Qarku i mbyllur: Bekim Sejdiu, KIPRED dhe Soros

QARKU I MBYLLUR: KUSH E NDËRTOI KLASËN QË SOT PROPOZON PRESIDENTIN E KOSOVËS

Më 31 gusht 2026, Lëvizja Vetëvendosje dhe Lidhja Demokratike e Kosovës njoftuan emrin e dakorduar për President të Republikës: Bekim Sejdiu, profesor i së drejtës ndërkombëtare, ish-ambasador, ish-gjyqtar i Gjykatës Kushtetuese.

Në të njëjtën ditë, në faqen zyrtare të Institutit Kosovar për Kërkime dhe Zhvillime të Politikave — KIPRED — emri i tij vazhdonte të figuronte në rubrikën “Për ne”, me titullin: Bashkëpunëtor i Lartë Hulumtues.

Jo si ish-anëtar. Si anëtar aktual.

Dhe në faqen e donatorëve të po atij instituti, mes rreth dyzet emrave, figuron ky: “Fondacioni i Kosovës për Shoqëri të Hapur (SOROS)”.

Ky shkrim nuk ka të bëjë me një komplot. Ai ka të bëjë me diçka më prozaike dhe, ndoshta, më të rëndë: me një qark të mbyllur njerëzish, institucionesh dhe parash të huaja, brenda të cilit është formuar pjesa më e madhe e klasës qeverisëse të Kosovës — dhe nga i cili sot del edhe kandidati për kreun e shtetit.

KU NIS RRETHI

Historia nis në vitin 1999, disa muaj pas luftës, kur Kosova ishte një protektorat ndërkombëtar pa institucione të vetat dhe kur çdo gjë — shkollat, mediat, hulumtimi, shoqëria civile — ndërtohej me para të huaja.

Në atë vit, Fondacioni Kosovar për Shoqëri Civile (KCSF) mori drejtues ekzekutiv një burrë të quajtur Lulzim Peci. Ai e drejtoi atë fondacion nga viti 1999 deri në vitin 2003. Para kësaj, sipas biografisë së tij zyrtare, ai kishte qenë hulumtues në Qendrën Kosovare për Studime Ndërkombëtare, brenda ekipit të politikës së jashtme të presidentit Ibrahim Rugova, në vitet 1995-1998.

Dhe nga viti 2000 deri në vitin 2002, drejtor programi në atë të njëjtin fondacion ishte Bekim Sejdiu.

Domethënë: kandidati i sotëm për President punoi dy vjet nën drejtimin e Lulzim Pecit.

Në shkurt të vitit 2002, të dy u larguan dhe themeluan diçka të re. KIPRED-i — instituti i parë i mendimit i themeluar në Kosovën e pasluftës. Peci figuron në dokumentet e vetë institutit si “themeluesi kryesor dhe drejtori ekzekutiv”. Sejdiu ishte pjesë e grupit themelues dhe anëtar i Këshillit të Hulumtuesve Profesionalë nga viti 2002 deri në 2008.

Njëzet e katër vjet më vonë, njëri prej tyre e drejton ende institutin. Tjetri është ende bashkëpunëtor i lartë hulumtues aty — dhe kandidat për President.

PARATË

Kush e ka financuar këtë institut? Përgjigjen e jep vetë KIPRED-i, në faqen e vet të donatorëve, dhe ajo meriton të lexohet e plotë, sepse aty qëndron edhe forca edhe kufiri i kësaj historie.

Në atë listë ndodhen: Zyra e Bashkimit Evropian në Kosovë. Ambasada Mbretërore Norvegjeze. Qendra Ndërkombëtare Olof Palme. Agjencia Zvicerane për Zhvillim dhe Bashkëpunim. Ambasada Britanike në Prishtinë. British Council. Departamenti Britanik për Zhvillim Ndërkombëtar. Qeveria e Mbretërisë së Bashkuar. Ambasada Franceze. Departamenti i Shtetit i Shteteve të Bashkuara. OSBE-ja. UNDP-ja. Agjencia Suedeze për Bashkëpunim Ndërkombëtar. Freedom House. IREX. Iniciativa e Sundimit të Ligjit e Odës Amerikane të Avokatisë. Qendra e Gjenevës për Kontrollin Demokratik të Forcave të Armatosura. Fondi Marshall. CARE International. Fondacioni Rockefeller Brothers. Balkan Trust for Democracy. Friedrich Ebert Stiftung.

Dhe: KFOS. Dhe, veçmas, “Fondacioni i Kosovës për Shoqëri të Hapur (SOROS)”.

