Qeveria hije dhe njësia e CIA-s: Dosja e 11 shtatorit. Pjesa e 3

Shtëpia në Sana dhe njerëzit e bunkerëve

Njëzet e pesë vjet pas 11 shtatorit, dosja e dy sekreteve që sulmet nxorën në dritë — një qeveri në pritje, e ushtruar jashtë ligjit, dhe një njësi e CIA-s që pa dy rrëmbyes avionësh të hynin në Amerikë — është më e plotë se kurrë, dhe ende pa faqet e fundit.

Shtëpia ndodhej në skajin veriperëndimor të Sanasë, në një lagje shtëpish betoni që quhet Madbah: tre kate çimentoje pas një gardhi hekuri të zi, me një truall bosh përballë, ku barërat mbinin mes copave të betonit. Ishte e Ahmed al-Hadës, një jemenas që kishte luftuar krah Osama bin Ladenit kundër sovjetikëve dhe që, kur kampet afgane të bin Ladenit u treguan tepër të largëta për të drejtuar një organizatë botërore, ia ofroi shtëpinë e tij si central. Në fund të viteve '90, numri i asaj shtëpie, 011-967-1-200-578, ishte linja telefonike më e rëndësishme e botës xhihadiste. Bin Ladeni dhe zëvendësit e tij e thirrën më shumë se dyqind herë mes viteve 1996 dhe 1998, nga një telefon satelitor Compact-M prej 7.500 dollarësh; sulmet ndaj ambasadave amerikane në Afrikën Lindore dhe ndaj luftanijes USS Cole u koordinuan përmes tij. Agjencia e Sigurisë Kombëtare, NSA-ja, e përgjonte gjithçka dhe prodhoi dhjetëra mijëra faqe transkriptesh. Nën të njëjtën çati jetonte edhe e bija e Hadës, Hoda, me të shoqin, një saudit i hollë me syze, Khalid al-Mihdhar, i cili në fillim të vitit 2000 do të fillonte të telefononte në shtëpi nga një apartament në San Diego.

Kjo është shtëpia nga e cila Kevin Fenton e merr fillin në "Disconnecting the Dots", rindërtimin e tij të vitit 2011 se si njësia e CIA-s për bin Ladenin i trajtoi Mihdhar-in dhe shokun e tij, Nawaf al-Hazmi-n, dhe është vendi i duhur për të nisur, sepse gjithçka që vjen më pas varet nga një pyetje e vetme: çfarë bënë ata që përgjonin me atë që dëgjuan? Çerek shekulli më vonë, qeveria që mund të përgjigjej nuk është përgjigjur. Të premten, në 25-vjetorin e sulmeve, CIA-ja publikoi 71 dokumente nga informimi i përditshëm i presidentit, nga viti 1998 deri më 12 shtator 2001, publikimi më i madh i këtij lloji në historinë e agjencisë. Ato tregojnë analistë që paralajmërojnë dy presidentë, në dhjetor 1998, se njerëzit e bin Ladenit kishin bërë një provë kalimi nëpër kontrollet e sigurisë në një aeroport të Nju-Jorkut dhe, në shtator të po atij viti, se një grup i lidhur me të mund të përplaste një avion të mbushur me eksploziv në një qytet amerikan. Dokumentet nuk thonë asgjë për atë që stacioni i vetë agjencisë për bin Ladenin bëri me dy burrat që dinte se po vinin.

Ky shkrim është ndërtuar mbi atë boshllëk. Ndjek dy fije që Peter Dale Scott, studiuesi i Berkeley-t që i dha emrin studimit të pushtetit të fshehtë, "politika e thellë", i gërsheton në librat e tij mbi atë që ai e quan shteti i thellë amerikan, dhe i vë në provë përballë dosjes siç është ajo në shtator 2026, me një rregull të vetëm: asnjë burim pa emër. Fija e parë është një qeveri paralele, e planifikuar për dekada nën emrin "vazhdimësia e qeverisjes", e ushtruar në fshehtësi dhe e vënë në punë mëngjesin e 11 shtatorit. E dyta është një grup i vogël brenda stacionit të CIA-s për bin Ladenin, i cili për nëntëmbëdhjetë muaj e pengoi FBI-në të mësonte se dy operativë të njohur të al-Kaidës kishin viza amerikane, kishin hyrë në vend dhe jetonin hapur në Kaliforni. Scott i lexon të dyja si një histori të vetme. Dokumentet e mbështesin secilën fije veç e veç, më hollësisht se ç'kishte ai në dorë kur shkroi. Nëse ato lidhen, është pyetja që dosjet ende e mbajnë mbyllur.

Ajo që dihet për dy burrat në bunkerë vjen, në pjesën më të madhe, nga një gazetar i vetëm. James Mann, korrespondenti i Los Angeles Times që e zbuloi programin ndërsa punonte për librin "Rise of the Vulcans", shkroi më 2004 se përgjatë viteve '80, të paktën një herë në vit, Dick Cheney dhe Donald Rumsfeld zhdukeshin për tri a katër ditë: Cheney, atëherë kongresmen, dhe Rumsfeld, atëherë drejtues i firmës farmaceutike G.D. Searle, dërgoheshin në bunkerë, ku drejtonin ekipe që ushtronin rindërtimin e qeverisë amerikane pas një goditjeje bërthamore sovjetike mbi Uashingtonin. Programi, sipas Mann-it, nuk ishte i autorizuar askund në Kushtetutë apo në ligjin federal; në disa skenarë ai e linte mënjanë radhën ligjore të trashëgimisë presidenciale në favor të një procedure sekrete për vendosjen e një "presidenti" të ri dhe e kthente Kryetarin e Dhomës, presidentin e përkohshëm të Senatit dhe pjesën tjetër të Kongresit në figurantë. Mann e thekson se ideja lindi brenda administratës Reagan, ku asnjëri nga të dy nuk mbajti post. Pjesëmarrësit që ai intervistoi nuk kanë emër, dhe kjo duhet thënë; por për njëzet e dy vjet asnjëri nga dy burrat nuk e ka mohuar rrëfimin. Vetë Cheney, i pyetur nga Tim Russert i NBC-së pesë ditë pas sulmeve për "vendndodhjet e pazbuluara" ku po fshihej, tha vetëm se gjatë Luftës së Ftohtë ishte bërë shumë planifikim për mundësinë e një incidenti bërthamor.

