> ## Content Index > Fetch the complete content index at: https://everteta.net/llms.txt > Use this file to discover other available public pages before exploring further. # Si po e fiton Irani luftën pa fituar betejat - URL: https://everteta.net/si-po-e-fiton-irani-luften-pa-fituar-betejat/ - Published: 2026-03-27T00:49:29.000Z - Updated: 2026-03-27T00:49:29.000Z - Description: Irani po fiton luftën që planifikoi ta humbiste - Author: Dorand Vojka - Tags: Lindja e Mesme, ShBA, Te Fundit, #Import 2026-09-17 02:13 Irani po fiton luftën që planifikoi ta humbiste Katër javë pas fillimit të Operacionit Epic Fury, strategjia asimetrike e Teheranit po nxjerr një kosto që Uashingtoni nuk e kishte llogaritur plotësisht. Bombardimet mbi Iran nuk kanë ndalur. Në ditët e para të fushatës, Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli po godisnin rreth një mijë objektiva në ditë — një ritëm që analistët vërenin se asnjëra palë nuk mund ta mbante pafundësisht. Deri në javën e tretë të marsit, ky numër kishte rënë ndjeshëm. Midis 18 dhe 23 marsit, goditjet amerikane u rritën nga 7,800 objektiva totale në rreth 9,000 — një mesatare prej rreth 240 në ditë, dhe ndoshta edhe më pak në ditët e fundit të muajit. Edhe breshëritë e raketave iraniane kanë rënë më shpejt. Admirali amerikan Brad Cooper raportoi se ritmi i lëshimit të raketave balistike nga Irani kishte rënë me 90 për qind që nga dita e parë e luftës, ndërsa lëshimet e dronëve kishin rënë me 83 për qind. Uashingtoni i paraqiti këto shifra si dëshmi suksesi. Por ekziston edhe një mënyrë tjetër për t’i lexuar ato. Në llogaritjen operacionale të Teheranit, ulja e ritmit të zjarrit nuk ishte kurrë shenjë humbjeje. Ishte pjesë e planit. Doktrina strategjike e Iranit është ndërtuar prej kohësh mbi një ide qendrore: se ai nuk mund të fitojë një përballje simetrike me Shtetet e Bashkuara, prandaj nuk duhet ta provojë kurrë. Përballë epërsisë dërrmuese detare konvencionale të SHBA-së, Irani shmangu qëllimisht barazinë e forcës dhe në vend të saj zhvilloi një arkitekturë të shumë-shtresuar Anti-Access/Area-Denial, të projektuar për të shfrytëzuar gjeografinë, për të imponuar kosto dhe për të formësuar rezultatet strategjike pa pasur nevojë për fitore të plotë. Ngushtica e Hormuzit është pika qendrore e kësaj arkitekture. Që nga 28 shkurti, kur forcat amerikane dhe izraelite nisën goditje të koordinuara ndaj Iranit nën Operacionin Epic Fury, Trupat e Gardës Revolucionare Islamike lëshuan paralajmërime që ndalonin kalimin e anijeve nëpër ngushticë, duke çuar në një ndalim praktik të trafikut detar. Nafta Brent kaloi 100 dollarë për fuçi më 8 mars për herë të parë në katër vjet, duke arritur në kulmin prej 126 dollarësh për fuçi — një tronditje e përshkruar si ndërprerja më e madhe në furnizimin global me energji që nga kriza energjetike e viteve 1970. Me ngushticën pothuajse të mbyllur për transportin e lidhur me Perëndimin, nafta iraniane ka vazhduar të rrjedhë, sipas disa sistemeve të inteligjencës detare — duke theksuar kontrollin e Teheranit mbi rrugën ujore, jo thjesht ndërprerjen e saj. Kjo është kurthi asimetrik në formën e tij më të qartë: jo të fitosh beteja, por të fitosh orën ekonomike. Deri në fund të marsit, mediat amerikane raportuan se Irani kishte vendosur të paktën një duzinë mina detare në ngushticë — të identifikuara si Maham-3, një minë e ankoruar me sensorë magnetikë dhe akustikë, dhe Maham-7, një minë në fund të detit e tipit limpet, e projektuar për të shmangur zbulimin nga sonarët. Vlerësimet e inteligjencës me burim të hapur sugjerojnë se këto mina janë vendosur në pozicione fikse, jo duke lëvizur rastësisht — duke e kthyer fushën e minave në diçka më strategjike sesa kaotike. Një studim i kryer në U.S. Naval War College përshkroi një skenar në të cilin Irani do të provokonte ndërhyrjen detare duke ndërprerë transportin tregtar, duke e ditur se Uashingtoni do të ndiente detyrimin të shoqëronte cisternat nëpër ngushticë — duke vendosur kështu anijet luftarake brenda një zone përballjeje të përgatitur paraprakisht. Ky skenar tani është në zbatim. Ish-komandanti i Komandës Qendrore të SHBA-së, Joseph Votel, tha se rihapja e ngushticës do të kërkonte “anije luftarake të ridrejtuara, operacione për pastrimin e minave, mbulim të vazhdueshëm ajror