Dhe gjithashtu — Fondacioni Kosovar për Shoqëri Civile, KCSF. Domethënë: organizata ku Sejdiu punoi si drejtor programi financon institutin që ai bashkëthemeloi.

Rreth dyzet donatorë. Dhe pranë asnjërit prej tyre nuk ka asnjë shifër. As shumë, as vite, as projekte. Për një institut, misioni i deklaruar i të cilit është “hulumtimi i pavarur dhe jopartiak”, mungesa e plotë e shifrave është në vetvete një gjetje.

BURRI QË DREJTONTE TË DYJA

Dhe këtu rrethi mbyllet për herë të parë.

Sipas biografisë së tij në faqen zyrtare të KIPRED-it, Lulzim Peci ka mbajtur, mes detyrave të tjera, edhe pozitën e Kryetarit të Bordit të Drejtorëve të Fondacionit të Kosovës për Shoqëri të Hapur — KFOS.

Pra: themeluesi kryesor dhe drejtori i institutit që financohet nga fondacioni Soros ka kryesuar vetë bordin e atij fondacioni.

Kjo nuk është një akuzë. Është një fakt i publikuar nga vetë institucionet në fjalë, në faqet e tyre zyrtare, dhe askush nuk e ka fshehur. Por është një fakt që tregon se sa i vogël dhe sa i mbyllur është ky qark.

Për të kuptuar peshën e parasë në fjalë: drejtori ekzekutiv i KFOS-it, Luan Shllaku, ka deklaruar publikisht se Fondacionet për Shoqëri të Hapur kanë shpenzuar rreth shtatëdhjetë e tre milionë dollarë në Kosovë gjatë tridhjetë viteve. Fondacioni Soros ka qenë i pranishëm në Kosovë që nga viti 1991, si pjesë e Fondacionit Soros për Jugosllavinë, me zyrë në Prishtinë që nga viti 1993 — në kohën kur shqiptarët ishin të përjashtuar nga sektori publik dhe kur ai fondacion financonte shkollat paralele dhe botimin e librave shqip.

Kjo është pjesa që rrallë përmendet nga ata që sot e përdorin fjalën “Soros” si sharje: në vitet ’90, kur askush tjetër nuk e bënte, ato para financuan arsimin shqip në Kosovë.

DERA QË ROTULLOHET

Por qarku nuk ndalet te dy burra dhe një institut.

Bekim Sejdiu doli nga shoqëria civile dhe hyri në diplomaci: ambasador i Kosovës në Turqi nga viti 2008 deri në 2012, Konsull i Përgjithshëm në Nju-Jork nga 2012 deri në 2014. Pastaj hyri në drejtësi: në prill të vitit 2015 u emërua gjyqtar i Gjykatës Kushtetuese nga presidentja e atëhershme Atifete Jahjaga. Ai dha dorëheqje në vitin 2021 dhe u kthye në akademi.

Shefi i kabinetit të presidentes Jahjaga, në atë periudhë, ishte Ilir Deda — i cili sot figuron gjithashtu në faqen e KIPRED-it, dhe i cili më parë e ka drejtuar vetë institutin.

Mentor Agani, senior hulumtues i KIPRED-it, ka qenë më parë Kryetar i Bordit të Drejtorëve të po atij instituti dhe është ligjërues në Universitetin e Prishtinës.

Dhe në bordin e KFOS-it ndodhet Donika Emini, e cila, sipas biografisë së saj në faqen e fondacionit, u kthye në Kosovë si përfituese e programit “OSI Think Tank Young Professional Development Program” — një program i Institutit Shoqëria e Hapur — i vendosur pranë Qendrës Kosovare për Studime të Sigurisë.

Shoqëri civile, institut, ambasadë, gjykatë kushtetuese, presidencë. Të njëjtët emra, që lëvizin nëpër të njëjtat dyer, të financuar nga të njëjtët donatorë.

KONTRATA

Dhe pastaj ka edhe një hallkë të fundit, shumë më e freskët.

Në prill të vitit 2026 — katër muaj para se emri i tij të propozohej për President — kompania “Legalis SSM L.L.C” u shpërblye me një kontratë nga Ministria e Drejtësisë për “Opinion Profesional dhe Kornizë Kushtetuese e Ligjore për Investime të Huaja”. Vlera: njëzet e tre mijë euro.

