> ## Content Index
> Fetch the complete content index at: https://everteta.net/llms.txt
> Use this file to discover other available public pages before exploring further.

# Trump, Xi dhe Putin ulen për herë të parë në një tryezë: çfarë pritet nga takimi i Shenzhenit
- URL: https://everteta.net/trump-xi-putin-takimi-shenzhen-cfare-pritet/
- Published: 2026-11-19T02:21:21.000Z
- Updated: 2026-11-19T02:21:21.000Z
- Description: Trump, Xi dhe Putin takohen të enjten në Shenzhen, në takimin e parë trepalësh mes tyre. Uashingtoni thotë se do të flitet për armët bërthamore dhe Iranin, Moska shton Ukrainën, Pekini nuk ka shpallur axhendë. Evropa dhe Ukraina mungojnë. Çfarë kërkon secili dhe çfarë duhet ndjekur.
- Author: Dorand Vojka
- Tags: Te Fundit, ShBA, Lindja e Mesme, Iran USA Israel

*Tre udhëheqësit takohen të enjten për herë të parë së bashku. Zyrtarisht, tema janë armët bërthamore. Por në tryezë janë edhe një armëpushim tregtar që skadon më 10 janar, kufizimet e reja amerikane për çipat, mineralet që Kina i mban të bllokuara, lufta me Iranin dhe sanksionet ndaj Rusisë.*

Presidenti amerikan Donald Trump, presidenti kinez Xi Jinping dhe presidenti rus Vladimir Putin takohen të enjten në Shenzhen të Kinës, në takimin e parë trepalësh mes tyre, në kuadër të samitit të Bashkëpunimit Ekonomik Azi-Paqësor.

Shtëpia e Bardhë thotë se tema kryesore janë armët bërthamore dhe se nuk pritet asnjë marrëveshje. Kremlini pret një komunikatë të përbashkët. Zëdhënësja e diplomacisë kineze, Mao Ning, tha se bisedimet kanë "rëndësi novatore" për stabilitetin strategjik, sipas Reuters.

Para takimit trepalësh, Trump ka një takim dypalësh dhe një drekë pune me Xi-në. Aty zgjidhen ose mbeten pezull çështjet me peshë ekonomike. Është takimi i tretë mes tyre këtë vit, pas Pekinit në maj dhe Shtëpisë së Bardhë në shtator.

**Armët bërthamore: tema zyrtare**

Traktati i fundit mes SHBA-së dhe Rusisë për armët strategjike, New START, skadoi në shkurt. Trump e refuzoi propozimin rus për ta zgjatur një vit dhe kërkon një marrëveshje të re ku të përfshihet edhe Kina.

Sipas Associated Press, Kina ka mbi 600 koka bërthamore, kundrejt më shumë se 5.000 që kanë secila SHBA-ja dhe Rusia. Ministria e Jashtme kineze tha muajin e kaluar se përfshirja e Kinës në bisedime trepalëshe "në këtë fazë" nuk do të ishte "as e drejtë, as e arsyeshme, as realiste".

Një zyrtar i lartë amerikan i tha Reuters se tema bërthamore do ta hapë bisedën, por "nuk presim asnjë lloj marrëveshjeje".

**Çipat dhe inteligjenca artificiale**

[Tri ditë para takimit, më 16 nëntor](https://everteta.net/kush-e-kontrollon-boten/), Departamenti amerikan i Tregtisë i zgjeroi kufizimet e eksportit. Eksportuesve tani u duhet licencë për të dërguar çipa të avancuar në Singapor, Malajzi, Tajlandë, Indonezi dhe Brazil. Licencë u duhet edhe operatorëve të qendrave të të dhënave që u ofrojnë fuqi të madhe llogaritëse klientëve kinezë. Qëllimi, sipas departamentit, është të mbyllet rruga e anashkalimit të kufizimeve përmes vendeve të treta.

Ministria kineze e Tregtisë u përgjigj të nesërmen me "pakënaqësi të fortë". "Nëse SHBA-ja vazhdon, Kina do të marrë kundërmasa," tha ajo.

Kufizimet vijnë pas dorëheqjes së Jensen Huangut nga drejtimi i Nvidia-s më 12 nëntor, pas raportimeve për një marrëdhënie me një sipërmarrëse kineze që zyrtarë amerikanë e dyshojnë për spiunazh. Akuza nuk është provuar dhe Pekini e mohon. Sipas Reuters, zyrtarët amerikanë nuk presin që Trump ta ngrejë çështjen me Xi-në.

