Kosova stërvitet për një garanci që nuk e ka

Nga 21 shtatori deri më 2 tetor, automjete ushtarake dalin nga bazat e Forcës së Sigurisë së Kosovës dhe marrin rrugën për në Drenas, Obiliq, Fushë Kosovë dhe Prishtinë. Ministria e Mbrojtjes u ka kërkuar qytetarëve mirëkuptim. Krahas ushtarëve të FSK-së dhe policëve të Kosovës marshojnë forca amerikane, kroate dhe shqiptare. Ushtrimi quhet “Valor Shield 2026”. Ministri i Mbrojtjes, Ejup Maqedonci, thotë se ushtrime të këtij lloji “ndihmojnë në forcimin e sigurisë së vendit, zgjerojnë kapacitetet mbrojtëse dhe thellojnë bashkëpunimin me partnerët dhe aleatët”.

Fjalia është e saktë. Por ajo nuk thotë atë që ushtrimi tregon.

Kosova po hyn në një periudhë ku e vetmja garanci e jashtme që ka po shkurtohet me një të tretën; ku aleanca që do ta zëvendësonte atë garanci e ka shkruar mbylljen e derës në strategjinë amerikane; dhe ku vëmendja amerikane, që për njëzet e shtatë vjet zuri vendin e të dyjave, është tërhequr — zyrtarisht, me një pezullim, dhe jozyrtarisht, përmes një të dërguari që kërkon largimin e qeverisë.

Valor Shield nuk është një pakt që stërvitet. Është ajo që bën një vend kur nuk arrin të marrë një garanci: ndërton kapacitete, ndërton marrëdhënie dhe shpreson se ato do ta zëvendësojnë premtimin që askush nuk ia bën.

Provat janë në dokumente.

Harta dhe deklarata

Fillojmë nga harta. Katër komunat ku zhvillohet ushtrimi janë të gjitha në Kosovën qendrore. Asnjëra nuk është në veri. Nuk ka Mitrovicë, nuk ka Zveçan, nuk ka Leposaviq, nuk ka Zubin Potok. Dikush e zgjodhi atë hartë. Një ushtrim me trupa amerikane, kroate dhe shqiptare nëpër veriun e Kosovës këtë dyjavësh do të ishte provokim; i njëjti ushtrim rreth Prishtinës dhe Drenasit është demonstrim që ndalet një hap para tij.

Dhe ai hap ka rëndësi, sepse më 10 gusht KFOR-i njoftoi se po fillonte tranzicionin gradual të pranisë së vet të përhershme në urën kryesore të Ibrit në Mitrovicë, me integrimin e Policisë së Kosovës në strukturën e sigurisë. Aleksandar Vuçiq tha se kjo “nuk duhet lejuar” dhe se e kishte ngritur çështjen me shefin e Shtabit të Përgjithshëm të Serbisë. Komandanti i KFOR-it, gjenerali Özkan Ulutaş, i tha Listës Serbe se procesi është “në fazë fillestare” dhe “mund të kthehet mbrapsht”. Ura mbetet e mbyllur për automjete.

Ushtrimi dhe ura nuk janë të lidhura zyrtarisht. Në Beograd do të lidhen, dhe me arsye: i dyti tregon kush do ta mbante tokën që i pari dorëzon.

Pas hartës vjen dokumenti. Më 18 mars 2025, në Tiranë, ministrat e mbrojtjes të Kosovës, Shqipërisë dhe Kroacisë — Ejup Maqedonci, Pirro Vengu dhe Ivan Anushiq — nënshkruan një deklaratë të përbashkët për bashkëpunim në mbrojtje. Shefi i Shtabit të Përgjithshëm të Shqipërisë, Arben Kingji, tha se ajo nënkupton “jo vetëm ushtrime të përbashkëta, por edhe shkëmbim përvojash dhe koordinim më të thellë operacional”. Vuçiq tha se ishte “e drejtuar kundër Serbisë” dhe se shkelte marrëveshjen nënrajonale të kontrollit të armëve të vitit 1996 dhe Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit. Disa media e quajtën “aleancë ushtarake trepalëshe”.

