Beteja e Armagedonit. Çmenduria e Shekullit.

“PROCESI I SHPENGIMIT”: LUFTA QË U SHKRUA NË VITIN 2006, BAZAT QË PO BRAKTISEN, DHE NJERËZIT QË E PRESIN BETEJËN E FUNDIT NË IZRAEL

Në vitin 2006, pastori teksasian John Hagee botoi një libër të quajtur “Jerusalem Countdown”. Në të, ai përshkroi një skenar: një sulm amerikan ose izraelit mbi Iranin, që do të ndizte “një stuhi zjarri që do të shpërthente në të gjithë Lindjen e Mesme, duke e tërhequr botën drejt Armagedonit”.

Njëzet vjet më vonë, më 28 shkurt 2026, Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli e sulmuan Iranin. Udhëheqësi suprem iranian u vra ditën e parë. Ngushtica e Hormuzit u mbyll. Dhe stuhia që Hagee e kishte përshkruar në letër u bë realitet mbi Gjirin Persik.

Hagee nuk është një zë i margjinës. Ai themeloi organizatën “Të Krishterët e Bashkuar për Izraelin”, që pretendon tetë deri në dhjetë milionë anëtarë dhe që analistët e cilësojnë ndoshta më me ndikim në të djathtën amerikane sesa vetë AIPAC-u. Ambasadori aktual amerikan në Izrael, Mike Huckabee, e ndan të njëjtin interpretim të profecisë biblike; emërimin e tij e përshëndeti publikisht vajza e Hagee-t, që drejton krahun politik të organizatës. Kryetari i Dhomës së Përfaqësuesve, Mike Johnson, është mbështetës i saj.

Teologjia e Hagee-t është e thjeshtë dhe e thënë hapur. “Ora e Zotit lëviz vetëm kur populli hebre është në tokën e Izraelit,” ka predikuar ai, “dhe kur ata janë në tokë, ora fillon të tik-takojë.” Dhe: “Bibla profetizon se forca e Antikrishtit do të vijë kundër Jerusalemit… do të jetë beteja e Armagedonit.”

Por Hagee është amerikan. Ajo që e bën këtë histori të ndryshme është se, në Izrael, njerëz me pushtet real po flasin me të njëjtën gjuhë — dhe jo nga foltoret e kishave, por nga ministritë.

Bezalel Smotrich, ministri i Financave, që mban njëkohësisht një post të dytë në Ministrinë e Mbrojtjes me autoritet mbi Bregun Perëndimor, e ka quajtur luftën “procesi i shpengimit” dhe “pushtimi i tokës”. Ai ka thënë se Shteti i Izraelit “do të kthehet të qeveriset siç qeverisej në ditët e Mbretit David dhe Mbretit Solomon, sipas ligjit të Torës”.

David Zini, drejtori i Shin Betit — shërbimit të sigurisë së brendshme — që nga viti 2025, u ka thënë kolegëve, sipas relatimeve: “Të gjithë jemi mesianikë, si Ben-Gurioni dhe etërit themelues.”

Dhe Rabini Eliezer Kashtiel, në një akademi të së njëjtës rrymë, mëson se sa më e madhe të jetë shkatërrimi, aq më afër janë hapat e Mesisë.

Një studim akademik i botuar tri javë më parë mbi këtë rrymë, të cilën autori e quan “dominionizëm hebraik”, e përmbledh pasojën me një fjali që duhet mbajtur mend gjatë gjithë kësaj historie: meqë ata besojnë se lufta rajonale e çon përpara shpengimin, përshkallëzimi mirëpritet.

Ky është kuadri. Tani le të shohim se çfarë po ndodh në terren.

NATA E SHTATË VENDEVE

Të martën në mbrëmje, Garda Revolucionare iraniane njoftoi se kishte goditur me raketa balistike Kampin Titin — një bazë e Marinës amerikane në brigjet e Gjirit të Akabës, në Jordani — si hakmarrje për një sulm amerikan mbi qytetin Sirik, ku, sipas Teheranit, u godit një shtëpi gjatë një dasme dhe u vranë ose u plagosën rreth pesëdhjetë civilë, mes tyre fëmijë.

