> ## Content Index
> Fetch the complete content index at: https://everteta.net/llms.txt
> Use this file to discover other available public pages before exploring further.

# Makineria që Nuk Fiket: Si Ushtria e Iranit Po Vazhdon Luftën
- URL: https://everteta.net/makineria-qe-nuk-fiket-si-ushtria-e-iranit-po-vazhdon-luften/
- Published: 2026-03-14T15:14:53.000Z
- Updated: 2026-03-14T15:14:53.000Z
- Description: Ushtria që Irani Ndërtoi për të Luftuar Pa Urdhra po Lufton Pa Urdhra Doktrina Mozaik u projektua për të mbijetuar prerjen e kokës së komandës. Uashingtoni nuk pyeti kurrë çfarë ndodh pasi ajo funksionon.
- Author: Dorand Vojka
- Tags: Bota, Lindja e Mesme, ShBA, Te Fundit, #Import 2026-09-17 02:13

**Ushtria që Irani Ndërtoi për të Luftuar Pa Urdhra po Lufton Pa Urdhra Doktrina Mozaik u projektua për të mbijetuar prerjen e kokës së komandës. Uashingtoni nuk pyeti kurrë çfarë ndodh pasi ajo funksionon.**

WASHINGTON — Njeriu që do t’i thoshte ushtrisë së Iranit të ndalonte luftën ndodhet diku në një bunker, i plagosur, duke komunikuar përmes një spikeri televiziv. Ushtria nuk po ndalon.

Ky është problemi thelbësor që asnjë konferencë e Pentagonit nuk e ka trajtuar ende drejtpërdrejt. Për dy javë, goditjet amerikane dhe izraelite kanë vrarë komandantë, kanë shkatërruar baza lëshimi dhe kanë ndërprerë komunikimet. Deri të enjten, Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth u tha gazetarëve se aftësia e Iranit për të lëshuar raketa ishte reduktuar me 90 për qind dhe kapaciteti i tij i dronëve me 95 për qind. Goditjet kanë bërë pikërisht atë për të cilën ishin projektuar. Dhe ushtria iraniane vazhdon të qëllojë.

Shpjegimi qëndron në një doktrinë të quajtur Mbrojtja Mozaik, dhe është arsyeja pse shkatërrimi i kokës së një ushtrie nuk e ndalon atë ushtri të luftojë.

Doktrina u formalizua në vitin 2005 nga gjenerali Mohammad Ali Jafari, atëherë drejtor i Qendrës për Studime Strategjike të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC), i cili kishte kaluar dy vite duke studiuar mënyrën se si ushtria e Saddam Hussein u shemb në vitin 2003\. Mësimi që Jafari nxori ishte strukturor. Ushtria e Saddam-it, e organizuar rreth një strukture të vetme komanduese, nuk mund të funksiononte sapo oficerët humbën kontaktin me Bagdadin. Komandantët e divizioneve dhe korpuseve nuk kishin autoritet të vepronin në mënyrë të pavarur. Makineria u ndal sapo u thye qendra.

Jafari ndërtoi të kundërtën. IRGC u riorganizua në 31 komanda gjysmë-autonome provinciale — një për çdo provincë — secila me selinë e vet, nyje komandimi dhe kontrolli, arsenale raketash dhe dronësh, njësi të milicisë Basij, flotilje detare sulmi të shpejtë, asete inteligjence, municione të depozituara dhe autoritet të deleguar paraprakisht për operacione emergjente.

Metafora që zgjodhën iranianët ishte e qëllimshme. Një mozaik, ndryshe nga një orë mekanike, nuk ka një ingranazh qendror. Mund të shkatërrosh një pjesë të tij. Pjesa tjetër mbetet.

Vendimet taktike — lëshime raketash, sulme me dronë, ngacmime detare — mund të merren në nivel lokal. Njësitë pritet të vazhdojnë operacionet edhe nëse nyjet qendrore të komandës janë degraduar. Komandanti në provincën Khuzestan nuk ka nevojë për autorizim nga Teherani për të qëlluar. Ai ka urdhrat e tij. Ka armët e tij. Ka doktrinën.

Ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi e mbrojti publikisht sistemin pasi filluan goditjet, duke shkruar në rrjetet sociale se bombardimet e kryeqytetit “nuk kanë asnjë ndikim në aftësinë tonë për të zhvilluar luftë”. Ajo që ai nuk tha, dhe që asnjë zyrtar iranian nuk e ka trajtuar, është problemi i fshehur brenda këtij besimi: i njëjti dizajn që e bën ushtrinë pothuajse të pamundur për t’u ndalur nga jashtë, e bën gjithashtu pothuajse të pamundur për t’u ndalur nga brenda.