Fytyra tjetër e programit, të cilin Pentagoni e quante brenda vetes Projekti i Kiametit, drejtohej nga Agjencia Federale e Menaxhimit të Emergjencave, FEMA. Drejtori i saj nën Reagan-in, Louis Giuffrida, kishte drejtuar për guvernatorin Reagan Institutin e Trajnimit të Specializuar të Kalifornisë, ku ushtrimet e quajtura Cable Splicer, në fillim të viteve '70, kishin provuar, së bashku me Ushtrinë e Gjashtë, shtypjen e trazirave civile në shtet. Në FEMA ai solli të njëjtët njerëz. Një memo e 30 qershorit 1982, e shkruar nga zëvendësi i tij John Brinkerhoff dhe e siguruar nga Miami Herald, skiconte dispozita ligji ushtarak për një emergjencë kombëtare. Në ushtrimin e gatishmërisë të njohur si Rex 84, i kryer me Departamentin e Mbrojtjes në prill 1984, FEMA simuloi ndalimin masiv të qindra mijëra emigrantëve pa dokumente dhe pezullimin e qeverisjes kushtetuese, sipas dokumenteve të agjencisë që Herald-i i publikoi më 5 korrik 1987, në artikullin e Alfonso Chardy-t, i cili raportoi edhe se Oliver North, i Këshillit të Sigurisë Kombëtare, kishte punuar me Giuffridën për këto plane. Prokurori i Përgjithshëm i vetë Reagan-it, William French Smith, i shkroi më 2 gusht 1984 këshilltarit të sigurisë kombëtare Robert McFarlane duke kundërshtuar një rol "cari të emergjencave" për FEMA-n; letra ndodhet në arkivin publik. Giuffrida u largua nga agjencia vitin tjetër, mes një hetimi të Kongresit për shpenzimet e tij.

Planet dolën në seancë të hapur vetëm një herë. Më 13 korrik 1987, gjatë dëshmisë së North-it në seancat e Iran-Kontra-s, kongresmeni Jack Brooks i Teksasit e pyeti nëse kishte punuar për një plan që do të pezullonte Kushtetutën. Para se North të përgjigjej, kryetari i komisionit, senatori Daniel Inouye, vendosi se pyetja prekte një fushë "tejet të ndjeshme dhe të klasifikuar" dhe e mbylli. Shkëmbimi është në transkript. Gazetat e mëdha pothuajse nuk e vunë re. North nuk iu përgjigj kurrë publikisht.

Kur Bashkimi Sovjetik u shpërbë, programi u raportua i vdekur. Në prill 1994 Tim Weiner shkroi në New York Times se Projektit të Kiametit i kishin mbetur më pak se gjashtë muaj jetë, dhe citoi analistin bërthamor Bruce Blair, sipas të cilit kërkesat e programit ishin mbetje të Luftës së Ftohtë. Ajo që Weiner përshkruante ishte programi i Pentagonit për përgjigjen ndaj një sulmi bërthamor. Baza ligjore e planeve kishte ndryshuar tashmë. Më 18 nëntor 1988 Reagan-i kishte nënshkruar Urdhrin Ekzekutiv 12656, i cili e përkufizonte emergjencën e sigurisë kombëtare si çdo ngjarje, duke përfshirë fatkeqësitë natyrore, sulmet ushtarake, emergjencat teknologjike ose të tjera, që kërcënon seriozisht sigurinë kombëtare. Me atë fjali, një plan për luftë bërthamore u bë plan për çfarëdo lloj emergjence. Ç'u bë me ushtrimet në vitet e Clinton-it, kush merrte pjesë dhe me ç'buxhet, nuk e thotë asnjë dokument publik dhe asnjë burim me emër; ajo pjesë e historisë mbetet e panjohur.

Cheney dhe Rumsfeld u kthyen në pushtet në janar 2001. Komisioni Hart-Rudman kishte dorëzuar më 31 janar raportin e tij, duke paralajmëruar se një sulm me viktima masive në tokën amerikane ishte i mundshëm dhe duke rekomanduar një agjenci të sigurisë së brendshme në nivel kabineti; Kongresi kishte nisur të lëvizte. Më 8 maj Bush-i njoftoi se Cheney do të mbikëqyrte një përpjekje kombëtare të koordinuar për sulmet me armë të shkatërrimit në masë dhe se FEMA do të krijonte një Zyrë të Gatishmërisë Kombëtare për pjesën e "menaxhimit të pasojave". Gary Hart ka thënë publikisht se Shtëpia e Bardhë i kërkoi Kongresit të priste derisa zëvendëspresidenti të raportonte dhe se, sipas rrëfimit që i ka bërë Richard Clarke, Cheney nuk mblodhi kurrë një takim për terrorizmin para sulmeve. Hart-i ia përsëriti paralajmërimin Condoleezza Rice-it, kokë më kokë, më 6 shtator.

Mëngjesin e 11 shtatorit plani i vazhdimësisë u aktivizua. Clarke, koordinatori i Shtëpisë së Bardhë për kundërterrorizmin, e përshkruan në kujtimet e tij urdhrin që dha brenda orës së parë; Cheney e drejtoi përgjigjen nga bunkeri nën Shtëpinë e Bardhë ndërsa presidenti ishte në ajër, dhe anëtarë kabineti e drejtues të Kongresit u dërguan me helikopterë në male. Publiku e mësoi se çfarë ishte vënë në punë gjashtë muaj më vonë, kur Barton Gellman dhe Susan Schmidt raportuan në Washington Post se rreth njëqind zyrtarë të lartë të karrierës jetonin dhe punonin që nga dita e sulmeve në dy vende të fortifikuara jashtë Uashingtonit, me rotacion, të ndaluar t'u thoshin familjeve ku ndodheshin. Bush-i e konfirmoi po atë ditë, para kamerave. Kryetari i shumicës në Senat, Tom Daschle, kreu i pakicës në Dhomë, Richard Gephardt, dhe senatori Robert Byrd, që si president i përkohshëm i Senatit ishte në radhën e trashëgimisë presidenciale, thanë se nuk ishin njoftuar. Post-i e pranoi kërkesën e Shtëpisë së Bardhë që të mos i identifikonte dy vendet.

Ajo që pasoi aktivizimin e bën planifikimin e viteve '80 diçka më shumë se një kuriozitet. Brenda javësh Departamenti i Drejtësisë ndaloi 762 shtetas të huaj me akuza emigracioni, në lidhje me hetimin, nën një politikë që inspektori i përgjithshëm i departamentit e përshkroi më vonë si "mbaji derisa të pastrohen": pastrimi zgjaste mesatarisht tetëdhjetë ditë dhe, në një qendër federale ndalimi në Bruklin, shoqërohej me dhunë fizike. Më 4 tetor 2001 presidenti e autorizoi NSA-në të përgjonte komunikime brenda Shteteve të Bashkuara pa urdhër gjykate, programi që më vonë u njoh si Stellar Wind. Argumenti i Scott-it është se ndalimi dhe përgjimi ishin përmbajtja operacionale e asaj që Rex 84 kishte provuar, dhe se të dyja ishin gati para se avionët të godisnin. Qëndrimi i administratës Bush ka qenë gjithnjë se u vendosën më pas. Një provë e vetme shkon në drejtimin e Scott-it, dhe është e kontestuar: Joseph Nacchio, ish-drejtori ekzekutiv i kompanisë telefonike Qwest, pretendoi në dokumente gjyqësore të hapura më 2007 se NSA-ja i kishte kërkuar kompanisë të dhënat e telefonatave të klientëve në një takim më 27 shkurt 2001, shtatë muaj para sulmeve, dhe se Qwest u ndëshkua me humbjen e kontratave për refuzimin. Objekti i kërkesës është i fshirë në çdo dokument, qeveria tha se ishte gati ta hidhte poshtë, dhe Nacchio po apelonte në atë kohë një dënim për tregti të brendshme. Pretendimi nuk është konfirmuar dhe nuk është rrëzuar kurrë.