Nuk është. Dhe këtë e thotë vetë dokumenti.

Deklarata ka katër angazhime: zhvillim kapacitetesh, arsim dhe trajnim, kundërvënie ndaj kërcënimeve hibride, dhe mbështetje për integrimin euroatlantik të Kosovës. Nuk ka asnjë klauzolë mbrojtjeje të ndërsjellë. Nuk ka asnjë detyrim për të ardhur në ndihmë nëse njëra palë sulmohet. Dhe fjalia e saj e fundit thotë, fjalë për fjalë, se ajo “nuk krijon asnjë detyrim të ri juridik ndërkombëtar ose ndërqeveritar midis shteteve”.

Kjo nuk është kritikë ndaj deklaratës. Është përshkrim i saj. Tri vende nënshkruan një kornizë bashkëpunimi dhe e thanë hapur se nuk është garanci. Pyetja që mbetet është pse Kosova ka nevojë të shpresojë se një kornizë bashkëpunimi do të mjaftojë.

Garancia që po tkurret dhe dera që u mbyll

Sepse garancia e vërtetë e Kosovës nuk është një deklaratë. Është KFOR-i, i vendosur nën Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit të vitit 1999, dhe ai po shkurtohet.

Sipas tabelës zyrtare të NATO-s për qershorin 2026, KFOR-i ka 4,739 trupa nga 31 vende. Më 12 qershor, NATO njoftoi “një rregullim gradual të pozicionimit të KFOR-it gjatë vitit të ardhshëm”. Më 18 qershor, sekretari i përgjithshëm Mark Rutte e tha me shifra: “është marrë vendimi për t’u kthyer në nivelet e para vitit 2023… tani është rreth 4,700 dhe nivelet e para 2023-shit do të thonë se KFOR-i do të jetë ende në një madhësi të konsiderueshme, midis 3,000 dhe 3,500”.

Një e treta e garancisë. Gradualisht, sipas NATO-s, dhe “plotësisht e kthyeshme” nëse situata e sigurisë e kërkon. Pa datë përfundimi.

Këtu duhet korrigjuar një bindje e përhapur. Shtylla e KFOR-it nuk janë amerikanët. Kontribuuesi më i madh është Italia, me 984 trupa. Shtetet e Bashkuara kanë 590. Turqia 420, Hungaria 410, Gjermania 293, Polonia 247. Kroacia ka 152 dhe Shqipëria 123. Sikur çdo ushtar amerikan të largohej nesër, italianët, turqit dhe hungarezët do të ishin ende aty. Italia, në fakt, e ka kundërshtuar shkurtimin, duke e quajtur misionin thëlbësor për stabilitetin e Ballkanit.

Kjo ka rëndësi për atë që vjen më pas, sepse historia e Kosovës nuk është se Amerika po e lë KFOR-in. Është se dera drejt aleancës që do ta zëvendësonte KFOR-in është e mbyllur, dhe se Amerika e ka shkruar këtë mbyllje në doktrinën e vet.

Katër anëtare të NATO-s nuk e njohin Kosovën: Greqia, Rumania, Sllovakia dhe Spanja. Anëtarësimi kërkon unanimitet. Kërkesa e Kosovës për Partneritetin për Paqe pret që nga viti 2012. Nuk ka Plan Veprimi për Anëtarësim. Nuk ka pasur kurrë aplikim formal. Lëvizja e vetme në vitet 2025–2026 është një rezolutë jodetyruese në Kongresin amerikan, e paraqitur në prill nga tre deputetë, që u kërkon katër vendeve mosnjohëse ta rishikojnë qëndrimin. Nuk ka kaluar.

Dhe pastaj vjen fjalia. Strategjia e Sigurisë Kombëtare e Shteteve të Bashkuara, e publikuar në dhjetor 2025, rendit shtatë prioritete për politikën amerikane në Evropë. Njëri prej tyre është: “T’i jepet fund perceptimit, dhe të parandalohet realiteti, i NATO-s si një aleancë që zgjerohet përgjithmonë.”

