Trump anashkalon Kongresin. Miraton paketen e armëve per Izraelin

DYZET MIJË BOMBA PËR IZRAELIN. ÇMENDURIA E TRUMP

Një bombë MK-84 peshon nëntëqind e shtatë kilogramë.

Kur shpërthen, ajo hedh copëza metali në një rreze prej qindra metrash, shpon betonin e armuar dhe çeliku, dhe lë pas një krater. Pilotët amerikanë në Luftën e Gjirit të vitit 1991 e pagëzuan "çekiçi".

Trevor Ball, ish-teknik i Ushtrisë amerikane për asgjësimin e mjeteve shpërthyese, e përshkroi përdorimin e saj në Lindjen e Mesme me një fjali të thjeshtë: "Nëse Hezbollahu ose kushdo qoftë ndodhet brenda një ndërtese, një MK-84 e rrëzon të gjithë ndërtesën."

Administrata Trump ka miratuar shitjen e njëzet mijë prej tyre për Izraelin.

Bashkë me njëzet mijë bomba BLU-117 dhe njëzet mijë koka luftarake shpuese të tipit I-2000. Vlera e paketës: dy miliardë e tetëqind milionë dollarë. Sipas Washington Post, që e zbuloi përmbajtjen e saj, armët do të blihen me para të taksapaguesve amerikanë.

Dyzet mijë bomba dymijëpaundëshe. Sipas raportimeve, kjo është sasia më e madhe e këtij lloji armësh e transferuar ndonjëherë te Izraeli — më e madhe se çdo paketë nën presidentin Biden, dhe më e madhe se paketa prej dy miliardë e dyzet milionë dollarësh e vitit 2025, e cila anashkaloi shqyrtimin e Kongresit.

Për ta kuptuar pse kjo shifër ka rëndësi, duhet ditur diçka për këtë bombë të veçantë.

Në maj të vitit 2024, ndërsa Izraeli përgatitej për sulmin mbi Rafahun, presidenti Joe Biden pezulloi një dërgesë bombash dymijëpaundëshe për Izraelin, me shqetësimin se përdorimi i tyre në një qytet të mbipopulluar do të shkaktonte viktima masive civile.

Ajo ishte e vetmja armë amerikane, gjatë gjithë luftës, dërgesa e së cilës u ndal.

Në dhjetor 2024, një raport i Kombeve të Bashkuara konstatoi se ushtria izraelite kishte përdorur me gjasë pikërisht këto municione të rënda në zonat e dendura të Gazës, ku fushata kundër Hamasit vrau dhjetëra mijëra civilë. Izraeli është kritikuar gjithashtu për përdorimin e bombave MK-84 në zona që vetë i kishte shpallur të sigurta për civilët.

Bomba e vetme që një president amerikan e ndaloi, tani shitet në sasinë më të madhe ndonjëherë.

Ka edhe një rrethanë që rrallë përmendet, dhe që e ndryshon kuptimin e kësaj shitjeje.

Në shkurt të vitit 2025, presidenti Trump shfuqizoi Memorandumin e Sigurisë Kombëtare numër 20 — urdhrin e nënshkruar nga Biden, i cili kërkonte që çdo vend marrës i ndihmës ushtarake amerikane të angazhohej me shkrim se nuk do t'i përdorte ato armë kundër civilëve dhe se nuk do të pengonte ndihmën humanitare.

Po atë javë ai shfuqizoi edhe urdhrin që e detyronte administratën t'i raportonte Kongresit shkeljet e mundshme të së drejtës ndërkombëtare nga aleatët që përdorin armë amerikane.

Domethënë: detyrimi për të dokumentuar se si përdoren këto bomba u fshi, përpara se bombat të shiteshin.

Procedura normale është e thjeshtë. Kur një shitje armësh kalon një vlerë të caktuar, Departamenti i Shtetit njofton së pari katër ligjvënësit kryesorë të komisioneve të jashtme të Dhomës dhe Senatit. Ata kanë të drejtë të kërkojnë sqarime, dokumentacion dhe kohë, përpara se njoftimi formal t'i dërgohet Kongresit.

Kjo administratë e ka anashkaluar atë procedurë në mënyrë të përsëritur.

Në shkurt 2025, paketa prej 7,4 miliardë dollarësh u njoftua pavarësisht kërkesës së deputetit Gregory Meeks, anëtari më i lartë demokrat i Komisionit të Punëve të Jashtme të Dhomës, që ajo të pezullohej derisa të merrte informacion.

Në mars 2025 dhe sërish në mars 2026, sekretari i Shtetit Marco Rubio përdori kompetencat e emergjencës, duke deklaruar se ekzistonte një gjendje emergjente që kërkonte shitje të menjëhershme dhe duke hequr kështu tërësisht kërkesën e shqyrtimit nga Kongresi, sipas nenit 36(b) të Ligjit për Kontrollin e Eksportit të Armëve.