Garda pretendoi “një numër të madh” ushtarësh amerikanë të vrarë. Ushtria jordaneze tha se kishte kapur dhjetë nga trembëdhjetë raketat, dhe se të tjerat ranë në tokë të hapur. Një zyrtar amerikan i tha Al Jazeera-s se në Kampin Titin nuk pati as të lënduar, as dëme të rëndësishme. Edhe Tehran Times, gazeta e qeverisë iraniane, pranoi se “rrëfimet kundërthënëse e bëjnë të parakohshëm vlerësimin e dëmit fizik”.

Por rëndësia e asaj nate nuk qëndron te dëmi. Qëndron te harku.

Në të njëjtën natë, Irani goditi ose u përpoq të godiste bazën ajrore “Princi Hasan” në Jordani, bazën “Sheikh Isa” në Bahrein, bazat “Al Dhafra” dhe “Al Minhad” në Emirate, si dhe objektiva në Erbil dhe në Kuvajt. Nga Gjiri i Akabës deri në Gjirin Persik — mbi një mijë kilometra — brenda disa orësh.

Kjo është ajo që e bën Iranin të rrezikshëm: jo aftësia për të shkatërruar, por aftësia për të arritur kudo njëkohësisht.

RRËNOJAT

Sepse harku i asaj nate është vetëm episodi më i fundit i një gjashtëmujori që ka ndryshuar hartën ushtarake të rajonit.

Në ditët e para të luftës, raketat iraniane goditën selinë e Flotës së Pestë amerikane në Manama të Bahreinit — imazhet satelitore të Planet Labs tregojnë tymin që ngrihej nga baza më 1 mars. U godit baza “Al Udeid” në Katar, selia e përparuar e Komandës Qendrore amerikane. U goditën “Al Dhafra” në Emirate dhe objektet në Kuvajt. Sipas analizave ushtarake, trembëdhjetë baza amerikane në Lindjen e Mesme u bënë pothuajse të pabanueshme; Komanda Qendrore u detyrua të shpërndante mijëra ushtarë nëpër hotele, zyra të përkohshme dhe vende jashtë rajonit.

Rreth dyzet mijë ushtarë amerikanë ndodheshin në teatër kur lufta shpërtheu. Katër prej tyre u vranë në Jordani muajin e kaluar. Pentagoni e vlerëson koston e luftës në rreth tridhjetë e shtatë miliardë e gjysmë dollarë deri në fund të shtatorit — pa llogaritur rreth pesë miliardë të tjerë për rindërtimin e bazave.

Dhe ja detaji që tregon se Uashingtoni e dinte: sipas Wikipedia-s dhe raportimeve të kohës, Pentagoni i kishte zbrazur qetësisht disa baza edhe para se të fillonin sulmet, duke i cilësuar të pambrojtshme për shkak të afërsisë me raketat iraniane me rreze të shkurtër.

MAGAZINA

Këtu duhet një saktësim teknik, sepse është pika ku shumica e analizave gabon.

Bazat e Gjirit nuk e mbrojnë fizikisht Izraelin. Raketat që Irani hedh mbi Bahrein apo Katar janë armë me rreze më të shkurtër, nga një inventar tjetër nga ai i mijë deri një mijë e pesëqind raketave që Teherani mban për të arritur territorin izraelit. Kush thotë se shkatërrimi i bazave “hoqi mburojën mbi Tel Aviv” do të rrëzohej nga çdo analist ushtarak me një fjali.

Lidhja e vërtetë është më e thellë, dhe më e rëndë. Ajo quhet konsumim.

Sipas Institutit Mbretëror të Shërbimeve të Bashkuara në Londër (RUSI), forcat aleate shpenzuan njëmbëdhjetë mijë e dyqind e nëntëdhjetë e katër municione në gjashtëmbëdhjetë ditët e para të luftës, me kosto rreth njëzet e gjashtë miliardë dollarë. Instituti vlerësoi se tetëdhjetë e një përqind e rezervave të paraluftës të interceptorëve izraelitë “Arrow” ishin konsumuar tashmë brenda muajit të parë, dhe se ato do të “shpenzoheshin plotësisht deri në fund të marsit”. Shtetet e Bashkuara, sipas të njëjtit vlerësim, ishin rreth një muaj ose më pak larg shterimit të interceptorëve THAAD me ritmin e atëhershëm.

Çdo interceptor THAAD kushton rreth dymbëdhjetë milionë e shtatëqind mijë dollarë. Çdo “Arrow 3” rreth dy milionë. Prodhimi vjetor i THAAD-it nuk i kalon njëqind njësi. Ndërsa raketat iraniane kushtojnë një fraksion të kësaj shume.