Dera ishte e bllokuar nga katër kryeqytete. Uashingtoni tani e ka shkruar bllokimin në strategji.

Ku qëndron Evropa në Uashington

Ai dokument meriton të lexohet i tëri, sepse ai e përcakton se çfarë është Evropa për Amerikën sot, dhe Kosova nuk është askund brenda tij.

Strategjia i rendit rajonet e botës sipas rëndësisë: Hemisfera Perëndimore e para, Azia e dyta, Evropa e treta. Kapitulli për Evropën titullohet “Promovimi i Madhështisë Evropiane” dhe e përkufizon interesin amerikan me një fjali: “Duam t’i mbështesim aleatët tanë në ruajtjen e lirisë dhe sigurisë së Evropës, ndërsa rikthejmë vetëbesimin qytetërimor dhe identitetin perëndimor të Evropës.” Për aleancën: “Ditët kur Shtetet e Bashkuara e mbanin mbi supe të gjithë rendin botëror si Atlasi kanë marrë fund.”

Strategjia e Mbrojtjes Kombëtare, e nënshkruar nga sekretari Pete Hegseth më 23 janar 2026, është më e drejtpërdrejtë: “megjithëse Evropa mbetet e rëndësishme, ajo ka një pjesë më të vogël dhe në rënie të fuqisë ekonomike globale. Rrjedh se, megjithëse jemi dhe do të mbetemi të angazhuar në Evropë, duhet — dhe do — t’i japim përparësi mbrojtjes së territorit amerikan dhe frenimit të Kinës.” Për Rusinë: “Moska nuk është në pozitë të synojë hegjemoninë evropiane.” Aleatët, thotë dokumenti, do të udhëheqin “me mbështetje kritike, por më të kufizuar, nga Shtetet e Bashkuara”.

Fjalët “Ballkan”, “Kosovë”, “Serbi”, “Bosnjë” dhe “KFOR” nuk shfaqen askund në Strategjinë e Mbrojtjes. Asnjë herë. Në Strategjinë e Sigurisë, Kosova përmendet vetëm në letrën hyrëse të presidentit, ku “Kosova dhe Serbia” renditen ndër tetë konflikte që ai pretendon se i “zgjidhi” brenda tetë muajsh. Nuk ekziston asnjë marrëveshje e vitit 2025 mes Kosovës dhe Serbisë; pretendimi i referohet dokumenteve të shtatorit 2020.

Arkitekti i kësaj doktrine është Elbridge Colby, nënsekretar i mbrojtjes për politikat, i cili e shkroi atë para se të merrte postin. Në Bruksel, më 12 shkurt 2026 — Hegseth dhe Rubio nuk morën pjesë në takimin e ministrave të mbrojtjes; Colby përfaqësoi Shtetet e Bashkuara — ai tha: “Evropa duhet të marrë përgjegjësinë parësore për mbrojtjen e vet konvencionale. Rrjedh se Evropa duhet të vendosë pjesën mbizotëruese të forcave të nevojshme për të frenuar dhe, nëse është e nevojshme, për të mposhtur agresionin konvencional në Evropë.” Shtetet e Bashkuara do të vazhdojnë të ofrojnë “frenimin bërthamor të zgjeruar” dhe kapacitete konvencionale “në mënyrë më të kufizuar dhe më të fokusuar”. Ai e quajti këtë “NATO 3.0”. NATO-n e pas vitit 1991 e quajti “NATO 2.0”, e cila “nuk është më e përshtatshme për qëllimin”.

Colby e nisi Rishikimin e Pozicionimit të Forcave në Evropë më 29 korrik. Sipas dokumentit të tij të referencës, të cilin e siguroi Reuters, të paktën katër paketa opsionesh mbërrijnë në tryezën e Hegseth-it deri më 6 nëntor. NBC, duke cituar shtatë zyrtarë aktualë dhe të mëparshëm, raporton se opsionet shkojnë nga 25,000 deri në 40,000 trupa më pak. Asnjë zyrtar nuk i ka konfirmuar ato shifra. Colby nuk ka dhënë kurrë as numër, as datë.

