Lufta e Izraelit në Liban. 886 të vdekur. 111 prej tyre femijë

Në Liban, Ambulancat Po Mbërrijnë me të Vrare

Ndërsa fushata ushtarake e rifilluar e Izraelit hyn në javën e tretë, numri i të vdekurve ka arritur në 886. Mes të vrarëve: 111 fëmijë dhe të paktën 38 punonjës shëndetësorë — disa prej tyre të goditur dy herë, një herë kur reaguan dhe një herë tjetër kur erdhi ndihma për ta.

BEJRUT — Goditja e dytë erdhi disa minuta pas së parës.

Kur një ambulancë nga Autoriteti Shëndetësor Islamik arriti në rrënojat në Kfarsir — një fshat në veri të lumit Litani, i zakonshëm përveç tymit që ngrihej mbi të — avionët izraelitë goditën përsëri. Dy paramedikë u vranë. Një i tretë u plagos. Njerëzit që ata kishin ardhur të shpëtonin mbetën ende të varrosur.

Kjo sekuencë, tashmë e dokumentuar me një rregullsi të zymtë në gjithë Libanin jugor, është bërë një nga tiparet përcaktuese të fushatës së rifilluar ushtarake të Izraelit: shkatërrimi i qëllimshëm, ose të paktën sistematik, i burrave dhe grave që kanë si detyrë të vetme nxjerrjen e trupave nga rrënojat.

Sipas Ministrisë së Shëndetësisë së Libanit, ofensiva e Izraelit — e rifilluar në fillim të marsit pas lëshimit të parë të raketave nga Hezbollah që nga armëpushimi i nëntorit 2024 — ka vrarë 886 persona dhe ka plagosur 2,141. Mes të vrarëve janë mbi 100 fëmijë dhe mbi 850,000 persona janë zhvendosur. Tridhjetë e tetë punonjës shëndetësorë kanë humbur jetën — mjekë, paramedikë, infermierë — pesë prej tyre të vrarë në një të hënë të vetme: dy paramedikë në detyrë në Kfarsir dhe tre reagues brenda një ambulance në Aytit.

Paramedikët në Aytit nuk dolën kurrë nga automjeti.

Modeli I Luftës

Që nga 2 marsi, OBSH ka verifikuar 27 sulme ndaj shërbimeve shëndetësore në Liban, duke rezultuar në 30 të vdekur dhe 35 të plagosur. Numri nuk e pasqyron plotësisht ritmin e masakrës. Në një natë të vetme të së premtes, 12 mjekë, paramedikë dhe infermierë u vranë në një sulm ndaj qendrës së kujdesit shëndetësor primar në Bourj Qalaouiyeh në jug të Libanit. Disa orë më parë, dy paramedikë të tjerë vdiqën në një strukturë shëndetësore në Al Sowana.

Drejtori i Përgjithshëm i OBSH-së, Tedros Adhanom Ghebreyesus, i cili i ka dënuar vazhdimisht këto sulme, e përshkroi modelin me gjuhë të drejtpërdrejtë institucionale: incidentet “theksojnë sulmin e vazhdueshëm ndaj sistemit shëndetësor të Libanit, i cili është jetik për popullsinë që i shërben.” Zyra e tij shtoi se këto sulme “bien ndesh me të drejtën ndërkombëtare humanitare” dhe se personeli mjekësor “nuk duhet të sulmohet kurrë apo të militarizohet.”

Qëndrimi i ushtrisë izraelite është ndryshe. Një zëdhënës ushtarak justifikoi sulmet duke akuzuar Hezbollahun se përdor ambulanca dhe objekte mjekësore për qëllime ushtarake — i njëjti justifikim i përdorur gjatë sulmeve në infrastrukturën shëndetësore në Gaza. Organizatat për të drejtat e njeriut dhe ekspertët e së drejtës ndërkombëtare e kanë refuzuar këtë logjikë si një justifikim të përgjithshëm për sulme ndaj objektivave të mbrojtura.

“Nuk mund të deklarosh thjesht se të gjitha ambulancat janë objektiva legjitime,” tha një analist ligjor. Sipas të drejtës ndërkombëtare humanitare, një ushtri duhet të provojë se një objekt specifik po përdoret për qëllime ushtarake — një ambulancë e caktuar, në një vend të caktuar, në një kohë të caktuar.