dhe mbikëqyrje — të gjitha të mbajtura për një periudhë të gjatë”, duke e quajtur atë “një operacion të madh që do të duhet ta krijojmë dhe pastaj ta mbajmë për një kohë”. Marina amerikane ende nuk është gati të nisë atë operacion. Sekretari i Energjisë Chris Wright pranoi se aftësia për të shoqëruar cisternat mund të vendoset vetëm nga fundi i muajit. Ndërkohë, çdo javë shtesë që ngushtica mbetet e mbyllur thellon presionin ekonomik mbi importuesit europianë dhe aziatikë — dhe mbi publikun amerikan që paguan më shumë në pompë. Irani e ka zgjeruar fushën e betejës përtej vetë ngushticës. Raportet për goditjen e porteve të mëdha tregtare si Duqm në Oman dhe Jebel Ali në Emiratet e Bashkuara Arabe i shtojnë një dimension ekonomik fushatës së presionit të Teheranit, duke e zgjeruar atë përtej objektivave të menjëhershme ushtarake dhe duke riformësuar mjedisin më të gjerë energjetik dhe të zinxhirit të furnizimit në rajon. Goditja ndaj Duqmit ishte një përshkallëzim i dukshëm — Omani kishte shërbyer si kanal ndërmjetësimi dhe fillimisht ishte kursyer në valën e parë të kundërpërgjigjes. Arabia Saudite, Katari, Kuvajti dhe Emiratet e Bashkuara Arabe kanë raportuar të gjitha sulme iraniane ndaj objekteve energjetike pas goditjeve izraelite ndaj fushës së gazit South Pars në Iran — një përpjekje e qëllimshme për të krijuar presion politik nga aleatët e Gjirit mbi Uashingtonin. Çdo raketë që bie pranë një terminali LNG në Gjirin Persik nuk është vetëm një veprim ushtarak; është një mesazh për Riadin, Dohën dhe Brukselin se kostot e rreshtimit me objektivat e luftës së Amerikës po rriten. Vali Nasr, profesor i marrëdhënieve ndërkombëtare në Johns Hopkins University, e tha qartë: nëse Irani arrin të vazhdojë rritjen e çmimeve globale të naftës, “ai do t’i shkaktojë Shteteve të Bashkuara po aq ose më shumë dëm sesa bombat amerikane në Iran”. Në terma të ngushtë ushtarakë, Irani duket se po humbet. SHBA dhe Izraeli thonë se kanë goditur më shumë se 20,000 objektiva iraniane që nga fillimi i luftës. Por modeli po bëhet i njohur: një fuqi shumë më e dobët që përdor mjete të lira dhe taktika asimetrike për të penguar një kundërshtar shumë më të pajisur — pa pasur nevojë të fitojë plotësisht, por vetëm të rrisë rrezikun e çdo lëvizjeje në zonën e luftës. Analistët thonë se Irani po huazon nga strategjia e Ukrainës në Detin e Zi — duke përdorur dronë të vegjël dhe mina detare në të njëjtën mënyrë si Kievi përdori dronë shpërthyes ajrorë dhe raketa për të detyruar një nga flotat më të fuqishme në botë të tërhiqej. Paralelja është domethënëse. Ukraina nuk e mundi Rusinë në det. Ajo e bëri Detin e Zi shumë të kushtueshëm për t’u përdorur. Irani po përpiqet të bëjë të njëjtën gjë me Gjirin Persik. Sot, Admirali Alireza Tangsiri — i konsideruar gjerësisht si arkitekti kryesor i planeve të Iranit për të mbyllur Ngushticën e Hormuzit — thuhet se u vra në një sulm ajror preciz në Bandar Abbas, baza kryesore e Marinës së Gardës Revolucionare. Eliminimi i tij sugjeron një përpjekje të koordinuar për të dobësuar strukturën e komandës detare të Iranit përpara se një operacion i plotë minimi ose bllokade të mund të zbatohej. Nëse vdekja e tij do të prishë ritmin operativ të Iranit apo thjesht do të përshpejtojë zbatimin e decentralizuar të planeve tashmë në lëvizje mbetet për t’u parë. Analistët paralajmërojnë se angazhimi ideologjik i Gardës Revolucionare për kontrollin e ngushticës mbetet një shqetësim i vazhdueshëm global. Me udhëheqjen e goditur dhe me sulme në zemër të aparatit të tij ushtarak, Republika Islamike po lufton për mbijetesë — por kapitullimi i plotë mbetet i pamundur. Elementët më të ashpër brenda Gardës Revolucionare ka të ngjarë të dominojnë vendimmarrjen dhe ka pak prova për përçarje të brendshme në një sistem thellësisht të institucionalizuar dhe ideologjik. Iranit nuk i duhet të dalë i paprekur nga kjo luftë. Atij i duhet vetëm ta bëjë koston e përfundimit të saj të papranueshme. Siç vuri në dukje Votel: “Sigurisht që nuk po qëllojnë me të njëjtin volum si në ditët e para, por ata po qëllojnë. Ata po përdorin aftësitë e tyre asimetrike. Dhe kjo bëhet një sfidë për ne.” Lufta po ngadalësohet. Shtrëngimi jo. Burime kërkimore: ACLED, Critical Threats Project / ISW, Soufan Center, CNN, CBS News, The National.