Ka edhe një kanal bashkëpunimi. Në shtator, të dyja palët premtuan një mekanizëm për të komunikuar shpejt incidentet që lidhen me inteligjencën artificiale. Sipas Këshillit për Marrëdhënie me Jashtë në Nju Jork, bëhet fjalë për një linjë të drejtpërdrejtë komunikimi, e cila mund të zyrtarizohet në Shenzhen.

**Mineralet e rralla: leva e Kinës**

Kina kontrollon pjesën dërrmuese të përpunimit të tokave të rralla, mineraleve pa të cilat nuk prodhohen magnetet për makinat elektrike, armët dhe elektronikën. Sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, të cituar nga Reuters, SHBA-ja kishte në vitin 2025 kapacitet për rreth 4.500 tonë magnete të këtij lloji, kundrejt rreth 210.000 tonëve të Kinës.

Në prill 2025, Kina vendosi licenca eksporti për disa nga këto materiale. Armëpushimi tregtar i tetorit 2025 i pezulloi masat më të ashpra, dhe më 9 nëntor Pekini e zgjati pezullimin deri më 10 janar 2027.

Por dërgesat nuk janë rikthyer. Një analizë e Qendrës për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare në Uashington gjeti se importet amerikane të tokave të rralla nga Kina, në 11 muajt e parë të armëpushimit, ishin ende rreth 75 për qind nën nivelin e mëparshëm. Më 6 nëntor, përfaqësuesi amerikan i tregtisë Jamieson Greer dhe sekretari i Thesarit Scott Bessent ia kujtuan zëvendëskryeministrit kinez He Lifeng zotimet e Kinës.

**Armëpushimi tregtar skadon më 10 janar**

[Në prill 2025, tarifat amerikane ndaj mallrave kineze arritën në 145 për qind,](https://everteta.net/si-e-fitoi-kina-luften-e-energjise-ne-2026-pa-luftuar/) ndërsa ato kineze ndaj mallrave amerikane në 125 për qind. Armëpushimi u arrit në Busan të Koresë së Jugut në tetor 2025 dhe u zgjat në shtator deri më 10 janar 2027.

Sipas marrëveshjes, SHBA-ja uli tarifat. Kina u zotua të luftojë lëndët e para të fentanilit, të pezullojë kufizimet për tokat e rralla dhe të blejë 25 milionë tonë sojë amerikane, si dhe rreth 17 miliardë dollarë produkte bujqësore në vit deri në 2028\. Reuters raportoi më 2 nëntor se blerjet kanë mbetur pas zotimeve.

"Çështja numër një" është se çfarë kushtesh duhen plotësuar që armëpushimi të zgjatet përtej janarit, i tha revistës Fortune Scott Kennedy, këshilltar i lartë në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare. Ai pret që negociatat të vazhdojnë deri në afat. Trump dhe Xi pritet të takohen sërish muajin tjetër, në samitin e G20-s në Florida.

**Irani dhe Hormuzi**

[SHBA-ja dhe Izraeli e nisën luftën kundër Iranit më 28 shkurt](https://everteta.net/tag/iran-lufta-me-iranin-zgjedhjet-amerikane-2026-trump-ngushtica-e-hormuzit-netanyahu-kongresi-jd-vance-lindja-e-mesme/). Goditjet në shkallë të gjerë kanë pushuar, por konflikti është në ngërç dhe nuk ka armëpushim në fuqi.

Sipas Al Jazeera, Ngushtica e Hormuzit mbetet e mbyllur dhe anijet përballen me sulme e mina. Komanda Qendrore amerikane thotë se forcat e saj e mbajnë ngushticën të hapur. Para luftës, një e treta e naftës bruto të Kinës kalonte andej. Sipas Al Jazeera, anijet kineze janë mes atyre që Irani i përjashton nga kufizimet.

"SHBA-ja qartësisht do të dalë nga Irani," tha Kennedy. Sipas tij, Kina dhe Rusia mund t'i bëjnë presion Teheranit që të mos vendosë tarifa kalimi në ngushticë dhe mund të ndihmojnë në uljen e çmimit të naftës. Victor Shih, ekspert për Kinën në Universitetin e Kalifornisë në San Diego, tha se Lindja e Mesme ka gjasa të jetë temë qendrore, sepse të dyja vendet kanë ndikim të madh atje.

Para nisjes, Trump tha: "Do të flasim për Iranin. E kemi Iranin në gjendje shumë të mirë."