Ajo që është konfirmuar, është se arkitektura nuk u zhduk kurrë. Në maj 2007 Bush-i nxori Direktivën Presidenciale të Sigurisë Kombëtare 51, një "politikë kombëtare vazhdimësie", anekset e së cilës, me përjashtim të njërit, janë të klasifikuara. Atë verë kongresmeni Peter DeFazio, anëtar i Komisionit të Sigurisë së Brendshme, kërkoi t'i lexonte anekset në një dhomë të sigurt të Kapitolit dhe u refuzua nga Shtëpia e Bardhë, refuzimi i parë i tillë në karrierën e tij. Nën direktivat qëndrojnë Dokumentet Presidenciale të Veprimit në Emergjencë, urdhra të parapërgatitur për t'u nënshkruar në çastin kur shpallet një emergjencë. Qendra Brennan për Drejtësi, në Universitetin e Nju-Jorkut, që ka vite që nxjerr përmes Ligjit të Lirisë së Informacionit dokumentet që i përmendin, ka vërtetuar se më 2017 ishin në fuqi pesëdhjetë e gjashtë të tillë, se asnjë nuk është deklasifikuar apo rrjedhur ndonjëherë dhe se nuk ka asnjë provë që ndonjëri t'u jetë treguar komisioneve të Kongresit që mbikëqyrin edhe operacionet më të ndjeshme të fshehta. Dokumentet më të vjetra që qendra ka rikuperuar tregojnë ç'autorizonin brezat e mëparshëm të këtyre urdhrave: ndalimin e "personave të rrezikshëm" brenda Shteteve të Bashkuara, pezullimin e habeas corpus-it, ligjin ushtarak, urdhra të përgjithshëm kontrolli dhe sekuestrimi. Projekti i Kiametit nuk vdiq më 1994. Ndërroi armikun dhe i mbajti dosjet mbyllur.

Njësia e CIA-s për bin Ladenin u hap në fund të janarit 1996 si eksperiment, një stacion "virtual" i caktuar për një temë dhe jo për një vend, i futur brenda Qendrës Kundërterroriste dhe i mbushur kryesisht me analistë, jo me oficerë operativë. Shefi i saj i parë, Michael Scheuer, kishte një djalë me emrin Alec, dhe stacioni mori emrin e djalit. Kur dy burrat e shtëpisë në Sana u bënë problemi i tij, stacioni drejtohej nga Richard Blee, me Tom Wilshire-in zëvendës, dhe kishte një armiqësi të hapur me FBI-në që nuk është çështje interpretimi. Në një seancë të Dhomës së Përfaqësuesve më 2007, Scheuer tha për John O'Neill-in, hetuesin kryesor të FBI-së për bin Ladenin, i cili vdiq në Kullën Jugore, se e vetmja gjë e mirë që i ndodhi Amerikës më 11 shtator ishte që ndërtesa i ra në kokë. Është në transkript.

Në fund të dhjetorit 1999 NSA-ja, duke përgjuar shtëpinë e Hadës, kapi biseda për një takim në Kuala Lumpur, ku do të merrnin pjesë "Khalid-i", "Nawaf-i" dhe "Salem-i". CIA-ja e ndoqi Mihdhar-in përmes Dubait, ku pasaporta e tij u fotokopjua. Ajo tregonte një vizë amerikane me hyrje të shumëfishta. Më 5 janar 2000 Doug Miller, agjent i FBI-së i komanduar në stacion, hartoi njoftimin standard për selinë e FBI-së dhe zyrën e Nju-Jorkut: një operativ i al-Kaidës po nisej për në Malajzi me vizë për Shtetet e Bashkuara. Një analiste e CIA-s në njësi, e identifikuar në raportin e vitit 2004 të Inspektorit të Përgjithshëm të Departamentit të Drejtësisë vetëm si "Michelle", i tha Miller-it ta mbante kabllogramin, me udhëzim të zëvendësshefit. Ai nuk u dërgua kurrë. Disa orë më vonë, e njëjta analiste hartoi një kabllogram të brendshëm të CIA-s, ku thuhej se të dhënat e pasaportës dhe vizës së Mihdhar-it i ishin kaluar FBI-së. Çdo hetim i mëvonshëm gjeti se nuk i ishin kaluar. Mark Rossini, agjenti tjetër i FBI-së në njësi, ka thënë me emrin e vet, prej vitesh, se kur pyeti pse, analistja, të cilën ai e identifikon si Michael Anne Casey, iu përgjigj se sulmi i ardhshëm do të ndodhte në Azinë Juglindore dhe se FBI-ja do të njoftohej kur CIA-ja të vendoste ta njoftonte.

Takimi i Kuala Lumpurit u fotografua, me kërkesë të CIA-s, nga shërbimi malajzian. Mes të pranishmëve, siç do të vërtetohej më vonë, ishte Tawfiq bin Attash, i njohur si Khallad, planifikuesi i sulmit ndaj Cole-it. Mihdhar-i dhe Hazmi fluturuan për në Bangkok dhe, më 15 janar 2000, zbritën në Los Anxheles me emrat e tyre të vërtetë. Në mars stacioni i CIA-s në Bangkok raportoi se Hazmi kishte fluturuar për në Los Anxheles. Kabllogrami ishte shënuar se nuk kërkonte asnjë veprim. Asnjëri nga të dy nuk u vu në listën e vëzhgimit të Departamentit të Shtetit. FBI-së nuk iu tha se ndodheshin në vend deri në gusht 2001.

Ajo që ndodhi në Kaliforni ndërkohë është gjysma e historisë ku dosja ka ecur më shumë që nga koha kur shkruan Scott dhe Fenton. Më 1 shkurt 2000, dy javë pas mbërritjes, Mihdhar-i dhe Hazmi ishin ulur në një kafene hallall në Culver City kur një saudit me emrin Omar al-Bayoumi, që sapo kishte dalë nga një takim në konsullatën saudite, u prezantua, u tha se San Diego ishte qytet i këndshëm dhe brenda pak ditësh u kishte gjetur apartament në ndërtesën e vet, kishte bashkënënshkruar qiranë, kishte paguar depozitën, u kishte hapur llogari bankare, u kishte shtruar një festë dhe i kishte njohur me më shumë se dy duzina burra të vendit, mes tyre imamin Anwar al-Awlaki. Bayoumi merrte rrogë nga një kontraktor saudit i aviacionit për një punë që nuk e bënte. Dy rrëmbyesit e ardhshëm u vendosën më pas si qiramarrës në shtëpinë e një informatori të vjetër të FBI-së. Ata telefonuan vazhdimisht në shtëpinë e Sanasë, dhe NSA-ja i përgjoi telefonatat. Michael Hayden, që drejtonte NSA-në, ka thënë për vite se asgjë në përgjime nuk i tregonte agjencisë se thirrjet vinin nga San Diego; Bordi i Mbikëqyrjes së Privatësisë dhe Lirive Civile, organ qeveritar, gjeti më 2014 se NSA-ja e dinte numrin jemenas dhe mund ta kishte marrë numrin amerikan nga kompanitë telefonike me ligjin ekzistues, dhe katër ish-zyrtarë të lartë të NSA-së, William Binney, Kirk Wiebe, Edward Loomis dhe Thomas Drake, kanë thënë me emrat e tyre se agjencia kishte mjetet për t'i lokalizuar thirrjet. Askush nuk shikoi.

