Sali Berisha: 6 milionë dollarë për të hequr statusin non-grata?

ÇMIMI I NJË FALJEJE: SI SALI BERISHA KALOI VITE DHE MILIONA DOLLARË DUKE U PËRPJEKUR TË BLEJË PËRSËRI MIRËSEARDHJEN E TIJ NË WASHINGTON?

Më 19 maj 2021, Shtetet e Bashkuara i mbyllën dyert Sali Berishës. Sekretari i Shtetit, Antony Blinken, e shpalli ish-presidentin dhe ish-kryeministrin shqiptar persona non grata sipas Seksionit 7031(c) të ligjit të ndarjeve buxhetore të Departamentit të Shtetit — autoriteti ligjor i rezervuar për zyrtarët e huaj që janë të implikuar në mënyrë të besueshme në korrupsion të rëndësishëm. Përcaktimi e identifikoi Berishën për “akte korruptive, si përvetësimi i fondeve publike dhe ndërhyrja në proceset publike” gjatë kohës së tij në detyrë, dhe u shtri edhe mbi bashkëshorten, djalin dhe vajzën e tij. Ata ishin, dhe sipas dokumentacionit publik mbeten, të papërshtatshëm për të hyrë në Shtetet e Bashkuara.

Për pesë vitet që pasuan, Berisha ka punuar për ta përmbysur atë vendim. Përpjekja ka qenë e vazhdueshme, e kushtueshme dhe gjithnjë e më shumë e ndërthurur me mekanizmat politikë të Donald Trump. Ajo ka prodhuar, tashmë dy herë, deklarata triumfale në Tiranë se përcaktimi është rrëzuar. Nuk ka prodhuar, deri në momentin e shkrimit të këtij artikulli, asnjë konfirmim nga Departamenti i Shtetit se ndonjë gjë ka ndryshuar. Ajo që dokumenton në detaje regjistri publik është mekanizmi i kësaj përpjekjeje — dhe një kontradiktë e habitshme midis asaj që Berisha u ka thënë votuesve shqiptarë dhe asaj që përfaqësuesit e tij kanë paraqitur pranë qeverisë së Shteteve të Bashkuara.

Prirja e Berishës për ta shndërruar ndikimin në Uashington në avantazh politik të brendshëm nuk filloi me sanksionimin. Që në vitin 2013, qeveria e tij angazhoi Podesta Group, atëherë një nga firmat më të fuqishme lobuese në Uashington, me një pagesë prej gjashtëdhjetë mijë dollarësh në muaj. Dokumente të siguruara nga Balkan Insight përmes Aktit të Regjistrimit të Agjentëve të Huaj (FARA) treguan se firma dukej se qëndronte pas një serie artikujsh negativë për rivalin e tij Edi Rama, të publikuar në një faqe konservatore amerikane në prag të zgjedhjeve shqiptare të vitit 2013 — zgjedhje që Rama i fitoi gjithsesi.

Modeli i krijuar atëherë është i njëjti që përsëritet sot: kur Berisha ka nevojë për ndikim në vend, ai e blen atë në Uashington dhe e marketon lidhjen me fuqinë amerikane para votuesve shqiptarë si provë legjitimiteti.

Pas përcaktimit të vitit 2021, kjo përpjekje fitoi një objektiv të vetëm dominues: heqjen e sanksionit. Mjeti i parë ishte simpatia në Kongres. Kongresmeni republikan Lee Zeldin nga Nju Jorku mori në mbrojtje kauzën e Berishës brenda pak javësh, duke e pyetur Blinken në Komisionin e Punëve të Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve dhe duke e quajtur përcaktimin “të papritur”, ndërsa më vonë akuzoi administratën Biden se po ndëshkonte Berishën për besnikërinë ndaj Partisë Republikane dhe kundërshtimin e tij ndaj financierit liberal George Soros.

Blinken refuzoi të publikonte provat mbi të cilat bazohej vendimi. Narrativa që ngriti kampi i Berishës mbi këtë refuzim — se sanksioni nuk ishte një gjetje korrupsioni, por një komplot i organizuar nga Sorosi për ta mbajtur larg pushtetit — do të bëhej historia qendrore e gjithçkaje që pasoi.