Njëri nga autorët e raportit, nënkoloneli i Forcave Ajrore amerikane Jahara Matisek, e shpjegoi për AFP-në: “Pengesa nuk është vetëm paraja. Është fizika industriale — linja prodhimi që nuk shkallëzohen si një fabrikë iPhone-sh.” Dhe pasoja, me fjalët e tij: “Nga ana mbrojtëse, kjo do të thotë të thithësh më shumë raketa dhe dronë iranianë.”

Dhe pikërisht këtu bazat e Gjirit dhe qielli i Izraelit takohen. Sipas Jerusalem Post-it, gjysma e të gjitha interceptimeve që mbrojtën qiellin izraelit gjatë luftës së qershorit u kryen nga sistemi amerikan THAAD — nëntëdhjetë e dy interceptime, nga një rezervë e vlerësuar gjithsej gjashtëqind e tridhjetë e dy. I njëjti sistem mbron edhe bazat e Gjirit. Nga e njëjta rezervë e kufizuar.

Instituti amerikan Payne e tha me një fjali: “Shtetet aleate të Gjirit janë ato që ‘gjakosin’ pjesën më të madhe të municionit, por janë të fundit që marrin furnizim, për shkak të përparësisë që i jepet ushtrisë amerikane.”

Domethënë: çdo raketë që Irani hedh mbi Manama apo Al Udeid e detyron Amerikën të shpenzojë nga e njëjta magazinë që mbron Tel Avivin. Irani nuk po e shkatërron mburojën. Po e bën Izraelin dhe Amerikën ta paguajnë atë, derisa të mos munden më.

ÇFARË KALON

Sipas Institutit të Studimeve të Sigurisë Kombëtare të Universitetit të Tel Avivit, rreth treqind e tetëdhjetë raketa balistike iraniane kishin arritur territorin izraelit deri në fund të marsit. Norma e interceptimit ishte rreth nëntëdhjetë e dy për qind — një shifër e jashtëzakonshme. Por tetë për qind e një numri të madh është gjithashtu një numër i madh. Nga nëntëmbëdhjetë civilët e vrarë në Izrael që nga fillimi i luftës, më shumë se gjysma vdiqën kur raketat iraniane depërtuan.

Dhe Irani, sipas të njëjtit institut, ende mban midis një mijë e një mijë e pesëqind raketa të afta për të arritur Izraelin.

Ndershmëria kërkon të thuhet edhe ana tjetër. Ushtria izraelite i ka mohuar raportimet për mungesë interceptorësh, duke deklaruar se është “e përgatitur për luftime të zgjatura”. Industria izraelite e mbrojtjes pohon se mund të prodhojë interceptorë më shpejt sesa Irani prodhon raketa balistike, dhe në dhjetor 2025 nënshkroi një kontratë prej miliardash shekelësh për zgjerimin e prodhimit të “Arrow 3”. Dhe Times of Israel vëren se raportime pothuajse identike për shterim u shfaqën edhe në luftën e qershorit 2025, dhe u mohuan edhe atëherë. Vetë RUSI thekson se shifrat e rezervave janë të klasifikuara, dhe vlerësimet e tij janë “vlerësime të informuara, jo matje përfundimtare”.

Por mbetet një fakt që askush nuk e mohon: interceptorët janë të fundmë, prodhimi i tyre zgjat vite, dhe Irani i ka ende raketat.

LËVIZJA DREJT PERËNDIMIT

Dhe këtu vjen zhvillimi që e ndryshon gjithë hartën.

Sipas Washington Post-it, duke cituar tetë burime, Departamenti amerikan i Mbrojtjes po shqyrton tërheqjen e trupave nga Gjiri Persik pas dëmeve të pësuara. Lufta, thuhet në raport, ka krijuar “një mundësi që vjen një herë në një brez” për të rishikuar nëse bazat në Gjir duhen mbajtur fare — dhe Pentagoni po shqyrton madje të mos i rindërtojë bazat e dëmtuara ashtu siç ishin.

Wall Street Journal-i raportoi në qershor se Uashingtoni po shqyrton reduktimin e pranisë në Kuvajt dhe në Arabinë Saudite — dhe se, sipas dy zyrtarëve, disa baza mund të zhvendosen në Izrael.