Dokumentet e vetë stacionit tregojnë se njerëzit e tij të lartë nuk i harruan dy burrat. Në maj 2001 Wilshire u komandua në selinë e FBI-së. Atë muaj ai i rilexoi kabllogramet e Kuala Lumpurit, gjeti raportin e marsit 2000 se Hazmi kishte fluturuar për në Los Anxheles dhe i kërkoi një analisteje të FBI-së që punonte në CIA t'i shqyrtonte materialet në kohën e lirë. Më 11 qershor 2001 një analist i CIA-s dhe dy nëpunës të selisë së FBI-së u takuan në Nju-Jork me agjentët që hetonin sulmin ndaj Cole-it, u treguan fotografitë e Kuala Lumpurit dhe refuzuan t'u thoshin pse kishin rëndësi burrat në to apo çfarë dinte CIA-ja; agjentët e Cole-it u larguan të zemëruar dhe duarbosh. Në korrik Wilshire u shkroi drejtuesve të CIA-s se Khallad-i ishte vrasës i kategorisë së parë, që do të ishte pranë majës së zinxhirit komandues kur të vinte operacioni i ardhshëm i madh, gjë që e bënte grupin e Kuala Lumpurit edhe më interesant, dhe pyeti nëse materiali për Mihdhar-in mund t'i kalonte FBI-së. Nuk i kaloi, dhe ai u tha hetuesve më vonë se nuk mbante mend pse. Më 21 gusht analistja e FBI-së zbuloi se Mihdhar-i kishte hyrë sërish në Shtetet e Bashkuara më 4 korrik, nga Nju-Jorku. Të dy u vunë në listën e vëzhgimit më 23 gusht. Kur agjentit të Nju-Jorkut Steve Bongardt iu tha se "muri" mes punës së inteligjencës dhe asaj penale e ndalonte skuadrën e tij të merrte pjesë në kërkim, ai shkroi më 29 gusht se një ditë dikush do të vdiste dhe publiku nuk do ta kuptonte pse byroja nuk kishte hedhur çdo burim mbi problemin. Trembëdhjetë ditë më vonë, Tenet-it iu dhanë listat e pasagjerëve. Dy emra në fluturimin 77 i njihte.

Llogaria që pasoi është një studim se si institucionet i përshkruajnë dështimet e veta. Hetimi i Përbashkët i Kongresit e dëgjoi Wilshire-in të dëshmonte pas një paravani; ai tha se diçka, me sa dukej, kishte rënë diku dhe askush nuk e dinte ku. Njëzet e tetë faqet e tij mbi mbështetjen saudite, që flisnin gjerësisht për Bayoumi-n, u klasifikuan nga Shtëpia e Bardhë e Bush-it dhe mbetën sekret për katërmbëdhjetë vjet. Raporti i Komisionit të 11 Shtatorit e përshkroi gjurmën e humbur, nuk i ngarkoi askujt përgjegjësinë për të dhe e gjykoi Bayoumi-n kandidat të pagjasë për punë klandestine me ekstremistët. Inspektori i Përgjithshëm i Departamentit të Drejtësisë, që punonte paralelisht, dha llogarinë më të hollësishme, kabllogramin e bllokuar, kabllogramin e rremë, takimin e qershorit, emailet e korrikut, por mandati i tij ishte FBI-ja. Inspektori i Përgjithshëm i vetë CIA-s e mbylli punën në qershor 2005 dhe gjeti se pesëdhjetë deri gjashtëdhjetë veta kishin lexuar të paktën një kabllogram për dy burrat, se nuk ekzistonte një program funksional i listës së vëzhgimit dhe se dështimi ishte sistemik; rekomandoi borde përgjegjësie për Tenet-in, shefin e tij të operacioneve James Pavitt, Cofer Black-un e Qendrës Kundërterroriste dhe të tjerë. Porter Goss, drejtori i atëhershëm, refuzoi t'i mblidhte. Pasardhësi i tij, Hayden, publikoi një përmbledhje nëntëmbëdhjetë faqesh në gusht 2007 vetëm sepse Kongresi miratoi një ligj që e detyronte, dhe tha se nuk shihte arsye ta rishikonte vendimin e Goss-it. Askush në CIA nuk u ndëshkua për asgjë nga këto.

Kontributi i Fenton-it, të cilin Scott e përqafoi, ishte t'i lexonte të katër hetimet bashkë dhe të vinte re kush e bëri fshehjen: jo CIA-ja si institucion, por një grusht njerëzish rreth stacionit të bin Ladenit, me Wilshire-in në qendër të çdo episodi. Scott shkoi më tej dhe drejtoi gishtin te stafi i vetë hetimeve. Barbara Grewe, ish-prokurore federale, punoi si këshilltare e posaçme hetimore në shqyrtimin e Inspektorit të Përgjithshëm të Departamentit të Drejtësisë dhe më pas kaloi në Komisionin e 11 Shtatorit si këshilltare e lartë, ku shkroi monografinë e stafit mbi "murin", pengesat ligjore mes hetuesve të inteligjencës dhe atyre penalë, që rrëfimi i komisionit e trajtoi si shkakun kryesor. Scott e quajti kalimin e saj nga posti në post shenjë të një mbulimi të drejtuar nga lart. Faktet e dokumentuara janë më të ngushta. Rruga e saj profesionale është publike; sipas rrëfimit të saj për revistën e Universitetit të Miçiganit, e rekomandoi te komisioni një ish-koleg i zyrës së inspektorit, kur komisioni po formonte stafin më 2003; dhe theksi te muri, cilado qoftë vlera e tij si shpjegim, pati efektin ta zhvendoste vëmendjen nga ajo që CIA-ja fshehu tek ajo që juristët e FBI-së ndaluan. Nëse ai theks u ndërtua me qëllim apo thjesht ishte i përshtatshëm, dosja nuk e vendos.