Në regjistrin e pasurisë, Bekim Sejdiu ka deklaruar tridhjetë e pesë për qind të aksioneve në atë kompani. Ortakët e tij janë Artan Murati — ish-Shef i Kabinetit të ish-presidentes Vjosa Osmani — dhe Yll Sadiku.

Dhe Sejdiu figuron si nënshkrues i vetë kontratës.

Katër muaj më vonë, qeveria e së njëjtës shumicë politike e propozoi për kreun e shtetit.

ÇFARË NUK POHOJMË

Këtu duhet të jemi absolutisht të qartë, sepse pikërisht qartësia e bën këtë tregim të pakundërshtueshëm.

Nuk ka asnjë dëshmi që George Soros, Fondacionet për Shoqëri të Hapur apo KFOS-i t’i kenë paguar ndonjëherë ndonjë shumë Bekim Sejdiut personalisht. Ai nuk ka mbajtur asnjë pozitë në KFOS. Nuk ka asnjë dëshmi që dikush jashtë Kosovës t’i ketë dhënë udhëzime, as që kandidatura e tij të jetë vendosur diku tjetër përveçse në takimet mes Albin Kurtit dhe Lumir Abdixhikut.

Dhe lista e donatorëve që cituam më lart e tregon edhe anën tjetër me po aq forcë: i njëjti institut financohet nga Departamenti i Shtetit i SHBA-së, nga qeveria britanike, nga Bashkimi Evropian, nga Norvegjia, Suedia, Zvicra dhe Franca. Kush e quan KIPRED-in “institut i Sorosit” duhet ta shpjegojë pse e heq Uashingtonin dhe Londrën nga e njëjta faqe.

Historia nuk është, pra, se një i huaj kontrollon një kandidat. Historia është forma e vetë qarkut.

DONATORI QË U TËRHOQ

Dhe ky qark tani po lëkundet, sepse financuesi i tij më i madh iku.

Me urdhrin ekzekutiv të 27 janarit 2025, administrata amerikane pezulloi të gjitha projektet e USAID-it dhe të Departamentit të Shtetit. Deri në mars ishin ndërprerë tetëdhjetë e gjashtë për qind e granteve të USAID-it dhe dyzet e një për qind e atyre të Departamentit të Shtetit — rreth tetëdhjetë miliardë e gjysmë dollarë. Në kategorinë e demokracisë, të drejtave të njeriut dhe qeverisjes, u anuluan nëntëdhjetë e shtatë për qind e projekteve. USAID-i pushoi së funksionuari më 1 korrik 2025.

Nga viti 2020 deri në fund të 2024, Shtetet e Bashkuara kishin investuar një miliard e shtatëqind milionë dollarë në gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor, Kosovën përfshirë.

Domethënë: klasa e ekspertëve që qeveris sot Kosovën u ndërtua me para të huaja, dhe financuesi më i madh i saj sapo u tërhoq. Ajo që mbetet është një qark edhe më i vogël, edhe më i varur nga donatorët e mbetur — dhe pa asnjë shifër të publikuar për asnjërin prej tyre.

QARKU

Mblidheni gjithçka dhe shihni formën.

Një burrë drejton një fondacion të shoqërisë civile. Punonjësi i tij i programit dhe ai themelojnë bashkë institutin e parë të mendimit të vendit. Instituti financohet nga rreth dyzet donatorë të huaj, mes tyre fondacioni Soros — bordin e të cilit e kryeson vetë themeluesi i institutit. Punonjësi bëhet ambasador, pastaj konsull i përgjithshëm, pastaj gjyqtar kushtetues, i emëruar nga një presidente shefi i kabinetit të së cilës punon në të njëjtin institut. Kompania e tij merr një kontratë nga qeveria katër muaj para se e njëjta qeveri ta propozojë për President. Dhe gjatë gjithë kësaj kohe, ai mbetet i listuar si bashkëpunëtor i lartë hulumtues i institutit.

Askush nuk ka thyer asnjë ligj që dimë ne. Askush nuk ka fshehur asgjë — të gjitha këto të dhëna janë të publikuara në faqet zyrtare të vetë institucioneve.

Por një shtet ku e njëjta duzinë njerëzish lëvizin nëpër shoqërinë civile, diplomacinë, gjykatën kushtetuese dhe presidencën, të financuar nga donatorë të huaj që nuk publikojnë asnjë shifër, nuk është një shtet me institucione të forta. Është një qark.

Dhe qarqet, kur mbyllen mjaftueshëm gjatë, pushojnë së pyeturi se kush qëndron jashtë tyre.

E Vërteta — aty ku e vërteta gjithmonë fiton.