Dhe destinacioni po emërtohet hapur, nga njerëzit që do ta komandonin.

Admirali Bradley Cooper, komandanti aktual i Komandës Qendrore, mbështet diskutimet për zhvendosjen e forcave drejt perëndimit.

Gjenerali Frank McKenzie, ish-komandant i së njëjtës komandë: “Askush në mendje të shëndoshë nuk do ta vendoste kurrë selinë e përparuar të Komandës Qendrore njëqind milje larg Iranit — e megjithatë atje është.” Dhe: “Duhet të shohim nga perëndimi. Duhet të shohim vendosjen e bazave në Izrael.”

Instituti amerikan JINSA, në një raport të korrikut, është konkret: një prani e përhershme amerikane në bazën ajrore “Ovda” në Izrael, dhe një destrojer me raketa të drejtuara i stacionuar përgjithmonë në Haifa. Prania e luftës në Ovda, rekomandon raporti, duhet shndërruar në bazë të përhershme, duke shfrytëzuar pistat dhe strehët e forcuara që janë ndërtuar tashmë sipas standardeve amerikane.

Dhe Izraeli e ka përgatitur ofertën. Kanali 12 izraelit raportoi më 30 mars se autoritetet e mbrojtjes po hartonin një propozim për ngritjen e bazave të përhershme amerikane në territorin izraelit, duke i centralizuar asetet amerikane nga i gjithë rajoni.

Times of Israel e ka vlerësuar vetë: një zhvendosje e tillë “me shumë gjasë do të shihej si një arritje e madhe nga Irani”.

PËRQENDRIMI

Për dekada, arkitektura e sigurisë së Lindjes së Mesme mbështetej mbi një parim: shpërndarja. Forcat amerikane ishin të vendosura në gjashtë-shtatë vende arabe, larg Izraelit, dhe kjo e mbante Izraelin dhe Amerikën si dy objektiva të ndarë. Një sulm ndaj njërit nuk ishte domosdoshmërisht sulm ndaj tjetrit.

Propozimi që sot ndodhet mbi tavolinë e prish këtë parim. Ai i sjell forcat amerikane brenda të njëjtit vend që Irani e konsideron objektivin e vet kryesor, nën të njëjtën mbrojtje ajrore, të ushqyer nga e njëjta magazinë interceptorësh që po zbrazet.

Vetë planifikuesit e pranojnë. Një analizë e propozimit izraelit e thotë hapur: ai “në mënyrë të nënkuptuar pranon një rrezik më të lartë përqendrimi në këmbim të koordinimit të përmirësuar”.

Me fjalë të tjera: dy ushtri, një vend, një objektiv.

ARMËT NGA GJERMANIA

Ndërkohë, në Evropë, po ndodh diçka që lexuesi duhet ta vendosë pranë gjithë sa u tha.

Në gjashtëmujorin e parë të vitit 2026, qeveria gjermane miratoi eksporte ushtarake për Izraelin në vlerë prej gati tetëqind milionë eurosh — sipas përgjigjes së Ministrisë së Ekonomisë ndaj një pyetjeje parlamentare të Partisë së Majtë, të raportuar nga Der Spiegel. Kjo është katër herë më shumë se e gjithë vlera e miratuar gjatë vitit 2025.

Rritja erdhi pasi kancelari Friedrich Merz hoqi më 24 nëntor 2025 kufizimet e pjesshme që vetë i kishte vendosur më 8 gusht, kur Izraeli vendosi të zgjeronte operacionet në Gaza. Kufizimet zgjatën tre muaj e gjysmë.

Rreth gjashtëdhjetë e shtatë për qind e vlerës së tremujorit të dytë i takon një projekti të vetëm: nëndetëses “INS Drakon”, e ndërtuar nga ThyssenKrupp Marine Systems në Kiel — e gjashta dhe e fundit e një serie prej gjashtë nëndetësesh të ndërtuara për Izraelin, gjashtëdhjetë e tetë metra e gjatë, me dhjetë tuba torpedosh. Pjesa tjetër e miratimeve përfshin projekte të përbashkëta gjermano-izraelite, armë të lehta, municione, eksplozivë dhe dronë.