Njerëzit që i drejtuan hetimet kanë thënë që atëherë atë që nuk thanë në raportet e tyre. Thomas Kean, kryetari i komisionit, u tha më 2008 dokumentaristëve John Duffy dhe Ray Nowosielski se fshehja nga CIA-ja kishte qenë e qëllimshme dhe jo pakujdesi, dhe se Tenet-i kishte qenë "dukshëm jo i hapur" me komisionin. Richard Clarke, në një intervistë që të njëjtët e regjistruan më 2009 dhe e publikuan më 2011, shkoi më larg: informacioni kishte qarkulluar mes dhjetëra vetësh në agjenci, nuk arriti as tek ai as te FBI-ja, dhe i vetmi shpjegim që ai mund të ndërtonte ishte se Tenet-i, Black-u dhe Blee po mbronin një përpjekje për t'i rekrutuar dy burrat, dështimin e së cilës nuk mund ta pranonin. Tenet-i, Black-u dhe Blee nxorën një deklaratë të përbashkët, duke e quajtur pretendimin "të pabazë" dhe të përgënjeshtruar nga dosja. Philip Zelikow, drejtori ekzekutiv i komisionit, ka shkruar se nuk ka asnjë provë për të. Rossini, i cili u largua nga FBI-ja më 2008 pasi pranoi fajësinë për keqpërdorim të një baze të dhënash të byrosë, ka shtatëmbëdhjetë vjet që thotë se, nga më shumë se 150 njoftime që agjentët e komanduar të FBI-së dërguan nga stacioni, ai që u ndalua ishte pikërisht ky. Kaq mbetet nga teza e rekrutimit kur hiqen zërat pa emër: përfundimi i tre burrave me emër kundër mohimit të tre burrave me emër, dhe një inspektor i përgjithshëm që nuk gjeti sjellje të pahijshme. Është pyetje, jo gjetje.

Gjysma e pyetjes që ka të bëjë me Bayoumi-n ka marrë përgjigje, në një farë mënyre, nga dokumentet e vetë FBI-së. Operacioni Encore i byrosë, një hetim vazhdues i nisur më 2007 nën agjentin e San Diegos Daniel Gonzalez, vërtetoi përmes dëshmitarësh në Los Anxheles se zyrtari i konsullatës dhe imami Fahad al-Thumairy kishte organizuar që rrëmbyesit të çoheshin me makinë në takimin e tyre të parë me Bayoumi-n në kafene, gjë që e rrëzon historinë e takimit të rastësishëm, dhe kërkoi për vite të shihte provat që policia britanike kishte sekuestruar në shtëpinë e Bayoumi-t në Birmingham dhjetë ditë pas sulmeve. Selia i bëri rezistencë gjatë gjithë kohës, sipas hetimit që Tim Golden i ProPublica-s publikoi këtë javë. Jacqueline Maguire, agjentja që drejtoi hetimin për fluturimin 77, i tha komisionit më 2004 se takimi në kafene kishte qenë i rastësishëm dhe panelit rishikues të vetë FBI-së më 2014 se gjithçka rreth Bayoumi-t dukej e rastësishme; Michael Jacobson, hetues kryesor i komisionit, thotë me emrin e vet se ajo dhe eprorja e saj i bënin presion të fortë çdo rrëfimi për një rrjet mbështetës. Encore u shpërnda më 2016. Vitin tjetër dy memo të FBI-së përfunduan se nga viti 1998 deri në sulme Bayoumi paguhej me një pagë mujore si bashkëpunëtor i rekrutuar i inteligjencës saudite, me raportim te ambasadori Princi Bandar bin Sultan. Departamenti i Drejtësisë i klasifikoi ato memo si sekrete shtetërore gjatë mandatit të parë të Trump-it, në një depozitim gjyqësor të Prokurorit të Përgjithshëm William Barr më 12 shtator 2019; te familjet dhe tek agjentët e Encore-it ato arritën vetëm me urdhrin e deklasifikimit të presidentit Biden më 2021. Materiali i Birmingham-it doli edhe më vonë: një video që Bayoumi kishte filmuar në Uashington në verën e vitit 1999, ku viziton Kapitolin, i referohet një "plani", tregon pikat e sigurisë dhe përmend aeroportin aty pranë, dhe një bllok shënimesh me skicën e një avioni krah një ekuacioni për llogaritjen e distancës deri në horizont sipas lartësisë. Michael Morell, që i bënte informimin e përditshëm presidentit më 2001, e ka quajtur video vëzhgimi paraprak të objektivit dhe ka thënë se do t'ia kishte treguar Bush-it në ditët pas sulmeve, po t'ia kishte dhënë dikush. Zyra e FBI-së në San Diego, sipas një memoje të majit 2002, ishte ngarkuar të shqyrtonte pesë nga më shumë se tetëdhjetë kasetat. Senatorët Richard Blumenthal dhe John Cornyn i shkruan drejtorit të FBI-së Kash Patel më 12 maj 2025, duke kërkuar shpjegim pse asgjë nga këto nuk arriti te komisioni apo te CIA-ja. Familjet thanë këtë javë se ende presin.

Ka edhe një shënim fundor për pastrimin e Bayoumi-t nga komisioni. Në tetor 2003 hetuesit e tij e intervistuan në Riad për disa orë. Një memo e publikuar vitin e kaluar nga Arkivi Kombëtar për Florida Bulldog-un, pas vitesh mbajtjeje sekret për arsye sigurie kombëtare, dokumenton se menjëherë pas intervistës oficerë të Mabahith-it, shërbimi saudit i sigurisë së brendshme, i thanë Zelikow-it dhe zëvendësit të tij se do të donin ta shihnin Bayoumi-n të pastruar. Zelikow nuk u zotua. Raporti që u botua nëntë muaj më vonë e pastroi gjithsesi.

Gjykatat civile kanë shkuar atje ku hetimet nuk shkuan. Më 28 gusht 2025 gjykatësi George Daniels i Gjykatës Federale të Distriktit Jugor të Nju-Jorkut e rrëzoi kërkesën e Arabisë Saudite për hedhjen poshtë të padisë së familjeve, duke gjetur se provat mbështesnin përfundimin se Bayoumi dhe Thumairy vepronin për mbretërinë kur i ndihmuan rrëmbyesit dhe se shpjegimet e pafajshme të mbretërisë ishin ose kontradiktore ose tepër të dobëta për ta rrëzuar atë përfundim. Arabia Saudite, që mohon çdo rol, apeloi; një trupë prej tre gjykatësish e Gjykatës së Apelit të Qarkut të Dytë do ta dëgjojë çështjen më 7 tetor, tri javë nga sot, pak blloqe larg vendit ku ngriheshin kullat. Çfarëdo që të vendosë trupa, do të vendosë për pyetjen saudite. Pyetja për CIA-n qëndron në një gjykatë tjetër, dhe dosja që do ta zgjidhte, dosja operacionale e agjencisë për Bayoumi-n, nuk i është dhënë kurrë askujt jashtë saj.