Më pas Departamenti i Shtetit sqaroi për një media shqiptare se nuk kishte asnjë informacion të ri lidhur me përcaktimin. Pak ditë më vonë, Berisha humbi zgjedhjet; socialistët e Ramës morën më shumë se gjysmën e votave, ndërsa Berisha më pak se një të tretën.

KONTRATA GJASHTË MILIONË DOLLARËSHE

Kur Donald Trump fitoi një mandat të dytë, Berisha e quajti këtë “një mrekulli” dhe tha hapur se do t’i kërkonte presidentit të ri të hiqte përcaktimin e tij. Në muajt që pasuan, arkitektët e fushatave të vetë Trumpit u shfaqën në Tiranë.

Chris LaCivita, bashkëmenaxher i fushatës fituese të Trumpit në vitin 2024, u punësua si konsulent për Partinë Demokratike të Berishës për zgjedhjet parlamentare të majit 2025. Ai bëri udhëtime të shumta në Shqipëri, u shfaq përkrah Berishës në një konferencë shtypi në shkurt 2025 dhe bëri paralelen që klienti i tij dëshironte, duke përshkruar Trumpin dhe Berishën si burra “të ndjekur dhe të persekutuar padrejtësisht nga një qeveri që nuk ka respekt për demokracinë”.

Anketuesi afatgjatë i Trumpit, Tony Fabrizio, iu bashkua përpjekjes, ashtu si edhe Paul Manafort, drejtuesi i fushatës së Trumpit në vitin 2016, i cili u dënua në vitin 2018 për krime që përfshinin lobim të paregjistruar për llogari të huaj dhe u fal nga Trump në vitin 2020.

LaCivita ishte i kujdesshëm në përcaktimin e kufijve të rolit të tij: ai tha se paguhej vetëm për të këshilluar partinë në fushatën shqiptare dhe se nuk po lobonte tek zyrtarët në Shtetet e Bashkuara. Puna kishte të bënte me konsulencë elektorale, importimin e stilit populist të Trumpit në një garë shqiptare — jo me përpjekje për të përmbysur sanksionin.

Ky dallim ka rëndësi, sepse përpjekja për heqjen e sanksionit kalonte përmes një kanali tjetër dhe më formal.

Më 4 prill 2025, sekretari i përgjithshëm i Partisë Demokratike, Flamur Noka, nënshkroi një kontratë dyvjeçare me vlerë gjashtë milionë dollarë me Continental Strategy, një firmë konsulence me bazë në Florida, e themeluar në vitin 2021 nga Carlos Trujillo, ish-ambasador i Shteteve të Bashkuara, dhe e stafuar me lobistë të lidhur me rrjetin politik të Trumpit.

Sipas dokumenteve të publikuara nga media shqiptare, kontrata parashikonte një parapagim prej 750 mijë dollarësh, i ndjekur nga këste mujore prej 250 mijë dollarësh.

Rruga e parave ngriti menjëherë pikëpyetje. Kontrata financohej, sipas partisë, përmes një organizate jofitimprurëse të quajtur Make Albania Great Again Foundation — një entitet i regjistruar në periferi të Nju Xhersit më 27 mars 2025, saktësisht shtatë ditë para nënshkrimit të kontratës, nga i njëjti person i listuar si garant financiar i marrëveshjes.

Një organizatë e krijuar një javë përpara një kontrate gjashtë milionë dollarëshe, me sa duket për të kanalizuar fondet për të, nuk përfaqëson arkitekturën e transparencës, dhe fondacioni ka tërhequr që atëherë vëmendjen e prokurorëve shqiptarë.

Edhe përbërja e Continental Strategy vlen të përmendet. Firma punëson Katie Wiles, vajzën e shefes së stafit të Shtëpisë së Bardhë, Susie Wiles. Associated Press, që raportoi lidhjen, raportoi gjithashtu se Katie Wiles nuk është e përfshirë në llogarinë e Berishës.

