> ## Content Index
> Fetch the complete content index at: https://everteta.net/llms.txt
> Use this file to discover other available public pages before exploring further.

# Ukraina injoron Trump dhe godet rafineritë e naftës ne Rusi.
- URL: https://everteta.net/ukraina-injoron-trump-dhe-godet-rafinerite-e-naftes-ne-rusi/
- Published: 2026-09-15T02:11:34.000Z
- Updated: 2026-09-15T02:11:34.000Z
- Description: KARBURANTI QË LËVIZ BOTËN: PSE NAFTA U BË REKORD, NDËRSA NAFTA BRUTO JO
- Author: Dorand Vojka
- Tags: Bota, #Import 2026-09-17 02:13

KARBURANTI QË LËVIZ BOTËN: PSE NAFTA U BË REKORD, NDËRSA NAFTA BRUTO JO

Të premten, më 11 shtator, nafta në Shtetet e Bashkuara kaloi për herë të parë në histori gjashtë dollarë galoni. Deri në fundjavë kishte arritur 6 dollarë e 23 cent — mbi 1 euro e 65 cent për litër, në vendin që e ka pasur gjithmonë karburantin më të lirë të botës së zhvilluar.

Në të njëjtën ditë, nafta bruto Brent mbyllej në 108 dollarë e 68 cent fuçia. E lartë, po. Por jo rekord — larg 128 dollarëve të vitit 2022, dhe edhe më larg 147 dollarëve të vitit 2008.

Këtu qëndron e gjithë historia. Lënda e parë nuk është në rekord. Produkti është. Diçka ka ndodhur në hapësirën midis fuçisë së naftës bruto dhe pompës së naftës, dhe ajo diçka janë dy luftëra njëkohësisht.

Duhet thënë që në fillim pse nafta ka rëndësi më shumë se çdo karburant tjetër.

Benzina lëviz makinat. Nafta lëviz gjithçka tjetër: kamionët, traktorët, anijet e kontejnerëve, trenat e mallrave, gjeneratorët, dhe në gjysmën e Evropës, ngrohjen e shtëpive. Kur rritet çmimi i benzinës, shtrenjtohet udhëtimi. Kur rritet çmimi i naftës, shtrenjtohet buka — sepse çdo gjë që ha, vesh apo ndërton ka udhëtuar me naftë për të mbërritur te ti.

Dhe nafta ka një veçori teknike që e bën këtë krizë të ndryshme nga ato që kemi parë. Ajo nuk vjen nga çdo rafineri në të njëjtën masë. Rafineritë evropiane, të ndërtuara për një treg benzine, prodhojnë më pak naftë se ç'konsumon kontinenti — dhe prej dy dekadash, Evropa e importon diferencën. Kjo varësi nga importi, siç e vë në dukje një analizë e tregut global të energjisë, "është e gjithë historia".

Sepse kur bien furnizuesit nga të cilët varet Evropa, nuk ka rezervë vendase që ta zbusë goditjen.

Në vitin 2022, sipas Administratës Amerikane të Informacionit të Energjisë, Rusia furnizonte gjysmën e importeve evropiane të naftës. Pastaj erdhi embargoja e Bashkimit Evropian, në shkurt 2023, dhe brenda një viti ajo pjesë ra nën një për qind. Fuçitë ruse nuk u zhdukën — u drejtuan drejt Turqisë, Brazilit dhe Afrikës — dhe Evropa i zëvendësoi me naftë nga Shtetet e Bashkuara dhe nga Gjiri Persik.

Por kjo ishte prerja e parë vetëm në formën e saj të butë. Forma e ashpër erdhi këtë vit.

Ukraina, që prej muajsh, po e godet industrinë e rafinimit të Rusisë me dronë me rreze të gjatë. Në gusht arriti një rekord të luftës: njëzet e një rafineri të goditura brenda një muaji të vetëm — Omsk, Perm dhe Tyumen për herë të parë, Saratovi për të trembëdhjetën, Krasnodari për të njëmbëdhjetën, Syzrani tri herë. Sipas kompanisë së analizës së tregut Vortexa, në korrik dhe gusht u regjistruan gjithsej tridhjetë e dy sulme — afërsisht një çdo dy ditë. Rusia, sipas vlerësimeve të pavarura, ka humbur rreth një të katërtën e kapacitetit të saj rafinues gjatë gjysmës së parë të vitit. Më 2 shtator u dogj terminali i eksportit në Ust-Luga.