Ja ku qëndron dosja, e zhveshur nga çdo teori dhe nga çdo zë pa emër. Një program për rindërtimin e qeverisë federale jashtë trashëgimisë kushtetuese ekzistoi, u mbajt larg Kongresit para dhe pas aktivizimit dhe la pas një trup urdhrash sekretë në fuqi që Kongresi ende nuk i ka parë; se dy burrat që do të mbanin Pentagonin dhe zëvendëspresidencën më 2001 e ushtruan personalisht për një dekadë, e ka gjetur një gazetar me emër dhe nuk e ka mohuar askush. Veçmas, një grup i vogël brenda njësisë së CIA-s për bin Ladenin dinte në janar 2000 se dy operativë të al-Kaidës kishin viza për Shtetet e Bashkuara, e bllokoi njoftimin për FBI-në, shënoi rrejshëm se ai ishte dërguar, mësoi në mars se njëri prej tyre kishte zbritur në Los Anxheles dhe nuk ia tha byrosë për nëntëmbëdhjetë muaj, gjatë të cilëve të dy jetuan me një informator të FBI-së dhe u mbështetën nga një bashkëpunëtor i paguar i inteligjencës saudite, dosjen e të cilit FBI-ja ua mbajti më pas hetuesve të vet, komisionit dhe CIA-s. Askush në asnjërën histori nuk mbajti përgjegjësi. Çdo organ hetimor që shqyrtoi historinë e dytë e zbuti, dhe njerëzit që i drejtuan ato organe thanë më pas publikisht se zbutja nuk ishte e ndershme.

Ajo që dosja nuk tregon, është lidhja që Scott heq mes dy historive: se planifikuesit e vazhdimësisë ishin një klikë në kuptimin e fjalorit, të bashkuar fshehurazi për të ndryshuar qeverinë, dhe se heshtja e njësisë së bin Ladenit i shërbeu atij ndryshimi. Për karakterin e njerëzve në bunkerë në vitet e Clinton-it nuk ekziston asnjë burim me emër; për arsyen e heshtjes së stacionit, tre dëshmitarë me emër qëndrojnë kundër tre mohuesve me emër. Provat e drejtpërdrejta janë të klasifikuara, dhe kanë emër: dosja operacionale e CIA-s për Bayoumi-n, raporti i plotë i inspektorit të përgjithshëm, shënimet e intervistave të komisionit, pesëdhjetë e gjashtë urdhrat e emergjencës. Derisa ato të lëvizin, verdikti më i ndershëm është ai që Rossini i dha këtë muaj gazetarit Seth Hettena, nga Spanja: kjo nuk ra nëpër të çara. Ai nuk pret ta shohë përgjigjen sa është gjallë, dhe e llogarit pritjen pesëdhjetë vjet. Njëzet e pesë të parët tregojnë se nuk po dramatizon.

Ku takohen dy sekretet

Pjesa e dytë e "Shtëpia në Sana dhe njerëzit e bunkerëve"

Salla ishte Salla e Kaukusit të Senatit, ajo që kishte mbajtur seancat e Watergate-it, dhe më 13 korrik 1987 ishte plot. Jack Brooks, demokrat i Teksasit që kishte hyrë në Kongres nën Eisenhower-in, e pyeti Oliver North-in nëse kishte punuar në Këshillin e Sigurisë Kombëtare për një plan të vazhdimësisë së qeverisjes në rast fatkeqësie të madhe. Avokati i North-it kundërshtoi. Senatori Daniel Inouye, që drejtonte seancën, tha se pyetja prekte një fushë tejet të ndjeshme dhe të klasifikuar dhe i kërkoi Brooks-it të mos e prekte. Brooks tha se kishte lexuar që plani do të pezullonte Kushtetutën; Inouye tha se çështja mund të merrej në seancë të mbyllur; kamerat kaluan më tej. Republikani kryesor i krahut të Dhomës në ato komisione të përbashkëta ishte një kongresmen dyzet e gjashtë vjeç nga Wyoming-u me emrin Richard Cheney, dhe në stafin e pakicës së komisionit punonte një jurist i ri me emrin David Addington. Katër muaj më vonë raporti i pakicës, të cilin Cheney e drejtoi, argumentonte se ligji që Shtëpia e Bardhë kishte shkelur ishte vetë një ndërhyrje antikushtetuese në pushtetet e presidentit. Në dhjetor 2005, kur New York Times zbuloi se Agjencia e Sigurisë Kombëtare po përgjonte amerikanë pa urdhër gjykate, Cheney u tha gazetarëve se kushdo që donte të kuptonte pikëpamjen e tij për atë që Kongresi mund të rregullonte, duhej të kthehej e ta lexonte atë raport.

Ky është vendi i parë ku dy sekretet takohen, dhe nuk është teori. Është një sallë seancash, një doktrinë dhe një partneritet. Hetimi që e varrosi pyetjen për planifikimin e vazhdimësisë së qeverisjes prodhoi teorinë e pushtetit presidencial nën të cilën planet u përdorën më vonë, dhe njohu dy burrat që do t'i përdornin. Addington shkoi në Pentagon me Cheney-n më 1989 dhe në zyrën e zëvendëspresidentit më 2001. Kur inspektori i përgjithshëm i NSA-së rindërtoi më 2009 origjinën e programit të përgjimit pa urdhër gjykate, në një raport që arriti te publiku përmes Edward Snowden-it katër vjet më vonë, ai shënoi se autorizimi presidencial i 4 tetorit 2001 ishte hartuar jo nga juristët e presidentit dhe as nga Departamenti i Drejtësisë, por nga këshilltari ligjor i zëvendëspresidentit, mbi bazën e përshkrimit që Michael Hayden i kishte bërë boshllëqeve të mbledhjes së agjencisë. Jack Goldsmith, që drejtoi Zyrën e Këshillit Ligjor të Departamentit të Drejtësisë më 2003 dhe 2004, ka shkruar se Addington ia refuzoi vetë inspektorit të përgjithshëm të NSA-së leximin e opinionit ligjor mbi të cilin mbështetej programi. Washington Post-i, kur zbuloi bunkerët në mars 2002, e përshkroi Cheney-n si forcën lëvizëse pas tyre. Burri që ushtroi qeverinë hije për një dekadë dhe burri që nënshkroi urdhrin e përgjimit janë i njëjti burrë, dhe juristi i tij ishte në sallë kur Inouye e mbylli temën.

Vazhdimësia e njerëzve shkon më thellë se Cheney. John Poindexter ishte këshilltari i sigurisë kombëtare, të cilit North i raportonte në vitet e planifikimit të FEMA-s; u dënua në aferën Iran-Kontra, dhe dënimet u prishën në apel, sepse kundër tij ishte përdorur dëshmia që i ishte marrë me imunitet. Në janar 2002 Pentagoni i Donald Rumsfeld-it e vuri në krye të një Zyre të re të Ndërgjegjësimit Informativ pranë DARPA-s, projekti kryesor i së cilës, Total Information Awareness, propozonte të shqyrtonte të dhënat e kartave të kreditit, udhëtimeve, mjekësore dhe të komunikimeve të gjithë popullsisë amerikane për modele sjelljeje terroriste. I pyetur për të në një konferencë shtypi atë nëntor, Rumsfeld tha se nuk ishte informuar dhe se kushdo që shqetësohej mund të flinte i qetë. Kongresi ia preu financimin programit më 2003. John Brinkerhoff, zëvendësi i FEMA-s që shkroi memon e qershorit 1982 me dispozitat e ligjit ushtarak, rishfaqet në shkurt 2002 pranë Institutit ANSER për Sigurinë e Brendshme me një punim që argumentonte se Ligji Posse Comitatus ishte keqlexuar për një shekull dhe nuk e ndalonte ushtrinë nga shpërndarja brenda vendit; parathënia e tij zbulonte se plani i epokës Reagan, për të cilin ai kishte punuar, ishte miratuar nga presidenti dhe se ishin ndërmarrë hapa për ta zbatuar. Atë verë Tom Ridge, gjenerali i caktuar të drejtonte Komandën e re Veriore dhe senatori Joseph Biden thanë të tre publikisht se ligji duhej rishikuar. Planifikuesit e Rex 84 nuk lanë pas thjesht një doktrinë. U kthyen dhe e mbrojtën.