Shkatërrimi më i thellë

Ajo që po ndodh me sistemin shëndetësor të Libanit nuk është thjesht një numër viktimash. Është një shkatërrim strukturor.

Në Liban, 49 qendra të kujdesit shëndetësor primar dhe pesë spitale janë mbyllur pas urdhrave për evakuim të lëshuara nga ushtria izraelite, duke reduktuar ndjeshëm shërbimet në një kohë kur nevojat mjekësore po rriten. Deri në 700,000 njerëz janë zhvendosur brenda vendit, shumë prej tyre në strehime të mbipopulluara me kushte të përkeqësuara shëndetësore dhe me akses të kufizuar në ujë të sigurt dhe higjienë.

OBSH ka dokumentuar më parë se modeli i sulmeve ndaj shëndetësisë në Liban është historikisht ekstrem. Nga 137 sulmet e dokumentuara gjatë vitit 2024, 47 për qind rezultuan në vrasjen e të paktën një punonjësi shëndetësor ose pacienti — një përqindje më e lartë se në çdo konflikt tjetër aktiv sot, përfshirë Gazën dhe Ukrainën.

Libani ishte tashmë i brishtë para se të riktheheshin bombardimet. Vendi nuk ka pasur një bankë qendrore funksionale që nga viti 2019. Monedha e tij u shemb. Spitalet funksiononin me gjeneratorë, me kosto më të lartë se të ardhurat mujore të shumicës së familjeve. Sipas Bankës Botërore, konflikti i ka kushtuar Libanit 14 miliardë dollarë dhe ka ulur PBB-në reale me 7.1 për qind në vitin 2024. Fushata aktuale po shkatërron një sistem që ishte tashmë në gjunjë.

Frika tek ata që ende punojnë

Mes të vdekurve janë njerëz që nuk do të shfaqen në shumicën e statistikave. Një infermiere që mori turnin e natës sepse kolegu i ditës u largua. Një paramedik që u drejtua drejt tymit sepse kjo ishte detyra e tij. Një mjek në një ndërtesë që deri të premten ishte një qendër shëndetësore.

Disa punonjës janë vrarë në vendet e tyre të punës; të tjerë gjatë përpjekjeve për të shpëtuar njerëz nga rrënojat. Në disa raste, vendi ku ata shkuan për të shpëtuar u godit përsëri — një praktikë e njohur si “double-tap”, që krijon një efekt shtesë: dekurajon çdo punonjës tjetër të përgjigjet.

Kjo frikë është vetë një formë shkatërrimi infrastrukture. Një paramedik që qëndron në shtëpi sepse ambulanca e fundit nuk u kthye, është një paramedik që nuk do të arrijë tek i mbijetuari i radhës.

“Një nivel i tillë viktimash në mesin e punonjësve shëndetësorë do të paralizonte çdo vend,” ka thënë përfaqësuesi i OBSH-së në Liban. Ajo që nuk tregojnë shifrat është çfarë vjen më pas: trajtime të humbura, gra që nuk arrijnë kujdesin obstetrik, sëmundje të padiagnostikuara, jetë të humbura jo nga bombat, por nga mungesa.

Një luftë pa fund të qartë

Izraeli e ka paraqitur fushatën si përgjigje ndaj shkeljes së armëpushimit nga Hezbollah. Por në terren është e qartë: armëpushimi i mbante ambulancat në lëvizje. Rënia e tij nuk rifilloi thjesht luftën — por një lloj lufte ku infrastruktura e mëshirës bëhet objektiv.

Që nga rifillimi i luftës, rreth 850 persona janë vrarë dhe mbi 2,100 janë plagosur. Ambulancat vazhdojnë të dalin për të shpëtuar të plagosurit.

Dhe ambulancat vazhdojnë të dalin. Kjo është ndoshta e vetmja gjë që i reziston çdo interpretimi politik: burra dhe gra që shkojnë drejt vendeve nga të cilat të gjithë të tjerët po largohen — duke e ditur se mund të jenë objektivi i radhës.

Në Aytit, tre prej tyre vdiqën brenda ambulancës.

Deri në këtë moment, askush nuk është mbajtur përgjegjës.

Hulumtimi për këtë artikull u mbështet në të dhëna nga Ministria e Shëndetësisë Publike e Libanit, Sistemi i Mbikëqyrjes së Organizatës Botërore të Shëndetësisë për Sulmet ndaj Kujdesit Shëndetësor, Human Rights Watch, si dhe raportime nga terreni në jug të Libanit.