> ## Content Index
> Fetch the complete content index at: https://everteta.net/llms.txt
> Use this file to discover other available public pages before exploring further.

# LEGJENDA E RRETHIMIT TË SHKODRËS DHE HISTORIA E PANJOHUR
- URL: https://everteta.net/legjenda-e-rrethimit-te-shkodres-dhe-historia-e-panjohur/
- Published: 2026-06-10T03:48:20.000Z
- Updated: 2026-06-10T03:48:20.000Z
- Description: ANIJET E DRITHIT TË VITIT 1474: NJË KAPITULL I HARRUAR NË MBROJTJEN E SHKODRËS
- Author: Dorand Vojka
- Tags: #Import 2026-09-17 02:13

**ANIJET E DRITHIT TË VITIT 1474: NJË KAPITULL I HARRUAR NË MBROJTJEN E SHKODRËS**

Në pranverën e vitit 1474, ndërsa ushtria osmane shtypte rrethimin kundër mureve të Shkodrës, një prift venecian u ul në portin apulian të Barletës duke kopjuar tekstin e Aristotelit. Emri i tij ishte Silvestro Daziari dhe nuk ishte një dijetar i zakonshëm. Ai ishte një kamarjer apostolik — një zyrtar i besuar i Papës Sixtus IV — dhe ishte dërguar në jug me një mision urgjent: të grumbullonte grurë dhe furnizime për të krishterët e rrethuar të bregdetit shqiptar dhe t’i transportonte përtej Adriatikut. Në margjinën e dorëshkrimit që po transkriptonte, Daziari la disa rreshta me dorën e tij, ku regjistronte çfarë po bënte dhe pse. Këta rreshta, të fshehur për shekuj në një kodik të Vatikanit dhe të sjellë në dritë nga studiuesi Enrico Carusi vetëm në vitin 1946, ruajnë një kapitull të mbrojtjes së Shkodrës që historitë e qytetit e kanë harruar thuajse plotësisht.

Historia që shqiptarët njohin është ajo që tregoi Marin Barleti — heroizmi mbi muret dhe sfida e mbrojtësve. Ajo që shënimi i Daziari-t shton është zinxhiri i mbështetjes pas atij heroizmi: mekanizmi që arrinte deri në Romë dhe që e mbante gjallë qytetin e rrethuar.

Rrethimi i vitit 1474 erdhi papritur. Mehmed II, pushtuesi i Kostandinopojës, nuk erdhi vetë atë vit; ai dërgoi guvernatorin e Rumelisë, Sulejman Pashën, me një ushtri të fuqishme për të marrë qytetin nën kontrollin venecian në daljen e Liqenit të Shkodrës. Mbrojtjen e udhëhiqte proveditori venecian Antonio Loredan dhe ajo u bë legjendë. Kur mbrojtësit, të rraskapitur nga uria dhe etja, shkuan tek ai në dëshpërim, thuhet se Loredani u kishte thënë se nëse ishin të uritur, do t’u jepte mishin e tij për të ngrënë, dhe nëse ishin të etur, gjakun e tij për të pirë, sesa të dorëzoheshin. Kronisti bashkëkohës Domenico Malipiero regjistroi se rreth 2 500 mbrojtës kishin furnizime dhe municion të mjaftueshëm për një vit. Pas një sulmi të fundit të dështuar më 28 korrik, ushtria osmane u tërhoq. Shkodra kishte mbajtur.

Por një qytet nuk mbahet vetëm me guxim, dhe pikërisht këtu shënimi i Daziari-t e ndryshon pamjen. Historianët e mëparshëm kishin besuar se Papa Sixtus IV, i irrituar nga grindjet e pafundme mes fuqive të krishtera dhe i ofenduar nga venecianët, kishte hequr dorë thuajse plotësisht nga lufta në vitin 1474\. Abonimi i Daziari-t provon të kundërtën. Papa, siç regjistron ai, kontribuoi në mbrojtje “non cum parvis muneribus” — me dhurata jo të vogla — dhe e bëri këtë përmes vetë Daziari-t, të dërguar si komisioner i tij në ato krahina. Duke vepruar edhe me autoritetin e Mbretit Ferdinand të Napolit, Daziari organizoi furnizimin me grurë në Apuli. Pastaj, pasi ngarkoi ngarkesën, hipi në anije në krye të një konvoji anijesh transporti, u tund nga erërat e furishme për dymbëdhjetë ditë dhe më në fund kaloi në Iliri — në Shqipëri — ku, sipas fjalëve të tij, gjeti ato popuj thuajse të thyer që mbronin fenë e krishterë dhe i forcoi në vendosmërinë e tyre.

Lexojeni përsëri këtë sekuencë, sepse është e jashtëzakonshme dhe pothuajse askush në Shqipëri nuk e ka dëgjuar kurrë. Ndërsa muret e Shkodrës ishin nën bombardim, një komisioner papal po mblidhte një flotë drithi përtej detit, duke mbushur ditët e ankthshme të pritjes duke transkriptuar Aristotelin, dhe pastaj duke lundruar konvojin e tij nëpër stuhi në një zonë lufte për t’u dhënë ushqim dhe zemër mbrojtësve. Ndihma që historianët e mëparshëm thonin se nuk erdhi kurrë, erdhi — dhe njeriu që e solli atë na la dëshminë me dorën e tij. Mbrojtja e vitit 1474 nuk ishte vetëm një arritje e armëve shqiptare dhe veneciane. Ajo u mbajt gjallë nga një zinxhir që shtrihej nga një lagunë shqiptare e rrethuar, përmes Napolit, deri në Romë — një përpjekje e koordinuar e botës katolike për të mos lënë të binte kufiri i saj. Në vitin 1474, ai zinxhir arriti deri në qytet, dhe qyteti mbijetoi.

