Lufta e hapësirës: Satelitet që përdor Irani dhe USA.

LUFTA E HAPËSIRËS: SATELITI QË GJETI BAZËN, DHE PSE ASKUSH NUK E KA PREKUR

Objekti numër 60012 peshon njëqind e dymbëdhjetë kilogramë.

Ai qarkullon rreth Tokës në një orbitë pothuajse polare, në lartësinë pesëqind e dyzet e pesë kilometra, dhe kalon mbi Lindjen e Mesme çdo mëngjes rreth orës tetë e gjysmë sipas kohës së Greeniçit. Çdo tetë muaj ndez motorët e vet të vegjël për të korrigjuar orbitën. Kamera e tij dallon në tokë objekte pesëdhjetë e dy centimetra të gjera.

Më 13, 14 dhe 15 mars të këtij viti, ai fotografoi bazën ajrore Prince Sultan në Arabinë Saudite.

Sot ai është ende atje. Funksionon normalisht. Askush nuk e ka prekur.

Ky është rrëfimi i asaj që quhet lufta e hapësirës. Në të nuk ka shpërthime, nuk ka raketa që godasin satelitë, nuk ka mbetje që bien nga qielli. Ajo zhvillohet me kontrata, me stacione tokësore dhe me bllokues sinjali. Dhe fakti që sateliti është ende i gjallë është gjetja kryesore e kësaj historie, jo mungesa e saj.

Sateliti quhet TEE-01B. Emrat e tjerë janë Earth Eye 1 dhe, në kinezisht, Diqiu Zhiyan-1. Ai u ndërtua nga kompania tregtare kineze Earth Eye Co dhe u lëshua më 6 qershor 2024 nga qendra e lëshimeve Jiuquan, me një raketë Ceres-1.

Sipas dokumenteve ushtarake iraniane të rrjedhura dhe të raportuara nga Financial Times në prill të këtij viti, Forca Ajrohapësinore e Gardës Revolucionare Iraniane e bleu atë satelit në fund të vitit 2024.

Çmimi: dyqind e pesëdhjetë milionë juanë — rreth tridhjetë e gjashtë milionë e gjashtëqind mijë dollarë. Pagesa u krye në juanë. Kontrata u nënshkrua drejtpërdrejt nga një gjeneral brigade i Gardës Revolucionare.

Ajo mbulonte gjithçka: trupin e satelitit, ngarkesën e tij, shërbimin e lëshimit, softuerin e misionit dhe mbështetjen operacionale afatgjatë. Një paketë e plotë vëzhgimi, me çelësa në dorë.

Blerja nuk kaloi përmes agjencisë hapësinore civile të Iranit.

Mënyra si u dorëzua ka një emër teknik: "dorëzim në orbitë".

Kina e ndërtoi satelitin. Kina e lëshoi atë nga territori i vet. Dhe pasi sateliti ndodhej tashmë në hapësirë, kontrolli i tij iu kalua blerësit.

Asnjë pjesë e pajisjes nuk kaloi asnjë kufi.

Kjo është arsyeja pse asnjë regjim kontrolli eksporti nuk u aktivizua. E gjithë arkitektura ndërkombëtare e sanksioneve për teknologjinë e ndjeshme — listat, licencat, inspektimet, deklaratat doganore — është ndërtuar mbi supozimin se pajisja lëviz. Ajo ndalon arka, kontejnerë dhe manifeste ngarkese. Ajo nuk ndalon një transferim pronësie mbi një objekt që ndodhet tashmë njëqind milje mbi kokat tona.

Si pjesë e së njëjtës marrëveshje, Garda Revolucionare mori gjithashtu akses në stacionet tokësore të Emposat — një ofrues kinez shërbimesh kontrolli dhe të dhënash satelitore me bazë në Pekin, me rrjet të shtrirë në Azi, Amerikën Latine dhe gjetkë.

Domethënë: Irani bleu satelitin dhe mori edhe mjetin për ta komanduar atë.

Sipas dokumenteve të rrjedhura, sateliti nuk u përdor thjesht për vëzhgim. Ai u përdor për një cikël të plotë shënjestrimi.

Së pari, zbulimi para goditjes: lista koordinatash me vulë kohore, të lëshuara nga komanda ushtarake iraniane.

Së dyti, sinkronizimi: koha e sulmeve u përshtat me dritaret kur sateliti kalonte mbi objektiv.

Së treti, vlerësimi i dëmit: fotografi të reja pas goditjes, që konfirmonin gjendjen e objektivit brenda orësh, ose maksimumi dy ditësh.

Më 17 korrik, raketa balistike iraniane goditën bazën ajrore Muwaffaq Salti në verilindje të Jordanisë. Ato ranë mbi një zonë banimi ku ushtarakët amerikanë po flinin. Tre ushtarë amerikanë u vranë. Katër të tjerë u plagosën dhe u evakuuan me urgjencë mjekësore. U shënjestruan gjithashtu avionë me dhe pa pilot të stacionuar atje.