Dhe në korrik, Moska mori vendimin që e ndryshoi tregun botëror: ndaloi plotësisht eksportin e naftës, për t'i mbajtur të furnizuara pompat e veta. Në gusht, eksportet detare ruse të naftës ranë në 150 mijë fuçi në ditë — 610 mijë fuçi më pak se një vit më parë, dhe 81 për qind nën mesataren pesëvjeçare.

Rusia, dikur eksportuesi më i madh i naftës në botë, sot importon benzinë — në nivele rekord, rreth 125 mijë fuçi në ditë, një pjesë përmes transferimeve të fshehta anije-anije në Gjirin e Suezit, me sinjalet e navigimit të fikura.

Ky është kontributi rus në çmimin që paguan bota. Dhe ai është real.

![](https://storage.ghost.io/c/19/0e/190e10d4-787a-4e65-9ec9-4bf06947b4de/content/images/2026/09/IMG_3599.jpg)

Por këtu vjen pjesa që Uashingtoni nuk e thotë.

Kur Evropa humbi naftën ruse në vitin 2023, e zëvendësoi me naftë nga Gjiri. Jo rastësisht: pikërisht atëherë hynë në punë rafineritë gjigante të ndërtuara enkas për eksport — Al-Zour në Kuvajt, Duqm në Oman, Jazan dhe Yanbu në Arabinë Saudite, Ruwais në Emirate. Sipas të njëjtës administratë amerikane, ishin këto kapacitete të reja që "ndihmuan në furnizimin e vëllimeve shtesë të distilateve për Evropën".

Pastaj, në mars, Irani e mbylli Ngushticën e Hormuzit. Sipas vlerësimeve të cituara nga Kyiv Independent, lufta ka nxjerrë nga puna mbi njëzet për qind të kapacitetit rafinues të Lindjes së Mesme. Rafineria e Jazanit është e mbyllur që nga 27 korriku dhe u godit sërish më 7 shtator. Më 10 shtator, dronë të nisur nga Iraku goditën tubacionin Lindje-Perëndim që ushqen Yanbu-në — rrugën e vetme të naftës saudite që i shmanget Hormuzit. Dhe të njëjtën ditë, Houthit pushtuan ishullin Perim në ngushticën Bab el-Mandeb, portën jugore të Detit të Kuq.

Zëvendësuesi i Evropës për naftën ruse është prerë tani në të dyja skajet.

Vendosini të dyja prerjet njërën mbi tjetrën, dhe shfaqet arsyeja pse nafta theu rekordin ndërsa nafta bruto jo.

Nafta është karburanti të cilin Evropa e mori fillimisht nga Rusia, pastaj nga Gjiri. Dronët e Ukrainës ia morën burimin e parë. Lufta e Iranit ia mori të dytin. Asnjë produkt tjetër nuk i humbi të dy furnizuesit njëkohësisht.

Numri që e provon këtë quhet "crack spread" — marzhi i rafinimit, diferenca midis çmimit të një fuçie naftë bruto dhe çmimit të naftës që del prej saj. Në kohë normale ai është njëzet deri dyzet dollarë fuçia. Më 17 gusht, në Gjirin e Meksikës, ai kaloi për herë të parë në histori njëqind dollarë. Në Evropë, sipas agjencisë Argus, marzhi kaloi nëntëdhjetë dollarë më 29 korrik — rekord — me shtrëngimin më të madh pikërisht në Mesdhe, tregun nga i cili furnizohet edhe Shqipëria. Nafta evropiane është rritur rreth dyzet për qind që nga mesi i qershorit. Rezervat amerikane të distilateve janë trembëdhjetë për qind nën mesataren pesëvjeçare.

Me fjalë të tjera: rafineritë e gjejnë naftën bruto. Ajo që nuk gjejnë është kapaciteti për ta kthyer atë në naftë mjaftueshëm shpejt.

Dhe një analizë e firmës Stillwater Associates shpjegon pse kjo krizë nuk do të zgjidhet si ajo e vitit 2022\. Atëherë, kriza u kapërcye për tri arsye: fuçitë ruse u ridrejtuan, jo u humbën; hynë në punë 1,5 milionë fuçi kapacitet i ri — Al-Zour, Duqm, Dangote në Nigeri; dhe kërkesa ra. "Dy nga ato tri rrugëdalje nuk janë të disponueshme sot," shkruan firma. "Në vitin 2022 fuçitë ruse vazhdonin të prodhoheshin; thjesht gjenin blerës të rinj. Tani rafineritë e tyre po bombardohen, dhe vendi e ka ndaluar eksportin."