**Rusia: sanksionet, nafta dhe 22 miliardë dollarë**

Për Moskën, takimi vjen pas një lehtësimi të sanksioneve. Më 9 tetor, Thesari amerikan lejoi importin e naftës dizel ruse deri më 7 prill 2027\. Trump tha se nuk donte "ta largonte Rusinë nga tryeza e bisedimeve".

Sipas një analize të Këshillit Atlantik të 27 tetorit, Moska kërkon më shumë. Administrata konfirmoi se po shqyrton kërkesën për heqjen e sanksioneve ndaj Fondit Rus të Investimeve të Drejtpërdrejta, të drejtuar nga i dërguari i Putinit, Kirill Dmitriev. Në tryezë është edhe shitja e aseteve të huaja të kompanisë Lukoil, të vlerësuara në 22 miliardë dollarë, ku oferta kryesore vjen nga një konsorcium i udhëhequr nga një investitor amerikan.

Putin ka sjellë në Shenzhen tre zëvendëskryeministra, shtatë ministra dhe përfaqësues të më shumë se 30 kompanive, sipas këshilltarit të Kremlinit Yury Ushakov. Ushakov tha se Putin dhe Trump do të flasin për Ukrainën. Zyrtarët amerikanë thonë se Trump nuk synon ta ngrejë atë temë.

**Tajvani**

Trump ka pezulluar miratimin e një pakete armësh prej 14 miliardë dollarësh për Tajvanin. Në një intervistë për Fox News, ai e quajti Tajvanin "një kartë shumë të mirë negociimi". Sipas Këshillit për Marrëdhënie me Jashtë, Xi mund t'i kërkojë Trumpit një deklaratë më të qartë kundër pavarësisë së ishullit.

**Pritshmëritë**

Asnjë investim apo marrëveshje nuk është shpallur ende në Shenzhen. Gjatë udhëtimit, Trump nënshkroi në Manila një deklaratë tregtare me Tajlandën, e cila sipas tij do të blejë 2,6 miliardë dollarë produkte bujqësore amerikane, dhe shpalli një marrëveshje tregtare me Filipinet, për të cilën Shtëpia e Bardhë nuk dha hollësi.

Me Kinën, në shtator u propozua një "Bord Tregtie" që do të identifikonte nga 30 miliardë dollarë mallra jo të ndjeshme në secilën anë për trajtim më të mirë tarifor. Është kornizë, jo marrëveshje e mbyllur.

E megjithatë ekspertët presin pak. "Trump do të punojë për të forcuar raportin me Xi-në, por takimi nuk ka gjasa të sjellë ndonjë përparim thelbësor," i tha Al Jazeera-s Ali Wyne, i Grupit Ndërkombëtar të Krizave.

Simon Mabon, profesor në Universitetin e Lancasterit, tha se të tre udhëheqësit, "bashkërisht apo veçmas, nuk janë në gjendje t'i japin fund konfliktit në Iran apo në Ukrainë".

Trump mbërrin i dobësuar. Sipas Al Jazeera, demokratët fituan të dyja dhomat e Kongresit më 3 nëntor.

Ukraina nuk është ftuar. Presidenti Volodymyr Zelensky tha më 28 tetor: "Nuk duam aspak që kjo të kthehet në një 'Jaltë 2, 3, 4', me rindarje të ndikimit." Asnjë udhëheqës evropian nuk merr pjesë. Putin tha të mërkurën në Shenzhen se Evropa është në "rënie poshtëruese".

Ballkani nuk përmendet në asnjë deklaratë për axhendën. Por dy nga tre udhëheqësit drejtojnë shtetet që ia bllokojnë Kosovës anëtarësimin në Kombet e Bashkuara. E Vërteta nuk gjeti asnjë reagim publik nga qeveria e Shqipërisë apo e Kosovës.

Temat që E Vërteta do te ndjekë

- **Armëpushimi tregtar:** nëse shpallet zgjatja përtej 10 janarit, dhe me çfarë kushtesh.
- **Çipat:** nëse Kina i zbaton kundërmasat e paralajmëruara, apo nëse Uashingtoni e zbut rregullin e 16 nëntorit.
- **Tokat e rralla:** nëse Pekini merr zotime të matshme për dërgesat.
- **Irani:** çdo fjali për Hormuzin në deklaratat përfundimtare.
- **Sanksionet ndaj Rusisë:** fati i fondit të Dmitrievit dhe i aseteve të Lukoilit.
- **Komunikata e përbashkët:** Kremlini e pret, Uashingtoni jo.
- **Ukraina:** nëse përmendet, pavarësisht paralajmërimit amerikan.

*E Vërteta — aty ku e vërteta gjithmonë fiton.*