Katër vjet më vonë, çdo gjë do të ishte ndryshe.

**KUFIRI QË NUK MUND TË MBATET**

Në vitin 1478, Mehmed II erdhi vetë për Shkodrën. Në vitin 1474 nuk ishte munduar; tani Pushtuesi që kishte marrë Kostandinopojën marshonte personalisht kundër këtij qyteti të vogël në bregdetin shqiptar, në krye të një ushtrie që historianët modernë e vlerësojnë rreth gjashtëdhjetë mijë vetësh ose më shumë. Ai erdhi vetë sepse Shkodra ishte bërë, sipas fjalëve të kronistit të tij të oborrit Aşıkpaşazade, “shpresa e kalimit drejt tokave të Italisë” — porta përmes së cilës fuqia osmane mund të derdhej përtej Adriatikut në gadishullin italian. Qyteti që kishte zmbrapsur një gjeneral në vitin 1474 tani përballte tërë peshën e perandorisë dhe të zotit të saj.

Kundër asaj ushtrie qëndronin rreth një mijë e gjashtëqind mbrojtës, shqiptarë dhe italianë, me një numër të vogël grash midis tyre. Marin Barleti, një prift i ri shkodrani që e jetoi atë dhe që do të shkruante historinë e saj, regjistroi qytetarët që punonin ditë e natë, me trup dhe shpirt, për të përgatitur muret për stuhinë që dinin se po vinte. Kur erdhi, erdhi si zjarr: nëntëmbëdhjetë ditë bombardimi nga topat e derdhur në vend, dhe pastaj pesë sulme të përgjithshme të njëpasnjëshme të hedhura kundër kalasë së Rozafës. Të gjitha pesë u zmbrapsën. Muret nuk u thye kurrë. Një garnizon i tejkaluar ndoshta dyzet me një mbajti ushtrinë më të tmerrshme të botës në këmbët e mureve të tij dhe nuk u thye. Historiani osman dha verdiktin se të gjitha pushtimet e Sulltan Mehmedit u përmbushën me marrjen e Shkodrës; historiani modern Franz Babinger e quajti rrethimin një nga episodet më të jashtëzakonshme në luftën e gjatë midis Perëndimit dhe Gjysmëhënës.

Dhe këtu qëndron e vërteta e hidhur e mënyrës se si përfundoi. Shkodra nuk u pushtua kurrë me forcë. Mbrojtësit që kishin zmbrapsur pesë sulme nuk u mundën kurrë mbi muret e tyre. Qyteti u humb në një tryezë qindra kilometra larg, në Kostandinopojë, ku më 25 janar 1479 një Venecia e rraskapitur — pesëmbëdhjetë vjet në një luftë shkatërruese, me sulmues osmanë që arrinin deri në skajin e tokave të veta — nënshkroi një traktat paqeje dhe ia dorëzoi Shkodrën Sulltanit si një nga kushtet, së bashku me Krujën, Lemnosin, Manin dhe Negroponte. Burrat që kishin mbajtur kufirin u lejuan të mblidhnin çfarë mund të merrnin dhe të lundronin larg. Shumë prej tyre, Barleti midis tyre, shkuan në mërgim në Itali, duke mbartur me vete kujtimin e qytetit. Ata nuk ishin dorëzuar. Republika e tyre ishte dorëzuar për ta.

Ky ishte rënia e kufirit perëndimor të Krishtërimit Katolik në Adriatik — qëndresa e fundit e Shkodrës Katolike. Bota katolike kishte luftuar për të mbajtur këtë bregdet; në vitin 1474 anijet e saj të drithit kishin arritur deri te muret dhe qyteti mbijetoi. Herën e dytë, asnjë zinxhir i tillë nuk erdhi. Deri në vitin 1478, i njëjti Papa Sixtus IV që kishte financuar një flotë lufte më herët në dekadë dhe që kishte dërguar drithin e Daziari-t në Shkodër ishte i zënë me një luftë tjetër — komplotin e Pazzi-ve, komplotin që nipi i tij kishte nisur për të vrarë Medicitë, i cili e kishte tërhequr atë në një luftë mes të krishterëve në Itali. Apelat e tij për një kryqëzatë mbetën pa përgjigje nga fuqitë evropiane. Zinxhiri i vitit 1474 nuk arriti deri te rrethimi i dytë sepse bota katolike i kishte kthyer armët kundër vetes, dhe bastioni që kronisti i Mehmedit e quante porta drejt Italisë kaloi në duart e osmanëve. Tmerri që shkaktoi ky humbje nuk ishte abstrakt. Vetë vitin pasardhës, një ushtri osmane zbarkoi në Otranto, në thembrën e Italisë vetë, dhe paniku që përfshiu gadishullin provoi se burrat që kishin mbrojtur Shkodrën e kishin kuptuar saktësisht çfarë po mbronin. Porta kishte qenë qyteti mbi liqen, dhe kur ajo ra, rruga përtej saj mbeti e hapur.

Mbrojtësit e Shkodrës nuk mund të dinin, ndërsa lundronin drejt mërgimit, se flota e vogël papale e drithit e vitit 1474 — një konvoj i trazuar nga stuhia i një prifti, i regjistruar në margjinën e një libri të Aristotelit — do të qëndronte një ditë si dëshmia e dokumentuar se ata nuk kishin qëndruar plotësisht vetëm. Për një rrethim, të paktën, e gjithë bota katolike kishte shtrirë dorën përtej detit për të mbajtur vijën bashkë me ta.

**E Vërteta** — ku e vërteta fiton gjithmonë.