Për lexuesin që dëshiron të dijë se kur do ta ndiejë, ja radha.

Së pari, brenda ditësh: tarifat e anijeve cisternë dhe sigurimi i rrezikut të luftës. Çdo tanker që kalon pranë Bab el-Mandebit apo hyn në Mesdhe kushton më shumë për t'u siguruar, dhe ajo kosto hyn në çmim.

Së dyti, brenda javës: marzhi i rafinimit, që kemi parë tashmë mbi njëqind dollarë.

Së treti, brenda dy deri katër javësh: çmimi me shumicë, pastaj pompa. Në Shtetet e Bashkuara ky hap ka ndodhur tashmë. Në Evropë po ndodh.

Së katërti, brenda muajsh: transporti i mallrave, pastaj ushqimi. Në një kontinent që ngroh me naftë dhe korr me naftë, kjo është stina kur kërkesa rritet nga vetvetja — korrja në shtator, ngrohja nga tetori. Të dyja mbërrijnë mbi një treg që tashmë nuk ka rezervë.

Të dielën, në turneun e golfit në fushën e vet në Irlandë, presidenti amerikan u drejtua drejt kamerave: "Zoti Zelensky duhet të bëjë një gjë: duhet të ndalojë së goditur naftën në Rusi. Le të godasë objektiva — por jo naftën, sepse po shkakton mungesë nafte."

Të hënën në mëngjes, në Truth Social: "Ukraina ka rënë dakord të mos godasë objektivat energjetike ruse. Rusia ka rënë dakord të bëjë të njëjtën gjë! Rritja botërore e çmimit të naftës shkaktohet kryesisht nga lufta Rusi-Ukrainë, jo nga Irani."

Le ta testojmë këtë kërkesë me numrat më lart.

Nëse Ukraina do të ndalonte nesër, ndalimi rus i eksporteve nuk do të hiqej për muaj — rafineritë e dëmtuara duan kohë për t'u riparuar, dhe Moska ka thënë vetë se sulmet e saj mbi rrjetin elektrik ukrainas vazhdojnë. Prerja e Gjirit nuk do të lëvizte fare. Hormuzi do të mbetej i mbyllur, Jazani i djegur, Yanbu-ja e goditur. Kërkesa e Trumpit do të lehtësonte njërën nga dy prerjet, pjesërisht, ngadalë — dhe do t'i kushtonte Ukrainës armën e vetme që po funksionon.

Dhe fjalia "jo nga Irani" thuhet tri ditë pas sulmit mbi tubacionin saudit. Është e njëjta fjali që kërkon fushata e sanksioneve të sekretarit të Thesarit: administrata ka nevojë që lufta e saj të mos kushtojë asgjë, prandaj çmimi i ngarkohet luftës tjetër.

Sa për marrëveshjen vetë, mjafton një paragraf, sepse historinë e kemi treguar tashmë.

Kjo është hera e tretë brenda tetëmbëdhjetë muajsh që Trump njofton një armëpushim energjetik midis Rusisë dhe Ukrainës. Në mars 2025 u njoftua pas një telefonate me Putinin dhe u shpërbë brenda javësh. Në janar 2026, Zelensky e quajti "mundësi, jo marrëveshje". Të hënën, Kyiv Independent shkroi se Kievi nuk kishte dijeni për të, dhe Zelensky u përgjigj me kusht: nëse partnerët garantojnë se Rusia nuk do të godasë rrjetin elektrik ukrainas, Ukraina do të ndalojë. Katër ditë më parë, zëdhënësi i Kremlinit Peskov e kishte quajtur një armëpushim të tillë truk ukrainas për të mbrojtur "thembrën e Akilit" të Kievit — rrjetin e tij elektrik para dimrit.

Disa orë pas postimit të Trumpit, rafineria e Syzranit — për të katërtën herë që nga korriku — digjej.

Pompa e naftës, në çdo vend të botës — në Majami, në Roterdam, në Durrës — çmohet sot nga dy luftëra njëkohësisht. Dhe presidenti i vendit që nisi njërën prej tyre po i kërkon vendit që lufton tjetrën të ndalojë, që çmimi të mund t'i ngarkohet një lufte të vetme.

Nafta kushton aq sa kushton sepse askush nuk e ndaloi asnjërën.

E Vërteta — aty ku e vërteta gjithmonë fiton.