Vendi i dytë ku sekretet takohen është një kalendar, dhe muaji është maji 2001. Më 8 maj Bush-i ia dorëzoi Cheney-t gatishmërinë ndaj terrorizmit të brendshëm, ndërsa Kongresit iu kërkua të priste. Po atë muaj Wilshire kaloi nga stacioni i bin Ladenit në një tavolinë në selinë e FBI-së dhe nisi t'i rilexonte kabllogramet e Kuala Lumpurit. Më 24 maj Princi Turki al-Faisal, që drejtonte inteligjencën saudite që nga viti 1979, u rikonfirmua me dekret mbretëror për katër vjet të tjerë. Më 31 gusht ai ishte jashtë, papritur, i zëvendësuar nga një princ pa asnjë përvojë inteligjence. Tenet-i u takua me Bush-in në fermën e tij në Crawford më 17 gusht dhe në Uashington më 31 gusht, takime për të cilat ai i tha më vonë Komisionit të 11 Shtatorit se nuk kishin ndodhur, gabim që Thomas Kean e quajti "dukshëm jo i hapur". Dy rrëmbyesit u vunë në listën e vëzhgimit më 23 gusht. Hart u takua me Rice-in më 6 shtator. Më 13 shtator, dy ditë pas sulmeve, Bush-i, Cheney dhe Rice e pritën Princin Bandar bin Sultan, ambasadorin saudit, në ballkonin Truman të Shtëpisë së Bardhë; fotografia është në bibliotekën presidenciale. Të nesërmen presidenti shpalli emergjencën kombëtare që është rinovuar çdo shtator që atëherë.

Asnjë nga këto data nuk vërteton asgjë për ndonjë tjetër. Ajo që ato vërtetojnë, është se dy sekretet lëviznin me të njëjtin kalendar, në të njëjtën ndërtesë, dhe se njerëzit që e mbanin kalendarin zgjodhën, kur mundën, të mos linin gjurmë të shkruara. Komisioni i 11 Shtatorit nuk gjeti asnjë provë dokumentare për telefonatën në të cilën Cheney tha se presidenti e autorizoi të urdhëronte rrëzimin e avionëve të rrëmbyer. Intervista e përbashkët e komisionit me Bush-in dhe Cheney-n, në prill 2004, u zhvillua pa betim, pa transkript dhe pa regjistrim. Clarke ka shkruar se e urdhëroi zbatimin e planit të vazhdimësisë brenda orës së parë të sulmeve; një nga avionët komandues E-4B të Forcave Ajrore, bunkerët fluturues të ndërtuar për Projektin e Kiametit, duket në pamjet e CNN-it duke bërë rrathë mbi Uashington atë mëngjes. Kongresi mësoi se qeveria hije ekzistonte nga Washington Post-i, gjashtë muaj më vonë.

Vendi i tretë, dhe ai që ka më shumë rëndësi për njësinë e bin Ladenit, është Riadi. Marrëdhënia mes CIA-s dhe inteligjencës saudite është më e vjetër se al-Kaida dhe u ndërtua, sipas rrëfimit të vetë Turki-t, për t'i shmangur Kongresit amerikan. Duke folur në Universitetin Georgetown në shkurt 2002, ai shpjegoi se pas Watergate-it komuniteti amerikan i inteligjencës ishte lidhur këmbë e duar nga Kongresi, i paaftë të dërgonte spiunë, të shkruante raporte apo të paguante para, dhe se, për ta kompensuar këtë, një grup vendesh, Franca, Egjipti, Arabia Saudite, Maroku dhe Irani, kishin themeluar atë që e quajtën Klubi Safari. Karta e tij u nënshkrua më 1 shtator 1976. Burrat që drejtonin krahun amerikan atë vjeshtë ishin Donald Rumsfeld në Mbrojtje, Dick Cheney si shef i stafit të Shtëpisë së Bardhë dhe George H.W. Bush si drejtor i CIA-s. Nënshkruesi saudit, Kamal Adham, u bë më vonë figurë qendrore në raportin e Senatit të vitit 1992 mbi rrënimin e bankës BCCI, dhe pasardhësi i tij në krye të shërbimit ishte Turki, i cili e drejtoi përmes luftës afgane, përmes ngritjes së bin Ladenit dhe deri dhjetë ditë para 11 shtatorit. Bandar-i, kunati i Turki-t, kaloi njëzet e dy vjet si ambasador në Uashington.

Tani vendosini gjetjet e FBI-së mbi këtë histori. Memot e byrosë të vitit 2017 gjetën se Bayoumi ishte bashkëpunëtor i paguar i inteligjencës saudite, raportimet e të cilit shkonin te Bandar-i. Njëzet e tetë faqet, të klasifikuara nga Shtëpia e Bardhë e Bush-it më 2002 dhe të publikuara më 2016, dokumentojnë se para nga e shoqja e Bandar-it arrinin te familja e Osama Bassnan-it, një bashkëpunëtor i Bayoumi-t që i kishte shtruar një pritje Shehut të Verbër në Uashington më 1992 dhe që i tha një informatori të FBI-së se kishte bërë për rrëmbyesit më shumë se Bayoumi. Raporti përmbledhës i FBI-së i 23 korrikut 2021, i deklasifikuar vitin tjetër, flet për një rrjet militant të krijuar, financuar, drejtuar dhe mbështetur nga mbretëria dhe personeli i saj diplomatik brenda Shteteve të Bashkuara. Intervista e komisionit me Bayoumi-n më 2003 u pasua nga kërkesa e Mabahith-it që ai të pastrohej, e dokumentuar në memon e Arkivit Kombëtar; shënimet e intervistës me Turki-n, që mbetën të klasifikuara deri më 2023, tregojnë se stafi nuk i drejtoi pyetjet për kontaktet e shërbimit të tij me komplotistët, që dosja i ftonte. Kur avokatët e familjeve kërkuan dëshminë e Bandar-it më 2021, mbretëria refuzoi ta paraqiste.