Presidenti vetë ka folur. Në Davos, më 21 janar: “Shtetet e Bashkuara trajtohen shumë padrejtësisht nga NATO.” Në Truth Social, më 17 mars, gjatë luftës me Iranin: NATO është “një rrugë njëkahëshe — ne i mbrojmë ata, por ata nuk do të bëjnë asgjë për ne”. Në Daily Telegraph, më 1 prill, i pyetur nëse do të dilte nga NATO: “Oh po, do të thosha përtej rishqyrtimit… Kurrë nuk u binda nga NATO. Gjithmonë e dija se ishin një tigër prej letre, dhe edhe Putini e di këtë.” Zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt, më 8 prill: aleatët e NATO-s “u testuan dhe dështuan”; dalja “është diskutuar”.

Në samitin e Ankarasë, në korrik, ai nënshkroi një deklaratë që riafirmon Nenin 5. Nuk e ka thënë me fjalët e veta gjatë vitit 2026. E thotë Rutte për të.

Shifrat e ndjekin doktrinën. Në kulmin e vitit 2022, pas pushtimit rus të Ukrainës, Shtetet e Bashkuara kishin rreth 105,000 ushtarë në Evropë. Numërimi i Komandës Evropiane amerikane për tremujorin e parë të 2026-s: 80,253. Në tetor 2025, një brigadë e Divizionit të 101-të Ajror u kthye nga Rumania dhe nuk u zëvendësua. Më 1 maj 2026, Pentagoni njoftoi tërheqjen e 5,000 trupave nga Gjermania “brenda gjashtë deri në dymbëdhjetë muaj”. Më 19 maj, ai i shkurtoi ekipet luftarake të brigadave në Evropë nga katër në tre. Në fund të majit, siç raportoi Wall Street Journal dhe konfirmoi zëdhënësi i Pentagonit, Shtetet e Bashkuara shkurtuan nga një e treta deri në gjysmën e forcave që u kishin caktuar planeve të mbrojtjes së NATO-s. Deri në korrik, prania rotative amerikane në Estoni kishte rënë nga 500–700 në më pak se 100.

Kongresi vendosi një dysheme prej 76,000 trupash në ligjin e mbrojtjes për vitin 2026. Zëvendësuesi i atij ligji ka ngecur në Senat.

Çfarë i bëri Uashingtoni Prishtinës

Asgjë nga sa më sipër nuk e përmend Kosovën. Ajo që i bëri administrata Kosovës është e dokumentuar veçmas, dhe është më e drejtpërdrejtë.

Më 12 shtator 2025, Ambasada amerikane në Prishtinë publikoi një deklaratë: “Shtetet e Bashkuara kanë pezulluar për një kohë të pacaktuar Dialogun Strategjik të planifikuar me Kosovën për shkak të shqetësimeve rreth veprimeve të qeverisë në detyrë që kanë rritur tensionet dhe paqëndrueshmërinë… Fatkeqësisht, veprimet dhe deklaratat e fundit të kryeministrit në detyrë Kurti kanë krijuar sfida për përparimin e arritur gjatë shumë viteve.”

Dialogu mbetet i pezulluar. Më 17 korrik 2026, në të njëjtën javë kur Departamenti i Shtetit hapi në Uashington Dialogun Strategjik SHBA–Serbi me ministrin e jashtëm Marko Gjuriq, ai i tha Radios Evropa e Lirë se dialogu me Kosovën do të rifillojë “kur të krijohen kushtet e duhura, duke përfshirë përmbushjen e detyrimeve të Kosovës ndaj serbëve të Kosovës”.

Kosova nuk ka ambasador amerikan që nga 30 dhjetori 2024. Deri në qershor 2026, Trump kishte emëruar ambasadorë për Serbinë, Bosnjën, Malin e Zi, Shqipërinë dhe Bullgarinë. Jo për Kosovën.

