqyrjes dhe monitorimit për faktorët kryesorë të rrezikut ushqimor në Shqipëri”. Ata po kërkonin, në gjuhën e kujdesshme të publikimeve akademike, që qeveria të fillonte të numëronte. Deri tani, ende nuk e ka bërë. Diku në Tiranë, një fëmije po i jepet një snack i paketuar pa një etiketë që mund ta kuptojë, i reklamuar në një ekran që asnjë rregullore nuk e kufizon, i blerë në një shkollë që asnjë politikë nuk e mbron, duke kontribuar në një rezultat shëndetësor që asnjë ministri nuk po e mat. Shumëzojeni atë fëmijë me një brez të tërë, dhe keni krizën e shëndetit publik që Shqipëria po ndërton për veten — në heshtje, përmes mosveprimit, ndërsa institucionet përgjegjëse për ta parandaluar shohin nga ana tjetër.