Të enjten, Mojtaba Khamenei, i cili u bë Udhëheqës Suprem pasi babai i tij u vra në orët e para të luftës më 28 shkurt, publikoi deklaratën e tij të parë publike. Ai nuk u shfaq në kamera. Deklarata u lexua nga një spiker lajmesh në televizionin shtetëror. Ai u zotua të hakmerrej për “gjakun e dëshmorëve”.

Në Pentagon, mëngjesin pasues, Hegseth tha se Khamenei ishte “i plagosur dhe me gjasa i shpërfytyruar”, duke përmendur mungesën e videos apo audios si provë. “Irani ka shumë kamera dhe shumë regjistrues zëri,” tha Hegseth. “Pse një deklaratë e shkruar?”

Ambasadori i Iranit në Japoni i tha Asahi TV të premten se Khamenei kishte pësuar lëndime, por ishte “një lider funksional”. Asnjë imazh i Udhëheqësit të ri Suprem nuk është publikuar që nga një goditje izraelite në ditën e parë të luftës që vrau një pjesë të madhe të familjes së tij, përfshirë babanë dhe bashkëshorten.

Pasojat praktike janë këto: entiteti që do të pranonte një armëpushim nuk është i njëjti entitet që kontrollon forcat që do ta zbatonin atë.

Farzin Nadimi, specialist i mbrojtjes në Washington Institute, e përshkroi çdo komandë provinciale si një nyje autonome. “Çdo provincë është një mozaik,” tha ai. “Komandantët kanë aftësinë dhe fuqinë për të marrë vendime.”

Nëse këta komandantë do të ndalonin luftimet për një deklaratë të shkruar, të transmetuar nga një spiker televiziv, nga një lider që askush nuk e ka parë, është një pyetje për të cilën asnjë analist nuk ka një përgjigje të sigurt.

Colin Clarke, drejtor ekzekutiv i Soufan Center, paralajmëroi se struktura e decentralizuar rrit rrezikun e kaosit krahas rezistencës. “Disa nga njësitë më të disiplinuara dhe elitare do të jenë në gjendje të vazhdojnë luftën,” tha ai, “ndërsa njësi të tjera, më pak me përvojë, do të bien pre e konfuzionit dhe çrregullimit.”

Ky konfuzion mund të shpjegojë atë që tashmë ka ndodhur jashtë çdo liste objektivash ushtarake. Analistët ia atribuojnë raketave dhe dronëve iranianë që goditën zona civile — hotele dhe qendra tregtare në të gjithë Gjirin — prishjes së koordinimit që prodhon decentralizimi nën sulme të vazhdueshme. Anëtari i NATO-s, Turqia, interceptoi një raketë balistike iraniane që hyri në rajonin e saj kufitar më 4 mars.

Përçarja brenda “Boshtit të Rezistencës” u shfaq publikisht për herë të parë sot.

Hamas, organizata militante palestineze që Irani e ka armatosur dhe financuar për gati dy dekada, lëshoi një deklaratë duke i kërkuar Teheranit të ndalojë. Ishte thirrja e parë e tillë publike nga grupi ndaj sponsorit të tij.

Deklarata konfirmoi të drejtën e Teheranit për t’iu përgjigjur asaj që Hamas e quajti agresion amerikan-sionist “me të gjitha mjetet në dispozicion”, por u bëri thirrje “vëllezërve në Iran të shmangin shënjestrimin e vendeve fqinje” dhe u kërkoi shteteve rajonale “të bashkëpunojnë për të ndalur këtë agresion”.

Katari, i cili për vite kishte ofruar strehë për udhëheqjen e Hamasit dhe kishte shërbyer si ndërmjetës kyç në Gazë, u tha gazetarëve se kishte interceptuar dy raketa iraniane të lëshuara drejt Dohas të shtunën.

Një zyrtar i Hamasit i tha AFP se grupi kishte qenë në kontakt të drejtpërdrejtë me zyrtarë iranianë. Organizata që ndezi konfliktin që Doktrina Mozaik tani po e vazhdon, po i kërkonte Iranit të ulte tensionet.

Ministri i Jashtëm i Izraelit Gideon Sa’ar vuri në dukje ndryshimin: “Ju tashmë mund të shihni ndryshimet që po ndodhin tani.”

Nëse dikush në 31 komandat provinciale e mori atë mesazh — dhe nëse zinxhiri i autoritetit ekziston ende për ta transmetuar — mbetet e paqartë.

Doktrina nuk u ndërtua për një luftë të shkurtër. Ajo u ndërtua për një luftë të gjatë.

Dizajnerët e saj supozuan se butoni i fikjes nuk do të ishte kurrë i nevojshëm, sepse makineria nuk duhet të fiket kurrë. Dy javë pas fillimit të luftës, ky supozim është bërë problemi qendror i Uashingtonit — dhe i Teheranit.

*Raportimi u mbështet në deklarata nga Pentagoni, media shtetërore iraniane, Al Jazeera, CBS News, Reuters, Axios, Radio Free Europe dhe Washington Institute for Near East Policy.*