Raporti i Departamentit të Shtetit për Kongresin mbi politikën në Ballkanin Perëndimor, i majit 2026: “Era e ndërtimit të shteteve nën udhëheqjen amerikane ka kaluar.” Zëvendëssekretari i Shtetit, Christopher Landau, në Dejton: “Shtetet e Bashkuara nuk ofrojnë mjete të pakufizuara për qëllime të papërcaktuara, të pasigurta ose joreale.”

Për Serbinë, presidenti ka shkruar. Letra e tij për Vuçiqin për Ditën e Shtetësisë, 13 shkurt 2026: “Gjatë pothuajse të gjithë 250 vjetëve të lirisë së Shteteve të Bashkuara, Serbia ka qenë një mike e mirë për ne. Serbia ishte, në fakt, vendi i parë i huaj, flamuri i të cilit valoi në një vend nderi mbi Shtëpinë e Bardhë.”

Për Kosovën, gjatë vitit 2026, përveç pretendimit se zgjidhi një konflikt që askush nuk e zgjidhi, nuk ka thënë asgjë.

I dërguari pa portofol

Amerikani që flet për Kosovën vazhdimisht është ai që nuk ka asnjë përgjegjësi zyrtare për të.

Richard Grenell është “i dërguar presidencial për misione të veçanta” që nga janari 2025 — një post i krijuar rishtas në Shtëpinë e Bardhë, pa konfirmim nga Senati. Roli i tij si i dërguar për Serbinë dhe Kosovën përfundoi në janar 2021. Asnjë dokument amerikan nuk i cakton përgjegjësi për Ballkanin në vitet 2025–2026. Ai flet gjithsësi, dhe fjalët e tij janë të datuara.

Më 3 shkurt 2025, gjashtë ditë para zgjedhjeve në Kosovë, ai shkroi në X: “Qeveria Kurti nuk ishte e besueshme gjatë mandatit të parë të Trump-it, as gjatë administratës Biden… Komuniteti ndërkombëtar është i bashkuar kundër Kurtit. Kompanitë amerikane po zgjerohen në Shqipëri dhe Serbi, por jo në Kosovë për shkak të Kurtit… Mos u mashtroni.” Donald Trump Jr. e ripostoi.

Më 7 shkurt, pasi Kurti tha se marrëdhëniet me Amerikën “kurrë ma mirë s’i kemi pasë”: “Delirant. Marrëdhëniet nuk kanë qenë kurrë më të ulëta.”

Më 7 mars 2026, një ditë pasi presidentja Vjosa Osmani shpalli dekretin për shpërndarjen e Kuvendit: “Lajm i shkëlqyer. Zoti po na përgatit të gjithëve për kthimin e Hashim Thaçit! Thaçi për kryeministër.”

Më 10 mars, për Osmanin: “Ajo po gënjen. Ekipi Kurti/Osmani ka qenë një katastrofë.”

Më 19 gusht, në një intervistë për Gazetën Express: “Perëndimi nuk do të punojë më me Kurtin, sepse ai vetëm ankohet dhe krijon bllokada.”

Më 1 shtator, disa orë pasi gjashtë deputetë të LDK-së rrëzuan marrëveshjen Kurti–Abdixhiku për zgjedhjen e presidentit — marrëveshja që do t’i jepte fund bllokadës institucionale — ai postoi fotografinë e të gjashtëve: “Miku im Avdullah Hoti dhe kolegët e tij janë miq të mëdhenj të Amerikës.” Avdullah Hoti është njeriu që u bë kryeministër në qershor 2020, pasi qeveria e parë e Kurtit u rrëzua me mocion mosbesimi, pesëdhjetë e një ditë pas betimit. Kurti i tha atëherë revistës Foreign Policy se “motori ndërkombëtar pas mocionit të mosbesimit ishte padyshim ambasadori Grenell”. Grenell e mohoi.