Dhe në janar 2026, kur u miratuan 6,67 miliardë dollarë armë për Izraelin dhe nëntë miliardë për Arabinë Saudite, Meeks e përshkroi procedurën në një deklaratë publike:

"Vetëm një orë përpara se ta bënte, administrata Trump më njoftoi se do të shpërfillte mbikëqyrjen e Kongresit dhe vite të tëra praktike të vendosur, dhe se do të njoftonte menjëherë mbi gjashtë miliardë dollarë shitje armësh."

Ai shtoi se administrata kishte refuzuar të vinte në dispozicion të dërguarin Steve Witkoff apo ndonjë zyrtar tjetër të lartë "qoftë edhe për një informim të vetëm", dhe se Rubio nuk kishte dhënë asnjë justifikim për anashkalimin e komisioneve.

"Në Shtetet e Bashkuara ne nuk kemi mbretër," përfundoi Meeks. "Jemi një demokraci e rrënjosur në Kushtetutë."

Nëse edhe kjo paketë e re do të njoftohet me kompetenca emergjence, ende nuk dihet.

Dhe kjo nuk është e vetmja qeveri perëndimore që po përshpejton.

Sipas përgjigjes së Ministrisë gjermane të Ekonomisë ndaj një pyetjeje parlamentare të Partisë së Majtë, të raportuar nga Der Spiegel, Gjermania miratoi eksporte ushtarake për Izraelin në vlerë prej gati tetëqind milionë eurosh gjatë gjashtëmujorit të parë të këtij viti — katër herë më shumë se e gjithë vlera e vitit 2025.

Rritja erdhi pasi kancelari Friedrich Merz hoqi, më 24 nëntor 2025, kufizimet e pjesshme që vetë i kishte vendosur tre muaj e gjysmë më parë.

Duhet thënë edhe përmasa e vërtetë: në të njëjtin gjashtëmujor Gjermania miratoi eksporte armësh prej trembëdhjetë miliardë e tetëqind e shtatëdhjetë milionë eurosh gjithsej, nga të cilat rreth dy miliardë e gjysmë për Ukrainën. Izraeli përbën rreth gjashtë për qind. Dhe pjesa më e madhe e shumës është një nëndetëse e porositur prej vitesh.

Por Lea Reisner, zëdhënësja e Partisë së Majtë për marrëdhëniet ndërkombëtare, e quajti gjithsesi "standard të dyfishtë pa kufi": Berlini dënon deklaratat e ministrave izraelitë kundër civilëve të Gazës, dhe njëkohësisht i rrit furnizimet ushtarake.

Dy qeveri perëndimore, të njëjtin muaj, të dyja duke kaluar rreth parlamenteve të veta.

Deri këtu kjo është një histori e largët. Nuk është.

Më 19 gusht, agjencia Reuters raportoi mbi dy njoftime kongresionale të datës 30 korrik, sipas të cilave administrata amerikane po dërgon mbi dyqind e gjashtë milionë dollarë për Forcën Ndërkombëtare të Stabilizimit në Gaza — dyqind milionë për pajisje, infrastrukturë, automjete dhe kosto operacionale, dhe gjashtë milionë e treqind mijë të tjera për ripërdorimin e nëntë transportuesve të blinduar amerikanë, të destinuar fillimisht për Nepalin.

Marrësit e parë të atyre automjeteve, sipas njoftimit, do të jenë Shqipëria dhe Kosova — si pjesë e rolit të tyre në atë forcë.

Domethënë: ushtarë shqiptarë dhe kosovarë po pajisen nga Uashingtoni për t'u dërguar në Gaza, në të njëjtin muaj kur Uashingtoni miraton dyzet mijë bomba dymijëpaundëshe për shtetin që lufton atje.

Asnjë prej dy vendeve nuk prodhon armë. Asnjë prej tyre nuk ka votë në asnjë prej këtyre vendimeve. Dhe të dyja do të dërgojnë njerëzit e vet në pasojat e tyre.

Mbetet pyetja më e thjeshtë: pse duhen dyzet mijë bomba, nëse lufta ka mbaruar?

Sepse nuk ka mbaruar. Plani amerikan i armëpushimit e uli dhunën në Gaza, por nuk i ndaloi sulmet izraelite dhe nuk siguroi çarmatosjen e grupeve të armatosura. Sipas zyrtarëve shëndetësorë të Gazës dhe vetë ushtrisë izraelite, që nga arritja e armëpushimit në tetor janë vrarë mbi një mijë e dyqind palestinezë dhe katër ushtarë izraelitë.

Reuters e përshkruan planin e paqes si të bllokuar.

Dhe ndërsa ai qëndron i bllokuar, blihen dyzet mijë bomba, me para publike amerikane, të llojit që një president amerikan e ndaloi një herë sepse kishte frikë se çfarë do t'u bënte civilëve — pa asnjë detyrim ligjor, tashmë, për të raportuar se ku bien.

E Vërteta — aty ku e vërteta gjithmonë fiton.