Si nisi në Tiranë programi i rrëmbimeve të CIA-s

Hoteli i Sigurt: Si nisi në Tiranë programi i rrëmbimeve të CIA-s — dhe si e pagoi çmimin Nairobi

TIRANË — Në një rrugë periferike jashtë Tiranës, në korrik të vitit 1998, një makinë e Shërbimit Informativ Kombëtar i preu rrugën një egjiptiani të quajtur Ahmed Ibrahim al-Sajid al-Naggar. Agjentët i lidhën sytë, e futën në një aeroplan privat të CIA-s dhe e nisën drejt Kajros. Atje, sipas dëshmisë që i dha avokatit të tij, hetuesit egjiptianë i aplikuan goditje elektrike në gjoks dhe në organet gjenitale. Më 23 shkurt 2000, al-Naggar u var në litar — me një dënim me vdekje të shpallur në mungesë, para se të rrëmbehej.

Al-Naggar nuk ishte i vetmi. Mes qershorit dhe korrikut 1998, në një operacion të përbashkët të CIA-s dhe ShIK-ut, rreth një duzinë anëtarësh të Xhihadit Islamik Egjiptian u kapën në Shqipëri — një prej tyre u vra gjatë operacionit në Tiranë — dhe u dërguan fshehurazi në Egjipt, pa asnjë procedurë ekstradimi, pa asnjë gjykatë shqiptare, pa asnjë gjurmë në regjistrat publikë të shtetit shqiptar. Shtypi egjiptian do t’i quante “të kthyerit nga Shqipëria” — el-a’idun min Albania — dhe gjyqi masiv ushtarak që u zhvillua në Kajro nga shkurti në prill 1999, me 107 të pandehur, mbetet deri sot një nga burimet kryesore të historisë së xhihadizmit të viteve ’90.

Ky ishte testi i parë në terren i programit që bota do ta njihte më vonë me emrin extraordinary rendition — rrëmbimi jashtëgjyqësor. Vite para Polonisë, Rumanisë dhe Lituanisë. Vite para Guantánamos. Laboratori i parë ishte Tirana. Dhe Shqipëria nuk është thirrur kurrë të japë llogari.

Rrethanat që e bënë të mundur nuk janë mister. Në qershor 1998, Shqipëria ishte pesëmbëdhjetë muaj larg kolapsit total të shtetit. Skemat piramidale kishin shpërthyer, depot e armëve ishin plaçkitur, qeveria mezi qeveriste dhe ShIK-u sapo ishte rindërtuar nga gërmadhat — me ndihmën e drejtpërdrejtë të CIA-s, e cila kishte hequr zyrtarët proislamistë nga radhët e tij dhe kishte organizuar kurse ritrajnimi. Një shtet në atë gjendje nuk kishte as fuqinë të thoshte jo, as kuriozitetin të pyeste se ç’po bëhej në emrin e tij.

Vetë amerikanët e dinin se ç’kishte gjetur rrjeti xhihadist këtu. Një informator i rekrutuar nga CIA dhe ShIK-u u tregoi oficerëve amerikanë një të vërtetë të turpshme: mes xhihadistëve ndërkombëtarë, Shqipëria njihej si një “hotel i sigurt” — një vend ku mund të fshiheshe me miratimin e heshtur të shtetit. Qelia e Tiranës e Xhihadit Islamik Egjiptian konsiderohej nga ekspertët vendas si një nga më të rëndësishmet e organizatës, e specializuar në falsifikimin e dokumenteve për kalimin e të dyshuarve nëpër kufij.

Operacioni i verës 1998 e goditi atë qeli. Por ajo që ndodhi më pas e ktheu një sukses operativ në një katastrofë strategjike — dhe përgjegjësia, sipas raportimeve të pavarura amerikane, bie mbi Tiranën. Agjentët e ShIK-ut, “euforikë” nga fitorja e tyre e parë e madhe, folën. Përfshirja e fshehtë amerikane doli në shesh. Rrjeti xhihadist ndërkombëtar u tërbua. Më 5 gusht 1998, një buletin i al-Kaedës me bazë në Londër publikoi një letër që premtonte një përgjigje të dhunshme ndaj Shteteve të Bashkuara