Marrëdhënia është pra një marrëdhënie afërsie dhe jo veprimi të dokumentuar: firma që një politikan i sanksionuar i huaj punësoi për të rifituar favorin e Uashingtonit punëson vajzën e personit më të fuqishëm në kontrollin e hyrjeve në Shtëpinë e Bardhë të Trumpit, por nuk ka prova publike se ajo ka punuar në çështjen e tij dhe firma thotë se nuk ka punuar.

Kjo tregon sa afër qendrës së pushtetit amerikan arritën paratë e Berishës, dhe asgjë më shumë se kaq.

ÇFARË TREGOJNË DOKUMENTET — DHE ÇFARË THA BERISHA

Këtu dokumentacioni bëhet i pamëshirshëm, sepse sipas Aktit të Regjistrimit të Agjentëve të Huaj (FARA), Continental Strategy ishte e detyruar të zbulonte se çfarë po bënte realisht. Dhe dokumentet e saj vërtetojnë dy gjëra që deklaratat publike të Berishës nuk i përballojnë.

Së pari, ato konfirmojnë qëllimin. Dokumentet tregojnë se firma u angazhua drejtpërdrejt me Departamentin e Shtetit në emër të Partisë Demokratike dhe se objektivi i deklaruar përfshinte heqjen e statusit persona non grata të Berishës. Kjo nuk ishte, në letër, një përpjekje e paqartë për forcimin e marrëdhënieve dypalëshe. Ishte një përpjekje për të përmbysur një sanksion për korrupsion.

Së dyti, ato regjistrojnë rezultatin. Sipas një investigimi të Top Channel, bazuar në dokumentet FARA, Continental paraqiti letra në mars dhe maj të vitit 2025 duke kërkuar ndryshimin e statusit të Berishës — dhe Berisha ishte refuzuar dy herë.

Megjithatë, gjatë së njëjtës periudhë, në një konferencë shtypi në shkurt 2025, Berisha u tha gazetarëve shqiptarë se nuk kishte nisur asnjë përpjekje lobimi për të hequr përcaktimin dhe se çështja nuk ishte prioritet për administratën e re.

Dokumentet e përfaqësuesve të tij pranë Departamentit amerikan të Drejtësisë thonë të kundërtën. Ai po lobonte; lobimi ishte i dokumentuar; dhe ishte refuzuar.

Ky është fakti qendror që festimet në Tiranë janë ndërtuar për ta fshehur.

Në maj 2025, një postim i vetëm në rrjetin X nga një gazetar konservator amerikan — që citonte një burim anonim të Departamentit të Shtetit duke thënë se Berisha mund të merrte një përjashtim rutinë nga viza, një mekanizëm i kufizuar që u jepet edhe figurave si Maduro dhe Ahmadinejad pa ndryshuar statusin e tyre të sanksionuar — u kap nga Partia Demokratike si provë se ndalimi kishte rënë.

Berisha u kërkoi kandidatëve të tij të publikonin mesazhe festimi. Manafort, duke folur përkrah tij në Shkodër, falënderoi Trumpin “që i preu kokën gjarprit, Sorosit”.

Tani, në qershor 2026, cikli është rikthyer përsëri. Raporte të atribuara zyrtarëve të partisë dhe mediave shqiptare — duke cituar një telefonatë që pretendohet të ketë ardhur nga ambasada amerikane në Tiranë — deklarojnë sërish se Berisha nuk është më i sanksionuar, ndërsa një njoftim zyrtar amerikan përshkruhet si i afërt.

Ashtu si më parë, asnjë konfirmim nga Departamenti i Shtetit nuk e ka shoqëruar pretendimin. Përcaktimi i vitit 2021, për aq sa mund të dokumentojë kushdo jashtë rrethit të Berishës, mbetet ende në fuqi.