Ndershmëria kërkon përmasat: në të njëjtin gjashtëmujor Gjermania miratoi eksporte armësh në vlerë prej trembëdhjetë miliardë e tetëqind e shtatëdhjetë milionë eurosh gjithsej — një rekord historik — nga të cilat rreth dy miliardë e gjysmë për Ukrainën. Izraeli përbën rreth gjashtë për qind. Dhe nëndetësja është produkt i një programi dekadash, jo i furnizimit të luftës aktuale.

Por Lea Reisner, zëdhënësja e Partisë së Majtë për marrëdhëniet ndërkombëtare, e quajti “standard të dyfishtë pa kufi”: Berlini dënon deklaratat e ministrit Ben-Gvir kundër civilëve të Gazës, dhe njëkohësisht i shton mbështetjen ushtarake.

KTHIMI TE PROFECIA

Dhe kështu kthehemi te libri i vitit 2006.

Vendosini të gjitha pjesët në një rresht. Bazat amerikane në Gjir të goditura dhe pjesërisht të braktisura. Interceptorët që mbrojnë Izraelin të konsumuar deri në tetëdhjetë për qind brenda një muaji. Forcat amerikane që po planifikohen të zhvendosen brenda Izraelit, nën të njëjtën mbrojtje. Armë gjermane që rrjedhin me ritëm katërfish. Dhe në Teheran, ende një mijë deri një mijë e pesëqind raketa që mund të arrijnë Tel Avivin.

Dhe pastaj vendosni pranë tyre fjalët e njerëzve që mbajnë pushtet. Ministri i Financave të Izraelit që e quan luftën “procesi i shpengimit”. Drejtori i Shin Betit që thotë “të gjithë jemi mesianikë”. Ambasadori amerikan në Jerusalem që beson se kontrolli i plotë hebre mbi qytetin është kusht për kthimin e Mesisë. Pastori me dhjetë milionë ndjekës që e shkroi këtë luftë njëzet vjet para se të ndodhte, dhe që e quan betejën e ardhshme për Jerusalemin “Armagedon”.

Duhet thënë me kujdes çfarë nuk pohojmë. Nuk pohojmë se dikush e ka planifikuar apokalipsin. Besimi nuk është politikë, dhe një ministër mesianik nuk është një komplot. Duhet thënë gjithashtu se rryma që flet kështu është pakicë brenda vetë traditës së vet: Rabinati Kryesor i Izraelit dhe qendrat kryesore të sionizmit fetar e refuzojnë hyrjen e hebrenjve në Malin e Tempullit, dhe studiuesit e quajnë aktivizmin e Ben-Gvirit “herezi nacionaliste”. Partitë e Smotrichit dhe të Ben-Gvirit po bien në sondazhe para zgjedhjeve të vjeshtës. Dhe mbështetja për Izraelin mes ungjillorëve amerikanë nën tridhjetë vjeç ka rënë nga gjashtëdhjetë e nëntë në tridhjetë e tre për qind brenda tre vjetësh.

Këto janë lëvizje në ngjitje me baza në rënie — që është, në vetvete, një lloj tjetër rreziku.

Dhe duhet thënë edhe një gjë e fundit, sepse pa të kjo histori do të ishte e pandershme: në teologjinë e Hagee-t, hebrenjtë janë instrument, jo përfitues. Sipas formulimit mbizotërues, në fund ata duhet të konvertohen ose të dënohen. Në vitin 2008, John McCain e refuzoi mbështetjen e Hagee-t pasi ky kishte predikuar se Holokausti ishte pjesë e planit të Zotit. Aleanca midis ungjillorëve amerikanë dhe të djathtës izraelite është ndërtuar mbi një përfundim që të dyja palët e lexojnë ndryshe.

Por ja ku qëndron ajo që mund të thuhet, dhe që duhet thënë.

Njerëzit që planifikojnë zhvendosjen e forcave amerikane në Izrael shkruajnë në raportet e tyre për “rrezik përqendrimi”. Njerëzit që ushqejnë koalicionin politik pas atyre planeve shkruajnë në predikimet e tyre për “Armagedon”. Njerëzit që drejtojnë ministritë izraelite shkruajnë për “shpengim” dhe për “hapat e Mesisë”.

Të gjithë po përshkruajnë të njëjtën copë toke.

Dhe të gjithë, secili me fjalorin e vet, po thonë se aty do të vendoset diçka përfundimtare.

E Vërteta — aty ku e vërteta gjithmonë fiton.