Më 11 shtator, Wall Street Journal raportoi se Irani kishte siguruar imazhe satelitore me rezolucion të lartë të asaj baze nga entitete kineze — para dhe pas sulmit. Zyrtarët amerikanë e cilësuan atë dëshminë më të qartë deri tani se mbështetja kineze për Iranin ka pasur pasoja vdekjeprurëse për forcat amerikane.

Brenda ditësh nga sulmi, Irani publikoi imazhe të dëmeve në tri seksione të bazës — më të detajuara se imazhet komerciale që kishte në dorë vetë gazeta.

Ndërkohë, lufta e vërtetë e hapësirës po zhvillohej në një frekuencë, jo në një orbitë.

Para se të binte bomba e parë mbi Iran, më 28 shkurt, njësi të Forcës Hapësinore amerikane kishin nisur tashmë punën nga terminale elektronike tokësore. Ato verbuan rrjetet e radarëve iranianë dhe ndërprenë lidhjet satelitore të komunikimit të Gardës Revolucionare, duke krijuar atë që shërbimi i quan "zona heshtjeje" — ajër elektromagnetik i vdekur, që u lejoi bombarduesve B-2 të hynin në hapësirën ajrore iraniane pa u parë.

Irani nuk e pa sulmin që po vinte, nuk mundi të koordinonte një përgjigje, dhe nuk komunikoi dot në pjesën më të madhe të rrjetit të vet ushtarak pikërisht në orët që kishin rëndësi.

Sipas raportit vjetor të Secure World Foundation për vitin 2026, trembëdhjetë shtete tashmë kanë ose po zhvillojnë ndonjë formë aftësie sulmuese kundër-hapësinore. Por armët që përdoren realisht në operacione janë bllokuesit — efekte jo-shkatërruese dhe të kthyeshme. Raketat kundërsatelitore mbeten kryesisht të paprovuara në luftim.

Kjo është forma e vërtetë e luftës në hapësirë: e kthyeshme, e mohueshme, dhe e padukshme nga toka.

Dhe këtu vjen përgjigjja e pyetjes me të cilën nisëm.

TEE-01B nuk është satelit iranian. Ai është i ndërtuar nga kinezët, i shitur nga një kompani kineze, i lëshuar nga territori kinez dhe i komanduar pjesërisht përmes stacioneve tokësore kineze.

Ta shkatërroje atë nuk do të ishte një veprim kundër Iranit. Do të ishte një sulm i drejtpërdrejtë ndaj Kinës.

Dhe Kina, ndryshe nga Irani, ka me çfarë të përgjigjet. Sipas vlerësimeve amerikane të mbrojtjes, ajo zotëron të paktën një sistem operativ raketash kundërsatelitore me ngjitje të drejtpërdrejtë, ka demonstruar aftësi takimi në orbitë, ka sisteme lazerësh tokësorë dhe një infrastrukturë të gjerë të luftës elektronike. Irani, në krahasim, nuk ka asgjë të krahasueshme: arsenali i tij kundër-hapësinor kufizohet në bllokimin e GPS-it dhe në goditjen e terminaleve tokësore.

Prandaj Uashingtoni zgjodhi rrugën tjetër. Në maj, Thesari amerikan sanksionoi tri kompani satelitore kineze — MizarVision, The Earth Eye dhe Chang Guang — me arsyetimin se furnizimi i Iranit me imazhe satelitore "kërcënon personelin amerikan dhe atë të partnerëve".

Sanksione për kompanitë. Bllokim për sinjalin. Asgjë për satelitin.

Kur u pyet për zbulimin e inteligjencës së vet, duke u kthyer nga Irlanda në bordin e Air Force One, presidenti amerikan u përgjigj:

"E dini, kur thonë se Kina na spiunon, unë them: keni të drejtë, edhe ne i spiunojmë ata. Kjo është ajo që bëjmë. Ata në thelb bëjnë atë që bëjmë ne."

Ai nuk pranoi të përgjigjej nëse do ta ngrinte çështjen me presidentin kinez Xi Jinping, i cili pritet në Shtëpinë e Bardhë më 24 shtator. Sipas raportimeve, zyrtarë të administratës kanë minimizuar rolin e Kinës për të ruajtur marrëdhënien përpara takimit.

Pekini, nga ana e vet, kërkoi prova dhe i hodhi poshtë akuzat. Zëdhënësi i ambasadës kineze në Uashington, Liu Chang, akuzoi palë të paemërtuara se po "lidhnin dhe njollosnin me qëllim të keq vende të tjera".

Lufta e hapësirës nuk ka vijë fronti dhe nuk ka shpërthime.

Ajo ka një numër kontrate, të nënshkruar nga një gjeneral. Ka një stacion tokësor në Pekin. Ka një bllokues sinjali në një shkretëtirë. Dhe ka tri arkivole në bazën ajrore të Doverit.

Objekti që i lidh të gjitha këto kalon mbi Lindjen e Mesme çdo mëngjes, i paprekur — sepse të gjithë e kanë llogaritur se është më lirë ta lësh të vazhdojë të shohë, sesa të mësosh se çfarë ndodh nëse ndalon.

E Vërteta — aty ku e vërteta gjithmonë fiton.