Është e mundur që këtë herë situata të jetë ndryshe. Administratat ndonjëherë i përmbysin vendimet e paraardhësve të tyre, administrata aktuale ka treguar simpati të pazakontë ndaj figurave në pozicionin e Berishës, dhe dobësimi i zbatimit të FARA-s nën Trump — heqja e ndëshkimeve penale që dikur përdoreshin kundër njerëzve si Manafort — e ka bërë biznesin e ndikimit të huaj njëkohësisht më të lehtë dhe më të vështirë për t’u parë.

Një përmbysje e vërtetë, nëse ndodh, do të ishte një histori e rëndësishme.

Dhe nëse është e vërtetë — nëse përcaktimi po hiqet realisht këto ditë — koha kur po ndodh ngre një pyetje që meriton të shtrohet hapur. Pretendimi ka dalë pikërisht në javën kur Edi Rama është më i dobët se ka qenë prej vitesh, i rrethuar nga protestat më të mëdha të mandatit të tij për shkak të një projekti bregdetar të lidhur me familjen e presidentit amerikan, ndërsa prokurorët po afrohen dhe turmat në Tiranë brohorasin se Shqipëria nuk është në shitje.

Që një shenjë e re favori nga Uashingtoni ndaj liderit të opozitës shqiptare të shfaqet pikërisht në këtë moment, kur vetë ndikimi amerikan në çështjet shqiptare është ajo që po i nxjerr njerëzit në rrugë, është të paktën një rastësi e habitshme.

Do të ishte e papërgjegjshme të pretendohej se këto dy ngjarje janë të lidhura; nuk ka prova që janë, dhe shpjegimi më i thjeshtë mund të jetë se kampi i Berishës, siç ka bërë edhe më parë, ka kapur një sinjal të paqartë amerikan dhe e ka amplifikuar për efekt politik të brendshëm në një moment të favorshëm.

Por vlen të theksohet se çfarë zbulon kjo përkim ngjarjesh, pavarësisht qëllimit.

Për çështjen që protestuesit e konsiderojnë më të rëndësishmen — dhënien e tokës shqiptare familjes Trump — Berisha dhe Rama nuk janë kundërshtarë. Berisha e ka mbështetur hapur projektin e Kushnerit, ka mbrojtur si Sazanin ashtu edhe Zvërnecin dhe ka hedhur poshtë alarmet e ambientalistëve.

Protestuesit e kanë kuptuar pikërisht këtë, prandaj kërkojnë burgosjen e të dy burrave me të njëjtën frymë.

Pavarësisht nëse dikush në Uashington ka zgjedhur apo jo t’i bëjë një nder një lideri opozitar miqësor në këtë moment, e vërteta më e thellë që nxjerr në pah kjo situatë është se qeveria shqiptare dhe opozita kryesore janë njësoj kur bëhet fjalë për shitjen e bregdetit shqiptar familjes së presidentit amerikan — dhe se monedha me të cilën të dy kanë kërkuar prej vitesh miratimin amerikan është pikërisht ajo që njerëzit në rrugë nuk janë më të gatshëm ta paguajnë.

Por kjo ende nuk ka ndodhur dhe dokumentacioni, në gjendjen aktuale, tregon një histori më të matur sesa ajo që po festohet.

Është historia e një politikani të ndaluar për korrupsion, i cili ka kaluar pjesën më të madhe të një dekade dhe të paktën gjashtë milionë dollarë të kanalizuar përmes një fondacioni të krijuar rishtazi, duke u përpjekur të blejë rrugën e tij të kthimit në favorin amerikan përmes operativëve dhe orbitës së një presidenti miqësor — dhe i cili, ndërkohë, është dokumentuar duke u thënë njerëzve të vet një gjë, ndërsa përfaqësuesit e tij të paguar paraqisnin një tjetër në Uashington.

Pavarësisht nëse dyert e Shteteve të Bashkuara do të rihapen ndonjëherë për Sali Berishën, çmimi i përpjekjes për t’i hapur me forcë ato është paguar tashmë dhe fatura, si gjithmonë, është e detajuar në dokumentet e tij.

E Vërteta — aty ku e vërteta fiton gjithmonë