Kjo është mentesha, dhe është e dokumentuar në çdo nyjë përveç të fundit. Nëse stacioni i bin Ladenit po bënte ndonjë gjë përmes inteligjencës saudite në dimrin e vitit 2000, lidhja shkonte te një shërbim partneriteti i të cilit me CIA-n ishte projektuar më 1976 për t'i shpëtuar mbikëqyrjes së Kongresit, nën tre burra që më 2001 do të mbanin zëvendëspresidencën, Pentagonin dhe mbiemrin e presidencës, dhe përfaqësuesi i të cilit në Uashington u prit në Shtëpinë e Bardhë ndërsa kullat ende digjeshin, ndërsa paratë e tij Shtëpia e Bardhë i klasifikoi jashtë raportit të Kongresit. Kjo nuk është gjetje se Shtëpia e Bardhë e dinte ç'po bënte stacioni. Është gjetje se heshtja e stacionit dhe heshtja e Shtëpisë së Bardhë mbrojtën të njëjtën marrëdhënie, dhe se ajo marrëdhënie kishte një histori dyzetvjeçare mbrojtjeje. Nyja e padokumentuar është vetë dosja operacionale, të cilën CIA-ja ia mohoi FBI-së dhe për të cilën, e pyetur këtë muaj nga Hettena, një zëdhënës i agjencisë tha se nuk po fshihte asgjë, pa thënë se ajo nuk ekziston. Nëse stacioni po përpiqej të rekrutonte dy burrat, siç besojnë Clarke dhe Rossini dhe siç dyshoi Kean, apo thjesht dështoi, siç thonë Tenet-i, Black-u, Blee dhe Zelikow, dosja e hapur nuk e vendos. Ajo që dosja tregon, është se gjashtë javë para se dy burrat të zbrisnin, më 2 dhjetor 1999, Qendra Kundërterroriste i kishte thënë udhëheqjes së agjencisë, në një informim që e citon Hetimi i Përbashkët, se krahas prishjes së operacioneve duhej të rekrutonte burime brenda organizatës së bin Ladenit.

Vendi i katërt është departamenti që drejtonte Rumsfeld, sepse NSA-ja është agjenci e Pentagonit, dhe po ashtu ishte programi që quhej Able Danger. Shtëpia e Jemenit ishte objektiv i NSA-së, dhe shpjegimi i agjencisë pse nuk e dinte se Mihdhar-i po e telefononte nga San Diego u hodh poshtë më 2014 nga bordi qeveritar i privatësisë, i cili gjeti se numri dihej dhe skaji amerikan mund të merrej me ligjin ekzistues. Katër zyrtarët e lartë të NSA-së, Binney, Wiebe, Loomis dhe Drake, kanë thënë që nga viti 2011 se një sistem i brendshëm analize me emrin ThinThread, që në prova të mëvonshme i gjeti komunikimet e rrëmbyesve, u pengua të vihej në punë tri javë para sulmeve, në favor të një programi kontraktorësh që kushtoi mbi një miliard dollarë dhe nuk funksionoi kurrë; të katër u bastisën nga FBI-ja më 2007 dhe Drake u akuzua sipas Ligjit të Spiunazhit, në një çështje që u shemb. Able Danger ishte një përpjekje e Ushtrisë dhe e Operacioneve Speciale për shqyrtimin e të dhënave, oficerët e së cilës thonë se e kishte hedhur në hartë Mohamed Atta-n dhe një prani të al-Kaidës brenda Shteteve të Bashkuara në fillim të vitit 2000; të dhënat e saj u shkatërruan me urdhër të një juristi atë pranverë, Pentagoni ua ndaloi pesë prej dëshmitarëve të saj të dëshmonin para Komisionit të Drejtësisë së Senatit në shtator 2005, vendim që Arlen Specter tha se mund të përbënte pengim, dhe inspektori i përgjithshëm i departamentit gjeti më 2006 se asnjë hartë e tillë nuk kishte mbijetuar për ta mbështetur pretendimin. Cilado qoftë e vërteta e Able Danger-it, modeli në Pentagonin e Rumsfeld-it më 2005 ishte i njëjti me atë në CIA-n e Goss-it të po atij viti: një gjetje e brendshme, një refuzim për të mbledhur procesin që do ta lidhte me një emër, dhe një përmbledhje publike në vend të një dosjeje.

Ja verdikti i rishikuar. Bunkerët dhe njësia e bin Ladenit lidhen nga katër gjëra që dokumentet i vërtetojnë. Lidhen nga njerëzit: pakica e Iran-Kontra-s që i mbrojti planet e vazhdimësisë më 1987 prodhoi doktrinën dhe partneritetin që shkroi urdhrin e përgjimit më 2001, dhe planifikuesit e Rex 84 u kthyen më 2002 për të ndërtuar zyrën e shqyrtimit të të dhënave dhe për të argumentuar daljen e ushtrisë nëpër rrugë. Lidhen nga një instrument: urdhri i vitit 1988 që e ktheu një plan lufte bërthamore në plan për çfarëdo emergjence, dhe urdhrat e ndalimit dhe të pezullimit të habeas corpus-it nën të, që Kongresi nuk i ka lexuar kurrë. Lidhen nga një kanal: një partneritet CIA–inteligjencë saudite i themeluar për t'i shpëtuar mbikëqyrjes nën të njëjtët burra, përmes të cilit i vetmi bashkëpunëtor i dokumentuar i dy rrëmbyesve raportonte tek ambasadori që Shtëpia e Bardhë e priti dy ditë pas sulmeve, dhe të cilin Shtëpia e Bardhë e mbrojti me çmimin e së vërtetës. Dhe lidhen nga një kalendar dhe një zakon: i njëjti maj, i njëjti gusht, i njëjti ballkon, dhe një refuzim i vazhdueshëm për të lënë gjurmë të shkruara në çastet kur gjurma do ta kishte zgjidhur pyetjen.

Ajo që nuk i lidh, është një urdhër. Asgjë në dosjen publike nuk tregon se zyra e Cheney-t dinte, më 2000 apo 2001, çfarë po fshihte stacioni i bin Ladenit, se heshtja e stacionit drejtohej nga mbi Blee-n dhe Wilshire-in, apo se njerëzit në bunkerë e donin sulmin që i nxori prej andej. Klika e Scott-it është një lexim i përputhjeve të mësipërme, dhe tani, pa zërat pa emër që e mbështesnin, është lexim i ndërtuar vetëm mbi përputhje. Dokumentet që do ta vendosnin njihen me emër: dosja operacionale e CIA-s për Bayoumi-n, shënimet e lidhjes me inteligjencën saudite, teksti i plotë i raportit të inspektorit të përgjithshëm të CIA-s të vitit 2005, llogaria e vetë NSA-së për përgjimet jemenase, shënimet e intervistës Bush–Cheney, anekset e klasifikuara të direktivës së vitit 2007 dhe pesëdhjetë e gjashtë dokumentet e emergjencës nën to. Të gjitha janë në duart e qeverisë. Më 8 shtator, pesë ditë më parë dhe tri ditë para përvjetorit, Shtëpia e Bardhë i dërgoi Regjistrit Federal njoftimin që e vazhdon emergjencën kombëtare të 14 shtatorit 2001 për një vit të njëzet e gjashtë, me arsyetimin se kërcënimi që e justifikoi vazhdon. Emergjencën e shpallën burrat që kishin bërë prova për të. Ajo i ka mbijetuar të gjithëve në detyrë, dhe çdo hetimi që mund të na kishte thënë se për çfarë ishte.

E Vërteta — aty ku e vërteta gjithmonë fiton