Më 16 shtator 2026, ditën kur Dhomat e Specializuara në Hagë e shpallën fajtor Hashim Thaçin për krime lufte dhe e dënuan me 25 vjet burg — bashkë me Jakup Krasniqin, Kadri Veselin dhe Rexhep Selimin, të gjithë të shpallur të pafajshëm për krime kundër njerëzimit — Grenell shkroi: “Dënimi i shpallur nga Gjykata e Hagës për Hashim Thaçin, për një luftë 25 vjet më parë, është i papranueshëm [‘outrageous’]. Askush nuk është i sigurt nga këto gjykata ndërkombëtare ku elitat akademike marrin vendime politike… Albin Kurti duhet gjithashtu të veprojë shpejt për ta shpërbërë këtë gjykatë të huaj.”

Të njëjtën ditë, Departamenti i Shtetit tha: “Ne e respektojmë vendimin e sotëm të Dhomave të Specializuara të Kosovës… u bëjmë thirrje të gjitha palëve ta respektojnë vendimin e gjykatës.”

Kurti e quajti vendimin “padrejtësi të papranueshme” që “duhet të përmbyset në apel”. Kërkesës për shpërbërjen e gjykatës nuk iu përgjigj. Askush nga qeveria nuk iu përgjigj.

Dy fakte të dokumentuara qëndrojnë nën të gjitha këto. Në vitin 2023, Serbia i dha Grenell-it Urdhrin e Flamurit Serb; Vuçiq e quajti “mik të vërtetë të Serbisë”. Dhe sipas New York Times-it, Grenell ishte ndërmjetësi që e solli fondin e Jared Kushner-it, Affinity Partners, në projektin e Shtabit të Përgjithshëm në Beograd — projekti të cilin Affinity e braktisi më 15 dhjetor 2025, disa orë pasi prokuroria serbe ngriti akuza ndaj katër zyrtarëve për falsifikimin e dokumentit që i hoqi ndërtesës statusin e mbrojtur.

Këto janë faktet. Motivet nuk janë punë e këtij shkrimi.

Çfarë ndërtoi Kosova në vend të saj

Përballë kësaj, Kosova ka ndërtuar. Inventari është i gjatë dhe meriton të lexohet për atë që është, dhe për atë që nuk është.

Forca e Sigurisë së Kosovës ka 4,469 pjesëtarë aktivë, sipas Ministrisë së Mbrojtjes në mars 2026 — 89.5 për qind e objektivit prej 5,000. Plani dhjetëvjeçar i tranzicionit në ushtri, i nisur në 2019, përfundon në 2028. Në fillim të 2026-s mbërritën raketat antitank OMTAS nga Turqia; 246 raketa Javelin janë kërkuar nga Shtetet e Bashkuara. Marrëveshja kornizë ushtarake me Turqinë, e nënshkruar në janar 2024, u pasua në maj 2026 nga një marrëveshje financimi. Me Shtetet e Bashkuara, Kosova nënshkroi në maj 2025 marrëveshjen CISMOA për komunikime të sigurta ushtarake — partnerja e tridhjetë e tretë në botë. Me Shqipërinë dhe Kroacinë, ajo po bashkëprodhon automjetin e blinduar “Shota”.

Çdo zë në këtë listë është kapacitet ose prokurim. Asnjë nuk është garanci. Deklarata e Tiranës e thotë vetë. CISMOA është një marrëveshje për shkëmbim informacioni. Financimi turk është financim. Raketat janë raketa.

Kjo është ajo që ndërton një vend kur askush nuk i bën premtimin.

Dhe kështu kthehemi te rruga. Këtë dyjavësh, automjetet dalin nga bazat e FSK-së për në Drenas dhe Fushë Kosovë, me ushtarë shqiptarë dhe kroatë krahas tyre. Ajo që ata stërvitin nuk është një pakt — pakti thotë vetë se nuk është. Është përgjigjja për një pyetje që në Uashington nuk e bën më askush: kush vjen, nëse vjen dikush.

Përgjigjja e sinqertë, këtë vjeshtë, është dy fqinjët që ende e ngrenë telefonin.

E Vërteta — aty ku e vërteta gjithmonë fiton.